აღმოაჩინეს ახალი უჯრედული გზა, რომელიც გენომის მცველ p53-ს მართავს

ადამიანის კიბოების % 50-ზე მეტში p53 გენი მუტირებულია . მიუხედავად იმისა, რომ ის ყველაზე შესწავლილი და ცნობილი გენია, p53-ის მარეგულირებელი მოლეკულური გზები ჯერ კიდევ გაურკვეველია. ამ კონტექსტში, 2019 წლის მარტში Nature Cell Biologyჟურნალში გამოქვეყნებულ კვლევაში p53-ის მარეგულირებელი ახალი ფერმენტული გზა აღმოაჩინეს. ამ მიღწევამ p53-ზე მიმართული ეფექტიანი წამლების შემუშავებას შეიძლება შეუწყოს ხელი.
p53 ჩვენს ორგანიზმში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სიმსივნის დამთრგუნველი გენია. უჯრედში DNA-ის დაზიანებისას ის აღდგენის პროცესს იწყებს. თუ დაზიანება აღუდგენელია, აპოპტოზს (უჯრედის პროგრამირებულ სიკვდილს) იწყებს და უჯრედის მოცილებას უზრუნველყოფს. გენეტიკური მთლიანობის დაცვაში თავისი მნიშვნელობის გამო p53 გენომის მცველად არის ცნობილი. p53-ში მუტაციის წარმოქმნისას უჯრედში DNA-ის დაზიანებები გროვდება, რასაც მოგვიანებით კიბოდ გარდაქმნა მოჰყვება. ადამიანის კიბოების უმრავლესობაში p53 მუტირებულია. p53 მუტაციის მქონე პაციენტებში კიბო აგრესიულად მიმდინარეობს. ამ დრომდე p53-ის წინააღმდეგ ეფექტიანი წამალი ვერ შეიქმნა.
კვლევა აშშ-ში, ვისკონსინ-მადისონის უნივერსიტეტში ჩატარდა. მასში p53 გენის მაკონტროლებელი უჯრედული გზები შეისწავლეს.
კვლევის შედეგების მიხედვით:
- PIPK1-alpha ფერმენტისადა მეორეული ლიპიდური გადამტანის, PIP2-ის, p53-ის მართვაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა აღმოაჩინეს.
ქვემოთ მოცემულ სურათზე, სქემატურადაა ნაჩვენები, როგორ სტაბილურდება p53 სითბური შოკის ცილებისა და PIPKI-α-ის საშუალებით.

როცა უჯრედი DNA-ის დაზიანების ან სხვა მიზეზების გამო სტრესშია, PIP1K-alfa ფერმენტი p53-ს უკავშირდება და PIP2-ს წარმოქმნის. PIP2 p53-ისა და სითბური შოკის მცირე ცილების უფრო მტკიცე შეკავშირებას უზრუნველყოფს. ცილის ეს სტაბილიზაცია სამმაგად უარყოფითი ძუძუს კიბოს მსგავსი აგრესიული კიბოების განვითარებას იწვევს.
სითბური შოკის მცირე ცილები სხვა ცილების სტაბილიზაციისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. მუტანტ p53-თან დაკავშირებისას ისინი კიბოს ხელშემწყობ როლს იძენს. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო:
- PIP2 ფერმენტული გზის დარღვევისას მუტანტი p53 არ გროვდებოდა და დაზიანებას არ იწვევდა.
რას ნიშნავს ეს კვლევა ჩვენთვის?
- აღმოაჩინეს p53-ის რეგულაციისთვის გადამწყვეტი გზა.
- მუტანტი p53-ის მოცილებამ p53-თან დაკავშირებული კიბოების თავიდან აცილებაც შეიძლება უზრუნველყოს.
- მკვლევრები PIPK1-alfa ფერმენტის ინჰიბიტორების, ანუ დამთრგუნველების, შექმნაზე მუშაობენ. ამ ინჰიბიტორებმა p53 მუტაციების მქონე სიმსივნეებისთვის ეფექტიანი მკურნალობის შესაძლებლობა შეიძლება შემოგვთავაზოს.
წყაროები
A nuclear phosphoinositide kinase complex regulates p53.
Nature Cell Biology, 18 March 2019
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.