ახლო მომავალში კიბოს ადრეული დიაგნოზი სისხლის ერთი წვეთით გახდება შესაძლებელი
ამ სტატიაში
შეიქმნა გენეტიკური ტესტი, რომელიც სისხლის ძალიან მცირე ნიმუშით კიბოს ადრეულად %96 წარმატებით ადგენს. ეს პირველი ტესტია, რომელიც ერთდროულად იძლევა ინფორმაციას როგორც წარმოშობის ორგანოზე, ისე გამომწვევ მუტაციებზე.
ადრეულად აღმოჩენისას კიბო სრულად განკურნებადი დაავადებაა. თუმცა ეფექტიანი ადრეული ბიომარკერების დღემდე დაუდგენლობა გვიან დიაგნოსტიკასა და სიკვდილიანობის ზრდას იწვევს. წინა სტატიების „თხევადი ბიოფსიები“, ანუ სისხლის ანალიზზე დაფუძნებული ტესტები, ადრეული გამოვლენის დიდ იმედს იძლევა. ისინი მოიცავს სისხლში მოცირკულირე სიმსივნურ უჯრედებს, სიმსივნის DNA-ს ნაწილებსა და მის მიკროგარემოში იმუნურ უჯრედებს.
- დაკავშირებული თემა: მეტასტაზის წინამორბედი: სისხლში მოცირკულირე სიმსივნური უჯრედები (CTC), კიბოს მკურნალობის ახალი ეტაპი
სისხლის წითელი უჯრედების გარეთ დარჩენილი ნაწილი, პლაზმა, შეიძლება შეიცავდეს სიმსივნურ DNA/RNA ნაწილებსა და დაკავშირებულ მოლეკულებს. ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ სიმსივნის მიკროგარემოს იმუნური უჯრედები კიბოს უჯრედებთან ურთიერთქმედებს და მათ გენეტიკურ აგებულებაში ცვლილებები ხდება. მათ შორისაა მაკროფაგები, თრომბოციტები და სხვა უჯრედები.
თრომბოციტებად ან პლატელეტებადაც წოდებული სისხლის ფირფიტები, რაოდენობით სისხლის მეორე ყველაზე ხშირი უჯრედია. ამ უბირთვო უჯრედებს სისხლდენის კონტროლსა და ჭრილობის შეხორცებაში აქვს როლი. ბოლო კვლევებით ისინი სიმსივნის ზრდის საპასუხო მექანიზმებშიც მონაწილეობს. სიმსივნესთან შეხვედრისას შესაბამის მოლეკულებთან ურთიერთქმედებს, რის შედეგადაც მათი RNA პროფილი იცვლება. ასე კიბოს უჯრედები მათ „ასწავლის“ და სხვადასხვა ორგანოში უჯრედების გადასვლაში მონაწილეობას იწყებს. ამ შეცვლილ უჯრედებს სიმსივნესთან დაკავშირებული სისხლის ფირფიტები ეწოდება.
თრომბოციტების სიმსივნური მექანიზმების აღმოჩენამ დიაგნოსტიკაში გამოყენების იდეა წარმოშვა. მეცნიერებმა ჯანმრთელებისა და სხვადასხვა კიბოს (მსხვილი ნაწლავის, ტვინის, პანკრეასის, ღვიძლისა და სანაღვლე გზების, ძუძუს, წვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს) მქონეთა მცირე სისხლის ნიმუშებში თრომბოციტული RNA გაანალიზეს. კვლევაში 283 ადამიანი იყო, მათგან 228 ადგილობრივი და მეტასტაზური კიბოს პაციენტისგან 55 ჯანმრთელი 96 პროცენტის წარმატებით განასხვავეს. წარმოშობის ორგანოც 71 პროცენტის წარმატებით იწინასწარმეტყველეს. ასევე შეისწავლეს, რომელი გენების მუტაციებით იყო კიბო გამოწვეული. RNA ანალიზში გამოვლინდა ხშირად არსებული MET ან ERBB2-დადებითი და მუტანტური KRAS, EGFR ან PIK3CA ცვლილებები.
რა შეიძლება გაამარტივოს ამ კვლევამ კლინიკურ პრაქტიკაში?
პაციენტის ფსიქოლოგიურად და ანატომიურად დამღლელი ინვაზიური ტექნიკების ნაცვლად კიბოს დიაგნოზი სისხლის მარტივი ტესტით შეიძლება დაისვას. „თხევადი ბიოფსიის“ ნიმუშებით ასევე შეიძლება წარმოშობის ადგილისა და მუტაციების დადგენა. მუტირებული გზების ამოცნობა მიზნობრივ მკურნალობას დაეხმარება და ყველაზე სწორი წამლის გამოყენებას უზრუნველყოფს.
წყაროები
Tumor-Educated Platelets as Liquid Biopsy in Cancer Patients.
Cancer Cell. 2015 Nov 9;28(5):552-4. doi: 10.1016/j.ccell.2015.10.007.
2. Best MG, Sol N, Kooi I.RNA-Seq of Tumor-Educated Platelets Enables Blood-Based Pan-Cancer, Multiclass, and Molecular Pathway Cancer Diagnostics.
Cancer Cell. 2015 Nov 9;28(5):666-76. doi: 10.1016/j.ccell.2015.09.018. Epub 2015 Oct 29.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.