پروتئین p53 با تاخوردگی نادرست و سرطان

پروتئینها بهشکل زنجیره خطی اسیدهای آمینه ساخته میشوند و برای فعال شدن، تا میخورند تا شکل 3بعدی بگیرند. بدتاخوردگی و تجمع آنها میتواند در بیماریهای تخریبکننده عصبی مانند آلزایمر، پارکینسون و ALS یا اسکلروز جانبی آمیوتروفیک، و نیز ایجاد سرطان نقش داشته باشد. پروتئینهای دارای این تغییر نادرست و بیماریزا، پریون نامیده میشوند. بدتاخوردگی و تجمع میتواند پروتئین را غیرفعال کند؛ تودهها نیز با مداخله در کارکردهای داخل سلول یا پیامهای میان سلولها، ممکن است سمیت ایجاد کنند.
تجمع پروتئین p53 بدتاخورده
ژن TP53 پروتئین p53 را میسازد که در همه سلولها وجود دارد و مهارکننده تومور است. پس از آسیب DNA یا تنشهای سلولی دیگر، با فسفریله و پایدار شدن پروتئین، سطح p53 بالا میرود. این امر چرخه سلول را متوقف میکند تا ترمیم DNA آسانتر شود، یا سلول آسیبدیده را به آپوپتوز میفرستد.
- موضوع مرتبط: مسیر سلولی تازهای برای تنظیم p53، نگهبان ژنوم، کشف شد
از مدتها پیش معلوم بوده در بیش از %50 تومورهای انسان، جهشهای p53 یافت شدهاند. مطالعات تازهتر نشان دادهاند p53 جهشیافته در تومورها و ردههای سلول سرطانی توده میسازد. همچنین تودههای p53 میتوانند شبیه انتقال پریون از سلولی به سلول دیگر، میان سلولها پخش شوند.
در آزمایش روی موشها، در موشها و بیمارانی که جهش p53 همراه تجمع داشتند، نسبت به جهش بدون تجمع، تومور بیشتری یافت شد؛ این وضعیت با وجود p53 مستعد تجمع مرتبط بود. یافتهها نشان دادند p53 یک پریونوئید واقعی است و در ایجاد متاستاز نقش مهمی دارد.
سازوکارهای زیرین تجمع، تفاوتهای اختلالات بدتاخوردگی پروتئین را نشان میدهند. تودهها میتوانند داخل یا خارج سلول باشند و هر دو نوع سمیت درونسلولی و برونسلولی ایجاد کنند.
هدف گرفتن تجمع p53 برای راهبردهای درمانی
یافتههای نقش مهم تجمع p53، بهعنوان یک پرونوئید، در بعضی سرطانها، راه را برای راهبردهای درمانی تازهای باز کرده که مشخصاً در تجمع p53 مداخله میکنند. شاپرونها گروه دیگری از پروتئینهای شوک حرارتی (heast shock proteins) و مسئول تاخوردگیاند. همانطور که در شکل 1 دیده میشود، مجموعه شاپرونی HSP90–هیستون دِاستیلاز 6 (HDAC6) در سلول سرطان افزایش تنظیم دارد و تودههای p53 را پایدار میکند.
مهارکنندههای تازهتأییدشده HSP90 در موشهای دارای شکل مستعد تجمع p53، رشد تومور را کم و بقا را بیشتر کردند. موشهای دیگرِ فاقد p53 از درمان مهارکننده HSP90 تأثیر نگرفتند. همچنین پپتیدی که به بخش اتصال آمیلوئیدی p53 وصل میشود، تجمع p53 را مهار و کارکردش را بازتنظیم میکند و مرگ سلول و پسرفت تومور را برمیانگیزد. بنابراین پیشنهاد میشود تصمیم درمان فقط بر هویت ژن جهشیافته تکیه نکند و نوع جهش نیز لحاظ شود.
شکل 1: افزایش بیان HSP70 و مهار HSP90، تجزیه پروتئینهای بدتاخورده را بیشتر میکنند.
نتیجه
از ساخت پروتئین تا رسیدن آن به شکل فعال، هنوز درباره چگونگی تاخوردگی کمبود دانش داریم. افزون بر این، تجمع پروتئینهای بدتاخورده مشکلات بیشتری پدید میآورد.
در سرطان، رابطه بدتاخوردگی و تجمع p53 با متاستاز پیشبینی شده است. گزینههای درمانیِ هدفگیرنده مسیرهای مؤثر در این فرایند نیز به پسرفت متاستاز کمک کردهاند. اما برای دانستن اینکه این روشهای آزمودهشده روی موش در انسان هم کار میکنند یا نه، مطالعات بیشتری لازم است.
در پژوهشهای پریون، شباهتهایی میان تجمع پروتئینهای مختلف نیز یافت شده است. این نشان میدهد تجمعهای متفاوت، دستکم تا حدی، از مسیرهای مشابه سمیت ایجاد میکنند. با پیشرفتهای فناوری، این یافتهها شاید در آینده به ساخت درمانهای مؤثر برای همه بیماریهای ناشی از بدتاخوردگی پروتئین کمک کنند.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.