BRCA-ს მატარებლობა ძუძუს კიბოს მკურნალობის შემდეგ ორსულობის დაბრკოლება არ არის

BRCA-ს მატარებლობა და ძუძუს კიბო: ორსულობასთან დაკავშირებული შიში

BRCA1 და BRCA2 გენების მუტაციები ძუძუს კიბოს რისკის მნიშვნელოვნად გამზრდელ გენეტიკურ ფაქტორებს მიეკუთვნება. მატარებლები არა მხოლოდ კიბოს რისკზე, არამედ მომავალ ორსულობაზეც ღელავენ. ბევრ ქალს აინტერესებს, რამდენად უსაფრთხოა ორსულობა მკურნალობის შემდეგ და რა არის კიბოს განმეორების ალბათობა. შიში მოიცავს მკურნალობის გვერდით მოვლენებს, გენეტიკური რისკის შვილებისთვის გადაცემასა და ჰორმონების დონის ცვლილების გავლენას, განსაკუთრებით ჰორმონული რეცეპტორის დადებითი ძუძუს კიბოს დროს.

BRCA1 და BRCA2 მუტაციები აუტოსომურ-დომინანტურად მემკვიდრეობს: მატარებელ მშობელს მუტაციის შვილისთვის გადაცემის 50% ალბათობა აქვს. ისინი გარკვეული კიბოების, განსაკუთრებით ძუძუსა და საკვერცხის კიბოსადმი მიდრეკილებას ზრდის, ამიტომ ოჯახური ისტორიის მქონე ადამიანებს გენეტიკურ კონსულტაციას ურჩევენ.

მემკვიდრეობითი გენური მუტაციები ძუძუს კიბოს შემთხვევების 10-15 პროცენტზეა პასუხისმგებელი. BRCA1 და BRCA2 მუტაციები კი ამ მემკვიდრეობითი შემთხვევების დაახლოებით 80-90 პროცენტს განაპირობებს.

ორსულობის შესახებ BRCA-ს მატარებელთა შიშების შემსწავლელი კვლევები

ახალი კვლევებით უკეთ ვიგებთ BRCA-ს მატარებელთა ორსულობასა და ნაყოფიერებასთან დაკავშირებულ შიშებს.

BRCA მუტაციის მქონე ქალებში ჩატარებულმა ლიტერატურის მიმოხილვამ მუტაციების ნაყოფიერებაზე, ასევე კიბოს მკურნალობისა და პროფილაქტიკური ოპერაციების რეპროდუქციულ პოტენციალზე გავლენის შესახებ განსხვავებული შედეგები აჩვენა. ზოგ კვლევაში BRCA-დადებით ქალებს საკვერცხის შემცირებული რეზერვი აღენიშნებოდათ, რაზეც ანტიმიულერის ჰორმონის (AMH) დაბალი დონე და საკვერცხის სტიმულაციაზე უფრო სუსტი პასუხი მიუთითებდა. ეს გავლენას ახდენს BRCA მუტაციის დიაგნოზის მქონე ქალების რეპროდუქციულ გადაწყვეტილებებზე.

BRCA მუტაციის მქონე ძუძუს კიბოს პაციენტებში ჩატარებული სხვა მიმოხილვა ნაყოფიერებისა და ორსულობის პრობლემებს ეხებოდა. განიხილეს BRCA-ს როლი ძუძუს კიბოსა და რეპროდუქციულ პოტენციალში, ნაყოფიერების შენარჩუნების სტრატეგიების უსაფრთხოება და ეფექტიანობა და დიაგნოზის შემდეგ ორსულობის შესაძლებლობა.

ასევე, ძუძუს კიბოს მკურნალობის შემდეგ BRCA1/2 მატარებლების ორსულობებში, ზოგად პოპულაციასთან შედარებით, ორსულობა-მშობიარობის შედეგების გაუარესება არ აღინიშნა. წინა ონკოლოგიური მკურნალობის მიმღებ BRCA1/2-დადებით პაციენტებში თანდაყოლილი ანომალიებისა და ორსულობის შეწყვეტის რისკი ზოგად პოპულაციასთან შედარებით მომატებული არ იყო.

მიგნებები BRCA-ს მატარებლების განსაკუთრებული სირთულეებისა და შიშების უკეთ გაგებაში გვეხმარება. თუმცა საჭიროა მეტი კვლევა, ხოლო პაციენტის საჭიროებები, ონკოფერტილობის კონსულტაცია და ნაყოფიერების შენარჩუნების სტრატეგიები მკურნალობის დაწყებამდე გულდასმით უნდა დაიგეგმოს.

SABCS-ზე წარმოდგენილი ახალი კვლევა

დოქტორ Matteo Lambertini-სა და კოლეგების მიერ San Antonio-ს ძუძუს კიბოს სიმპოზიუმზე 2023 (SABCS) წარმოდგენილ და იმავე დროს JAMA ჟურნალში გამოქვეყნებულ კვლევაში BRCA1/2 მუტაციის მქონე და ძუძუს კიბოს მკურნალობის მიმღებ პაციენტთა ორსულობის შედეგებში უარყოფითი მოვლენა არ აღინიშნა. ეს დამაიმედებელი მტკიცებულებაა ონკოფერტილობის კონსულტაციისთვის იმ ახალგაზრდა BRCA-ს მატარებლებში, რომლებსაც დიაგნოზისა და მკურნალობის შემდეგ დაორსულება სურთ.

ქვემოთ მოცემულია სტატიისა და კვლევის შემაჯამებელი აზრობრივი რუკა:

კვლევის დეტალები

რეტროსპექტიულ კვლევაში 2000-დან 2020 წლამდე 1. - 3. სტადიის ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე, 40 წლის ან უფრო ახალგაზრდა 4732 პაციენტი მონაწილეობდა. მათ მემკვიდრეობითი BRCA1 და/ან BRCA2 მუტაციები ჰქონდათ.

დიაგნოზისა და მკურნალობის შემდეგ 659 პაციენტი დაორსულდა, 4073 კი — არა. ორსულობის ჯგუფში დიაგნოზისას ასაკი უფრო მცირე იყო (მედიანა 30 და 35); უფრო ხშირად ჰქონდათ კვანძების ჩართვის გარეშე დაავადება (62,5% და 52,1%) და ჰორმონული რეცეპტორის (HR) უარყოფითი დაავადება (66,7% და 52,3%).

ორსულობის სიხშირე და შედეგები

• დაკვირვების მედიანური ხანგრძლივობა 7,8 წელი იყო.
• ათ წელიწადში ორსულობის ჯამური სიხშირე 22% იყო.
• დიაგნოზიდან ორსულობამდე მედიანური დრო 3,5 წელი იყო და
• ორსულობების 27,8% 5 წლის შემდეგ დადგა.
• HR-დადებით დაავადებაში 10 წელიწადში ორსულობის ჯამური სიხშირე 18%, HR-უარყოფითში კი 26% იყო (P <0,001). დიაგნოზიდან ორსულობამდე დრო, შესაბამისად, 4,3 და 3,2 წელი იყო (P <0,001). ხუთი წლის შემდეგ დამდგარი ორსულობების წილი, შესაბამისად, 39,8% და 22,0% იყო.
• ორსულობისას მედიანური ასაკი 34,7 იყო; 79,2% დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიების გარეშე, სპონტანურად დაორსულდა, ხოლო 79,7%-მა ბავშვი გააჩინა.
• ორსულობა თვითნებურად შეწყდა პაციენტების 9,7%-ში, ხოლო 6,9%-მა იგი განზრახ შეწყვიტა. უმრავლესობას (86,3%) ორსულობის გართულებები არ ჰქონია.

დოქტორი Lambertini, "საერთო ჯამში, ორსულობის გართულებების სიხშირე ისეთივე ან უფრო დაბალიც იყო, ვიდრე ზოგად პოპულაციაში ჯანმრთელ ქალებში ველოდებით," — აღნიშნა მან.

გადარჩენის ანალიზები

პირველ ანალიზში ორსულობისა და არაორსულობის ჯგუფებს შორის დაავადების გარეშე გადარჩენაში აშკარა განსხვავება არ გამოვლენილა. ეს ჩანდა როგორც არაკორექტირებულ ანალიზში (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,97; 95% სარწმუნოობის ინტერვალი [CI], 0,82-1,15), ისე გეოგრაფიული რეგიონის, ასაკის, ლიმფური კვანძების, ჰორმონული რეცეპტორის [HR] სტატუსისა და ძუძუს ოპერაციის ტიპის გათვალისწინებით კორექტირებულ ანალიზში (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,99; 95% CI, 0,81-1,20).

მეორეულ ანალიზში ორსულობის მქონე პაციენტები არაორსულობის ჯგუფის პაციენტებს დაავადების გარეშე პერიოდის, BRCA გენის ტიპის, ჰორმონული რეცეპტორისა და ლიმფური კვანძების სტატუსისა და დიაგნოზის წლის მიხედვით შეადარეს.

ასეთი დეტალური შეწყვილების შედეგად ორსულობის ჯგუფმა დაავადების გარეშე გადარჩენაში არაორსულობის ჯგუფთან შედარებით სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება აჩვენა (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,63; 95% სარწმუნოობის ინტერვალი [CI], 0,53-0,74).

ორსულობის ჯგუფში ძუძუს კიბოსთვის სპეციფიკურ გადარჩენაშიც აშკარა გაუმჯობესება აღინიშნა: არაკორექტირებულ (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,53; 95% CI, 0,37-0,74), კორექტირებულ (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,60; 95% CI, 0,40-0,88) და შეწყვილებულ ანალიზში (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,43; 95% CI, 0,30-0,63).

საერთო გადარჩენაშიც მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება დაფიქსირდა არაკორექტირებულ (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,52; 95% CI, 0,38-0,72), კორექტირებულ (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,58; 95% CI, 0,40-0,85) და შეწყვილებულ ანალიზში (ჰაზარდის თანაფარდობა 0,43; 95% CI, 0,30-0,61).

მიგნებები აჩვენებს, რომ სათანადო მკურნალობისა და დაკვირვების შემდეგ ახალგაზრდა BRCA-ს მატარებლებისთვის ორსულობა აღარ არის უკუნაჩვენები.