ასპირინი და კიბოს პრევენცია

მრავალ პატივცემულ ონკოლოგიურ ჟურნალში გამოქვეყნებული კვლევები აჩვენებს, რომ ასპირინი სხვა სარგებელთან ერთად ზოგი კიბოსგან, განსაკუთრებით მსხვილი ნაწლავის კიბოსგან დაცვასაც უწყობს ხელს. თუმცა, რომელ კიბოებშია ეფექტიანი და როგორი უნდა იყოს იდეალური დოზა და გამოყენების ხანგრძლივობა, ჯერ კიდევ შესწავლის საგანია.

ქიმიკოსმა დოქტორმა Felix Hoffmann-მა, 10 აგვისტოს 1897 წელს სალიცილის მჟავის ძმარმჟავასთან სინთეზით სუფთა აცეტილსალიცილის მჟავა მიიღო. ტირიფის ქერქიდან მიღებული ეს ნივთიერება, სავაჭრო სახელით ასპირინი, პრაქტიკული სარგებლისა და დაბალი რისკის გვერდითი მოვლენების გამო ყოველ სახლში არსებულ აუცილებელ წამლად იქცა.

რისთვის გამოიყენება ასპირინი?

ასპირინი ხშირად სიცხის დამწევი, ტკივილგამაყუჩებელი და ანთების შემამცირებელი მოქმედებისთვის გამოიყენება. სისხლის გამათხელებელი მოქმედებით ხანგრძლივი დაბალი დოზა არითმიის, გულის უკმარისობის, დიაბეტისა და სისხლძარღვთა დახშობისას მათთან დაკავშირებულ ინფარქტს, ინსულტსა და სისხლძარღვოვან პრობლემებს თავიდან აცილებს ან გავლენას ამცირებს.

ასპირინი ციკლოოქსიგენაზის (COX) ფერმენტების დათრგუნვით მოქმედებს. COX1 შედედებაში მონაწილე თრომბოქსან A2-ის სინთეზზეა პასუხისმგებელი; COX2 კი სიცხის, ტკივილისა და ანთების აღქმაში მონაწილე პროსტაგლანდინებზე. ამიტომ COX1-ის დათრგუნვით სისხლს ათხელებს, COX2-ის დათრგუნვით ტკივილის, სიცხისა და ანთების აღქმას უშლის ხელს. ანუ მიზეზს არ მკურნალობს, მხოლოდ შეგრძნებას ამცირებს. გამომწვევი მიზეზი აუცილებლად უნდა გამოვლინდეს და იმკურნალოს.

კიბო და ასპირინი

წლების განმავლობაში გულის დაავადებებში ცნობილი ასპირინი ბოლო წლებში კიბოს პრევენციითაც ყურადღების ცენტრში მოექცა. პირველი პროგრესი მსხვილი ნაწლავის კიბოში იყო: ხანგრძლივმა დაბალმა დოზამ შეიძლება რისკი შეამციროს. ყველაზე მასშტაბური კვლევა 2013 წელს გამოქვეყნდა და 45 წელზე უფროს დაახლოებით 40.000 ქალს მოიცავდა. ჯანმრთელ ქალებში დღეგამოშვებით ხანგრძლივი დაბალი დოზა კოლონის კიბოს რისკს %20-ით ამცირებდა. თუმცა ჯანმრთელ საშუალო ასაკის ქალებში ფართო გამოყენება კუჭის სისხლდენის რისკს შეიცავს და საერთო კიბოს რისკს არ ამცირებს. ამერიკაში რეკომენდებულია 55 - 79 წლის ქალებში საჭიროებისას პოტენციური სარგებლისთვის გამოყენება.

ზოგ კვლევაში მცირე სარგებელი კუჭის, საყლაპავის, ძუძუს, პროსტატისა და ფილტვის კიბოშიც გამოვლინდა. პანკრეასის კიბოს კვლევაში მაღალი დოზა რისკის შემცირებას დაუკავშირდა.

კიბოს პრევენციაში ასპირინის მოქმედების მექანიზმზე კვლევები გრძელდება, თუმცა ის ჯერ ნათლად დადგენილი არ არის. განიხილება COX ფერმენტები და მათგან დამოუკიდებელი მექანიზმები. კვლევებში ასპირინმა სფინგოზინ-1-ფოსფატის გამოყოფა შეაფერხა. ეს მოლეკულა სიმსივნის ზრდას, მკვებავი ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას (ანგიოგენეზს) და ანთებას იწვევს. ამიტომ მისი გამოყოფის შეჩერება პრევენციის საკმაოდ სავარაუდო მექანიზმია. განიხილება სხვა შუამავალი მოლეკულებიც, რომლებზეც ასპირინი მოქმედებს.

დასკვნის სახით; ასპირინი, რომელიც მრავალი წელია ყოველ სახლშია, სხვა სარგებელთან ერთად ზოგ კიბოსგან, განსაკუთრებით კოლონის კიბოსგან დაცვასაც ეხმარება. ეფექტიანი კიბოს ტიპები, იდეალური დოზა და ხანგრძლივობა ჯერ იკვლევა. თუმცა ნათელია, რომ ზოგი კიბოს პრევენციაში ეხმარება და თუ ამ მიზნით ვიყენებთ, აუცილებლად ექიმის ინფორმირებითა და კონტროლით უნდა მივიღოთ.