აუმჯობესებს თუ არა მამოგრაფია ძუძუს კიბოს შედეგებს 70 წელზე უფროს ქალებში?

დიდი ხანია ცნობილია, რომ ძუძუს კიბოს სკრინინგი ახალგაზრდა ასაკობრივ ჯგუფებში ადრეული დიაგნოზისა და გადარჩენის უპირატესობას იძლევა. გრძელდება თუ არა ეს სარგებელი ასაკის მატებასთან ერთად? განსაკუთრებით 70 წლისა და უფროს ქალებში მამოგრაფიის სარგებელი კვლავ სადავოა. 15 აპრილს 2025 წელს JAMA Network Open ჟურნალში გამოქვეყნებულმა ახალმა კვლევამ წარმოადგინა ძლიერი მტკიცებულებები, რომ ამ ასაკშიც მამოგრაფია შესაძლოა სიცოცხლის გადამრჩენი იყოს.

კვლევის საფუძველი: 13028 ქალის დიდი მონაცემთა ნაკრები

კვლევამ აშშ-ში 2010-2017 წლებში ER-დადებითი ან HER2-უარყოფითი ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე 70 წლისა და უფროსი 13028 ქალის მონაცემები გააანალიზა. ყველა მონაწილე დიაგნოზამდე 5 წლის და დიაგნოზის შემდეგ 1 წლის განმავლობაში Medicare A და B პროგრამებში იყო რეგისტრირებული.

სკრინინგის ისტორია:

• 77,5%-ს მამოგრაფია სულ მცირე 1-ხელ ჰქონდა ჩატარებული.

• 31%-ს 2-ჯერ, 45,6%-ს კი 3-4-ჯერ ჰქონდა ჩატარებული სკრინინგული მამოგრაფია.

• 22,5%-ს კი მამოგრაფია არასოდეს ჰქონდა ჩატარებული.

მამოგრაფიები გაიმიჯნა დიაგნოსტიკურად — სიმპტომის შემდეგ ჩატარებულად — და სკრინინგულად, ანუ რუტინულად ჩატარებულად.

მიგნებები: ადრეული დიაგნოზის მაჩვენებელი მკაფიოდ იზრდება

სტადია დიაგნოზის დროს:

• მთლიანობაში პაციენტების 70,7%-ს ძალიან ადრეულ სტადიაზე (T1N0) დაესვა დიაგნოზი.

• სკრინინგის ისტორიის არმქონე ქალებში გვიან სტადიაზე დიაგნოზის მაჩვენებელი 43,4% იყო, სკრინინგგავლილებში კი მხოლოდ 25,1% .

მამოგრაფიის ისტორიის მქონე ქალებში გვიან სტადიაზე დიაგნოზის შანსი 54%-ით მცირდება

• კორექტირებული შანსების თანაფარდობა (aOR): 0,46

გვიან სტადიაზე დიაგნოზის რისკის გამზრდელი ფაქტორები:

• დაბალი სოციალურ-ეკონომიკური დონე — Medicare/Medicaid-ის ერთობლივი რეგისტრაცია: aOR 1,17

• სიღარიბის მაღალი მაჩვენებელი: aOR 1,21

• სიმსივნის მაღალი ხარისხი (3-4 ხარისხი): aOR 4,90

ძუძუს კიბოთი სიკვდილიანობა: სკრინინგგავლილებში რისკი ნახევარია

კვლევაში ძუძუს კიბოს სპეციფიკური სიკვდილიანობის საერთო მაჩვენებელი 4,4% იყო.

• სკრინინგის არასოდეს ჩამტარებლებში სიკვდილიანობა 8% იყო

• სკრინინგის ისტორიის მქონეებში — 3,3% (სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი; P < 0,001)

მამოგრაფიის ისტორიის მქონე ქალებში სიკვდილის რისკი 37%-ით დაბალია

• კორექტირებული საფრთხის თანაფარდობა (aHR): 0,63

ამასთან,  მამოგრაფიის 3-4-ჯერ ჩამტარებლებს მხოლოდ ერთხელ ჩამტარებლებთან შედარებით სიკვდილის დაბალი რისკი ჰქონდათ (aHR 0,63).

85 წლისა და უფროს ქალებში სიკვდილის რისკი 70-74 წლის ჯგუფთან შედარებით 2,28-ჯერ მაღალი აღმოჩნდა.

რას ნიშნავს ეს მონაცემები?

მამოგრაფიის რეგულარულ სკრინინგს ძუძუს კიბოს შედეგების გაუმჯობესების პოტენციალი ხანდაზმულ ქალებშიც აქვს. ამასთან, სკრინინგის ისტორიის გაუთვალისწინებლად ჩატარებული შეფასებები შეიძლება შეცდომაში შემყვანი იყოს.

დასკვნა: სკრინინგს ასაკობრივი საზღვარი არ აქვს

ეს დიდი კვლევა მტკიცედ მიუთითებს, რომ 70 წელზე უფროს ქალებშიც რეგულარული მამოგრაფია ადრეული დიაგნოზისა და გადარჩენის თვალსაზრისით გადამწყვეტია . განსაკუთრებით ER-დადებით პაციენტებში სკრინინგის ისტორიის მქონე პირებს დიაგნოზი უფრო ადრეულ სტადიაზე ესმებათ და კიბოთი სიკვდილიანობა მნიშვნელოვნად დაბალია.