ანტიფსიქოზური პრეპარატები 1950 – ფსიქოლოგიური დარღვევების მედიკამენტური მკურნალობა
ბრიტანელი ფსიქიატრის Trevor Turner-ის აზრით, ანტიფსიქოზური პრეპარატი ქლორპრომაზინი, ერთ-ერთ უდიდეს სამედიცინო აღმოჩენად უნდა ჩაითვალოს. Turner წერს:
"ქლორპრომაზინის აღმოჩენა რომ არა, შესაძლოა ისევ იმ სავალალო ეპოქაში ვყოფილიყავით, როდესაც მომვლელის როლი ზოოპარკის დარაჯის როლს ჰგავდა. ქლორპრომაზინი შეიძლება პაციენტსა და მის მომვლელებს შორის ურთიერთობის დამყარების ხელშემწყობ ერთგვარ 'ფსიქოლოგიურ პენიცილინად' მივიჩნიოთ."
ანტიფსიქოზური პრეპარატები გამოიყენება ფსიქოზის მქონე ადამიანების სამკურნალოდ, რომლებსაც შიზოფრენიისა და ბიპოლარული აშლილობის დროს ისეთი არანორმალური აზროვნებითი პროცესები აღენიშნებათ, როგორიცაა ბოდვა ან ჰალუცინაცია. პირველი ანტიფსიქოზური პრეპარატი ქლორპრომაზინი თითქმის შემთხვევით აღმოაჩინეს. 1950 წელს ფრანგი ქიმიკოსის Paul Charpentier-ის მიერ მისი სინთეზის შემდეგ ფრანგმა ქირურგმა Henri Laborit-მა პრეპარატი გამოსცადა, რათა დაეკვირვებინა, დაეხმარებოდა თუ არა ის ოპერაციისთვის მომზადებულ პაციენტებს შფოთვის შემსუბუქებაში. Laborit-ის კვლევებმა ფრანგი ფსიქიატრების Pierre Deniker-ისა და Jean Delay-ის ყურადღება მიიპყრო. ფრანგმა ფსიქიატრებმა, რომლებმაც პრეპარატი თვითდაზიანების მქონე, უკონტროლო პაციენტებზე გამოსცადეს, შენიშნეს, რომ ბოდვისა და ჰალუცინაციების მქონე მრავალი პაციენტი საოცრად გაუმჯობესდა.
ქლორპრომაზინით ბოდვისა და ჰალუცინაციების მქონე ბევრმა პაციენტმა საოცარი გაუმჯობესება აჩვენა. 1954 წელს ქლორპრომაზინი (სავაჭრო სახელწოდება Thorazine) აშშ-ში გამოსაყენებლად დამტკიცდა. 1964 წლამდე მას მსოფლიოში დაახლოებით 50 მილიონი ადამიანი იყენებდა. ფსიქიატრიულ საავადმყოფოებში მყოფი ადამიანების რაოდენობამ მკვეთრი კლება დაიწყო და შიზოფრენიის ძველი მკურნალობები, როგორიცაა ინსულინური შოკური თერაპია და ელექტროკონვულსიური თერაპია, ნაკლებად ხშირად გამოიყენებოდა. სამწუხაროდ, მრავალი პრეპარატის მსგავსად, ქლორპრომაზინსაც ჰქონდა გვერდითი მოვლენები, როგორიცაა კუნთების კანკალი და მოძრაობის დარღვევები.
კლოზაპინი, ახალი თაობის ანტიფსიქოზური პრეპარატების წინამორბედია. იგი მოძრაობის დარღვევების რისკს ამცირებს, თუმცა მასაც სხვა გვერდითი მოვლენები აქვს. მიუხედავად ამისა, როგორც სტატიის დასაწყისშიც აღინიშნა, ანტიფსიქოზურმა პრეპარატებმა ფსიქოზის მქონე ან შიზოფრენიის დიაგნოზის მქონე პაციენტების ბედი დადებითი მიმართულებით ისე შეცვალა, როგორც ისტორიაში არასდროს.
ყველა ანტიფსიქოზური პრეპარატი მიდრეკილია ცენტრალური ნერვული სისტემის დოფამინის რეცეპტორების (ნეიროტრანსმიტერი, რომელიც მოტივაციასა და ნებით მოძრაობებში მონაწილეობს) ბლოკირებისკენ.
ჯანდაცვის სპეციალისტები Joe და Teresa Graedon წერენ:
"ასობით წლის წინ ფსიქიკური დაავადების მქონე ადამიანებს წვავდნენ, ხოლო მეოცე საუკუნის დასაწყისში შიზოფრენიის ზოგიერთ პაციენტს ყინულის სატეხით ლობოტომიას უტარებდნენ. პირველი ანტიფსიქოზური პრეპარატები სწორედ ასეთ ბარბაროსულ გარემოში შეიქმნა.”
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: ბრიტანელი მხატვრის Louis Wain-ის (1860-1939) კატების ილუსტრაციები. ზოგიერთი ფსიქოლოგი ვარაუდობს, რომ Wain-ის შიზოფრენიამ მისი ველური კატების ზოგიერთი ილუსტრაცია განაპირობა.
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Jean Delay (1907–1987), Henri Laborit (1914–1995), Pierre Deniker (1917–1998)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.