نشانه سرطان در آزمایش خون: قطعات DNA تومور (ctDNA). مجموعه نوشتهها-3

سرطان بیماریای است که اگر زود تشخیص داده شود، قابل درمان است. اما برای تشخیص زود سرطان، نشانگرهای زیستی فقدان این نشانگرها موجب تشخیص سرطان در مرحله دیر میشود. در سالهای اخیر محور اصلی تمرکز پژوهشگران، با یک آزمایش ساده خون، به نام دیگر بیوپسی مایع، کشف مولکولهای زیستی است که وجود سرطان را نشان دهند. پیشرفتهای امیدبخش در این زمینه از دانش ژنتیک به دست میآیند.
پژوهشگران با آغاز شناسایی تغییر ژنتیکی عامل تقسیم بیمهار (جهش) موفق به ترسیم نقشه ژنتیکی سلول سرطانیشدند. نتایج نشان داد بیشتر سلولهای سرطانی جهشهای سوماتیک DNA دارند. جهش سوماتیک آسیب ساختار ژنتیکی فرد است و به نسل بعد ارث نمیرسد؛ تا مرگ فرد باقی میماند. چون این جهشها فقط در سلول سرطانیاند، نشانگر زیستی امیدبخش شناسایی و پیگیری سرطان دانسته میشوند.
پژوهشهای اخیر کشف کردند سلول سرطانی در حال مرگ قطعات DNA را به خون میریزد. این قطعات را قطعات DNA تومور در گردش خون (circulating tumor DNA = ctDNA) نامیدند. پژوهش پایانیافته در 2014 نقش بالقوه آن را در شناسایی جهش و پیگیری پیشرفت تومور نشان داد. قطعات DNA تومور در گردش نخست در ادرار کشف شدند. شرکتهای زیستفناوری آزمایشهایی طراحی و عرضه کردهاند. نخستین مورد از Trovagene با خون یا ادرار است که جهشهای رایج پروتئین BRAF V600E و KRAS در سرطان را جستوجو میکند.
در مطالعه منتشرشده در 2014 در Science Translational Medicine با 17 نوع سرطان و 187 بیمار، جهش سلول توموری در گردش در 82 درصد بیماران بهجز سرطان مغز یافت شد. در 55 درصد سرطان زودرس نیز جهش ctDNA قابل شناسایی بود. نکته مهم مشاهدهشده این بود که با افزایش مرحله سرطان، تعداد قطعات DNA توموری خون بیشتر میشود.
قطعات DNA توموری خون میتوانند برای ارزیابی پاسخ بیمار به درمان سرطان استفاده شوند
پژوهش 24 بیمار سرطان کولون و راستروده نشان داد تومورها ابتدا به شیمیدرمانی پاسخ دادند و کوچک شدند، سپس رشد کردند. تحلیل DNA توموری پیش و پس از درمان جهش تازه عامل مقاومت دارویی را نشان داد. یعنی جهش سوماتیک کسبشده موجب بیاثر شدن دارو شده بود.
نکته دیگر مورد توجه پژوهشگران این است که این قطعات DNA تومور در همه مراحل سرطان قابل شناساییاند. پس با اندازهگیری آنها میتوان مرحله سرطان و طول عمر بیمار را پیشبینی کرد.
با شناسایی سلول توموری در گردش و قطعات تومور مانند DNA، احتمال عود قابل پیشبینی خواهد شد
حتی پس از درمان، سلول سرطانی بقایای غیرقابل شناسایی میگذارد. پژوهش 2015 در Science Translation Medicine میگوید با تحلیل قطعات DNA خون در سرطان پستان زودرس میتوان عود پس از درمان را تا 8 ماه زودتر تشخیص داد. نوشته مربوط را از اینجا ببینید.
مطالعه دیگری در لنفوم سلول B بزرگ انجام شد. طبق پژوهش 2015 در Lancet Oncology، اندازهگیری قطعات DNA خون عود را بسیار زودتر از تصویربرداری و حتی در اندازه میکروسکوپی تومور شناسایی میکند. پژوهشگران با این تحلیل عود را 3.4 ماه زودتر یافتند. این راه رهایی از اقدامات پرهزینه مالی و سلامتی با یک آزمایش خون را باز کرد.
در نتیجه، قطعات DNA توموری در گردش نشانگر مهم قابل استفاده مؤثر در همه مراحل سرطاناند. با مطالعات اخیر، آزمایشهای بهزودی وارد بالین، پیشگیری و درمان را بسیار آسان خواهند کرد.
منابع
2) Roschewski M, et al. Circulating tumour DNA and CT monitoring in patients with untreated diffuse large B-cell lymphoma: a correlative biomarker study. Lancet Oncology. April 2, 2015.
3) Isaac Garcia-Murillaset. Al, Mutation Tracking In Circulating Tumor Dna Predicts Relapse In Early Breast Cancer, Science Translational Medicine,26 Aug 2015.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.