نخستین موفقیت CAR-T با هدف CLDN18.2 در سرطان معده در ASCO 2025 ارائه شد

درمان‌های سلولی CAR T دیگر فقط ویژه سرطان‌های خون نیستند!

یکی از برجسته‌ترین موفقیت‌های پزشکی شخصی‌سازی‌شده، درمان با سلول‌های CAR T است که طی 10 سال گذشته در درمان سرطان‌های خونی تحول ایجاد کرده است. در این مدل درمان سلولی، لنفوسیت‌های T، یعنی سلول‌های دستگاه ایمنی خود بیمار، از نظر ژنتیکی اصلاح می‌شوند؛ در نتیجه به ساختارهای «گیرنده آنتی‌ژن کایمریک (CAR)» مجهز می‌شوند که به‌طور اختصاصی سلول‌های سرطانی را هدف می‌گیرند. سپس این سلول‌ها در آزمایشگاه تکثیر و دوباره به بیمار داده می‌شوند تا مستقیماً سلول‌های توموری را شناسایی و نابود کنند.

درمان‌های CAR T که برای نخستین بار در سال 2017 تأیید FDA گرفتند، به‌ویژه در سرطان‌های خونی مقاوم یا عودکرده موفقیت‌های چشمگیری داشته‌اند. دوره‌های فروکش بیماری که در آنها بیماران سال‌ها کاملاً بدون بیماری می‌مانند، نقطه عطفی در انکولوژی مدرن محسوب می‌شوند.

🩸 موج تأییدیه‌ها در سرطان‌های خونی

• سلول‌های CAR T با هدف CD19: در بدخیمی‌های خونی منشأگرفته از سلول B مانند ALL و DLBCL تحول ایجاد کرده‌اند.
• سلول‌های CAR T با هدف BCMA: در درمان مولتیپل میلوما، برای بیمارانی استفاده می‌شوند که به چندین خط درمان پاسخ نداده‌اند.

🧱 اما چرا در تومورهای جامد دشواری وجود دارد؟

1. انتخاب آنتی‌ژن هدف: یافتن هدفی با اختصاصیت بالا در تومورهای جامد دشوار است.
2. ریزمحیط تومور: تومورهای جامد در ریزمحیطی احاطه شده‌اند که دستگاه ایمنی را سرکوب می‌کند.
3. موانع فیزیکی: استرومای متراکم، ساختار عروقی و توده سلولی مانع دسترسی سلول‌های T می‌شوند.
4. پایداری پاسخ و مقاومت: از دست رفتن آنتی‌ژن تومور و فرسودگی سلول‌های T شایع است.

✅ مسیری که درمان‌های TIL باز کرده‌اند

در ملانوم پیشرفته، با درمان‌های مبتنی بر TIL پاسخ‌های پایدار به دست آمده است. نخستین فرآورده TIL با نام لیفیلوسل که در سال 2022 توسط FDA تأیید شد، پیشگام این حوزه است.

📌 کارآزمایی‌های سلول CAR T در تومورهای جامد

هدف‌هایی مانند مزوتلین، GD2، HER2، MUC1، EGFRvIII، CEA و Claudin18.2 بررسی می‌شوند. اما تاکنون هیچ فرآورده CAR T در این حوزه تأیید FDA نگرفته است. ساتریکابتاژن اتولوسل (satri-cel) ممکن است این تغییر رویکرد را در سرطان پیشرفته معده آغاز کند.

و اکنون: آیا سلول‌های CAR T برای نخستین بار در تومورهای جامد موفق شده‌اند؟

مطالعه CT041-ST-01 که در ASCO 2025 ارائه و در The Lancet منتشر شد، نشان داد satri-cel در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته معده یا محل اتصال معده و مری با CLDN18.2+، نسبت به درمان انتخابی پزشک مزیت معنادار در بقای بدون پیشرفت بیماری ایجاد می‌کند.

حدود 30–60% سرطان‌های معده CLDN18.2 مثبت هستند. در مطالعه، این نسبت 58% گزارش شد. این نخستین مطالعه در تاریخ است که برتری سلول‌های CAR T را در تومورهای جامد در یک مطالعه تصادفی و کنترل‌شده نشان می‌دهد.

خلاصه مطالعه CT041-ST-01:

• گروه هدف: بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته معده یا GEJC با CLDN18.2+ که ≥2 خط درمان دریافت کرده‌اند
• تعداد کل بیماران: 156
• گروه‌ها: Satri-cel (n=104) در برابر درمان انتخابی پزشک (n=52)
• هدف اصلی: PFS (ارزیابی هیئت مستقل)
• اهداف ثانویه: OS، نرخ پاسخ، ایمنی

یافته‌های علمی:

🎯 میانه بقای بدون پیشرفت بیماری (PFS):

• Satri-cel: 3.25 ماه
• انتخاب پزشک: 1.77 ماه
• کاهش خطر: 63% (HR: 0.37)

💪 میانه بقای کلی (OS):

• Satri-cel: 7.92 ماه
• انتخاب پزشک: 5.49 ماه
• نکته: با اصلاح به روش RPSFT، تفاوت آشکارتر می‌شود (HR: 0.47)

✅ نرخ پاسخ عینی (ORR):

• Satri-cel: 22%
• انتخاب پزشک: 4%

📊 نرخ کنترل بیماری (DCR):

• Satri-cel: 63%
• انتخاب پزشک: 25%

عوارض جانبی و ایمنی:

CRS در 95% بیماران دیده شد و بیشتر موارد درجه پایین داشتند. اگرچه نرخ عوارض درجه ≥3 برابر 99% بود، سمیت عصبی شدید مانند ICANS گزارش نشد.

• شایع‌ترین موارد: لنفوسیتوپنی (99%)، لکوپنی (98%)، نوتروپنی (93%)

دوره‌ای تازه در هدف‌گیری CLDN18.2

پیش‌تر آنتی‌بادی‌هایی مانند زولبتوکسیمب همراه شیمی‌درمانی استفاده شده بودند. اما Satri-cel به‌تنهایی مؤثر است و می‌توان آن را در مدت کوتاهی تجویز کرد.

کاربرد بالینی و چشم‌انداز آینده

• Satri-cel ممکن است در خط 3 به استاندارد جدید تبدیل شود.
• اثربخشی آن حتی در متاستازهای صفاقی اهمیت دارد.
• در بیمارانی که قبلاً درمان هدفمند CLDN18.2 دریافت کرده‌اند نیز پاسخ به دست آمده است.

نتیجه

مطالعه CT041-ST-01 نخستین مطالعه تصادفی است که اعتبار درمان با سلول CAR T را در تومورهای جامد نشان می‌دهد. Satri-cel فقط یک درمان نیست؛ پیشگامی است که راه را برای رویکردی تازه در انکولوژی باز می‌کند.