نوآوریهای علم پروتئومیکس در تشخیص و درمان سرطان

سرطان علاوه بر بیماری ژنتیکی در سطح «سلولی»، بیماری پروتئومی نیز هست. به عبارت دیگر اختلال ساختار پروتئین باعث از کار افتادن مسیرهای مهم و سرطانی شدن میشود. علم پروتئومیکس که پروتئینهای دارای کارکرد عملیتر از ژنها را مطالعه میکند، برای درمانهای مؤثر سرطان و تشخیص زودرس امیدبخش است.
در تحقیقات سالهای اخیر، پروتئومیکس بر این موضوعات تمرکز کرده است؛
1. کشف پروتئینهای نادر سرطان: مهمترین علت تشخیص سرطان در مرحلهٔ دیررس، کشف نشدن نشانگرهای زیستی مناسب است. علم پروتئومیکس با استفاده از سامانهای به نام طیفسنج جرمی پروتئینها را بر اساس جرم تحلیل و شناسایی میکند. هدف مطالعات، شناسایی پروتئینهای سرطانزا حتی در مقدار بسیار اندک است. شناسایی این پروتئینهای نادر با روشهای معمول تشخیص در مرحلهٔ زودرس ممکن نیست.
جدیدترین تحقیق در این زمینه برای شناسایی پروتئین HER2/neu در خون است. Her2/neu عامل رشدی با فعالیت بسیار زیاد بهویژه در سرطان پستان است. داروهایی برای هدف گرفتن آن طراحی و فعالانه استفاده شدهاند. همچنین این پروتئین در 30 درصد تومورهای پستان، تخمدان و پانکراس بسیار فعال است. معمولاً پس از رسیدن تومور به ظرفیت رشد معینی، پروتئین HER2/neu قابل شناسایی میشود. پژوهشگران با استفاده از طیفسنجی جرمی توانستهاند سرطان را در موشهای آزمایشگاهی در «مرحلهٔ زودرس» تشخیص دهند. سرطانهای زودتشخیصدادهشده در موشها با داروهای هدفمند درمان شدند و به این ترتیب از عود قابلمشاهدهٔ تومور جلوگیری شد. پژوهشگران قصد دارند در آیندهٔ نزدیک این پروتئین را با مقدار بسیار کمی خون انسان شناسایی کنند.
2. پروژهٔ پروتئوم انسان: نقشهبرداری کل ژنتیک ما تقریباً در 12 سال تکمیل شد. ما 22 هزار ژن و 3 میلیارد باز داریم. اما چون پروتئینها ساختاری پیچیدهتر از ژن دارند، نقشهبرداری آنها زمان زیادی خواهد برد. بیش از 500.000 نوع پروتئین در بدن انسان وجود دارد. پروتئوم (مجموع همهٔ پروتئینهای انسان) و نقشهبرداری آن آغاز شده است. هدف پروژه کشف نقش پروتئینها در بیماریهاست. اهمیت آن در سرطان، کشف انکوپروتئینهای سرطانزا و فراهم کردن امکان توسعهٔ داروست.
3. مطالعات دربارهٔ خواب تومور: همانطور که قبلاً گفتیم، سلولهای سرطانی خفته از مهمترین علل عودند. هنوز نمیدانیم تومور چگونه و چه وقت به خواب میرود، اما پروتئومیکس در این زمینه پیشرفت ایجاد میکند. برای مثال پیشبینی شده برخی پروتئینهای پلاکتهای خون میتوانند اطلاعاتی دربارهٔ سلولهای سرطانی خفته بدهند.
در نتیجه پروتئومیکس بهعنوان رشتهٔ علمی «کمکی» جدیدی وارد تحقیقات سرطان شده است. در آیندهٔ نزدیک با شناخت بهتر نقش پروتئینها در سرطانی شدن، طراحی درمانهای مؤثر ممکن خواهد شد. همچنین با طیفسنجی جرمی میتوان «در لحظه و سریع» تعیین کرد آیا بافت نمونهبرداریشده سلول سرطانی دارد یا نه.
منابع
2. Koomen, J. M., Haura, E. B., Bepler, G.
Proteomic Contributions to Personalized Cancer Care.
Molecular & Cellular Proteomics (2008) MCP, 7(10), 1780–1794.
3. Almog, N., & Klement, G. L.
Platelet Proteome and Tumor Dormancy: Can Platelets Content Serve as Predictive Biomarkers for Exit of Tumors from Dormancy?
Cancers, (2010). 2(2), 842–858.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.