BRCA daşıyıcılığı süd vəzi xərçəngi müalicəsindən sonra hamiləliyə maneə deyil

BRCA daşıyıcılığı və süd vəzi xərçəngi: hamiləliklə bağlı narahatlıqlar

BRCA1 və BRCA2 gen mutasiyaları süd vəzi xərçəngi riskini əhəmiyyətli dərəcədə artıran genetik amillərdəndir. Bu mutasiyaların daşıyıcıları yalnız xərçəng riskinə deyil, gələcək hamiləlik planlarına görə də ciddi narahatlıq yaşayırlar. Həqiqətən, BRCA mutasiyası daşıyan bir çox qadın müalicədən sonrakı hamiləliyin təhlükəsizliyi və xərçəngin təkrarlanması ehtimalı barədə mühüm narahatlıqlara malikdir. Bunlara müalicənin yan təsirləri, genetik riskin uşaqlara ötürülməsi və xüsusilə hormon reseptoru müsbət süd vəzi xərçəngində hormon səviyyələrindəki dəyişikliklərin təsirləri kimi məsələlər daxildir.

BRCA1 və BRCA2 gen mutasiyaları autosom-dominant irsiyyət modelinə malikdir. Bu, mutasiya daşıyan valideynin onu uşaqlarına 50% ehtimalla ötürə biləcəyini bildirir. Bu gen mutasiyaları bəzi xərçənglərə, xüsusilə süd vəzi və yumurtalıq xərçənginə meyli artırır; buna görə ailə anamnezi olan şəxslərin genetik məsləhət alması tövsiyə olunur.

İrsi gen mutasiyaları süd vəzi xərçənglərinin 10-15 faizinə səbəb olur. BRCA1 və BRCA2 mutasiyaları isə bu irsi süd vəzi xərçənglərinin təxminən 80-90 faizinə səbəb olur.

BRCA daşıyıcılarında hamiləliklə bağlı narahatlıqlar haqqında tədqiqatlar

BRCA mutasiyası daşıyıcılarının hamiləlik və reproduktiv qabiliyyətlə bağlı narahatlıqları son tədqiqatlarla daha yaxşı anlaşılmağa başlanmışdır.

BRCA mutasiyası daşıyan qadınlar arasında aparılmış ədəbiyyat icmalı bu mutasiyaların reproduktiv qabiliyyətə, xərçəng müalicəsinin və profilaktik əməliyyatların isə reproduktiv potensiala təsirləri barədə fərqli nəticələr ortaya qoymuşdur. Bəzi tədqiqatlar BRCA-müsbət qadınlarda aşağı Anti-Müllerian hormonu (AMH) səviyyələri və yumurtalıq stimulyasiyasına zəif cavab kimi əlamətlərlə özünü göstərən azalmış yumurtalıq ehtiyatı olduğunu bildirmişdir. Bu, BRCA mutasiyası diaqnozu qoyulan qadınların reproduktiv qərarlarına təsir edir​​.

BRCA mutasiyası daşıyan süd vəzi xərçəngi xəstələrində aparılmış başqa icmalda onların qarşılaşdığı reproduktiv qabiliyyət və hamiləlik problemləri araşdırılmışdır. BRCA mutasiyasının süd vəzi xərçəngindəki rolu və reproduktiv potensiala təsirləri, həmçinin reproduktiv qabiliyyəti qoruma strategiyalarının təhlükəsizliyi və effektivliyi, diaqnozdan sonra hamiləliyin mümkün olub-olmaması kimi məsələlərə diqqət yetirilmişdir​​.

Bundan əlavə, BRCA1/2 mutasiyası daşıyıcılarında süd vəzi xərçəngi müalicəsindən sonra hamiləliyin ümumi əhali ilə müqayisədə hamiləlik və doğuş nəticələrini pisləşdirmədiyi müşahidə olunmuşdur. Əvvəllər xərçəng müalicəsi almış BRCA1/2-müsbət süd vəzi xərçəngi xəstələrində anadangəlmə anomaliya və düşük riskinin ümumi əhali ilə müqayisədə artmadığı bildirilmişdir​​.

Bu nəticələr BRCA mutasiyası daşıyıcılarının reproduktiv qabiliyyət və hamiləlik məsələlərində qarşılaşdıqları xüsusi çətinlikləri və narahatlıqları daha yaxşı anlamağa kömək edir. Lakin bu sahədə əlavə tədqiqatlara ehtiyac olduğu, xəstənin ehtiyaclarının, onkofertillik məsləhətinin və reproduktiv qabiliyyəti qoruma strategiyalarının müalicədən əvvəl diqqətlə planlaşdırılmalı olduğu vurğulanır.

SABCS-də təqdim edilən yeni tədqiqat

Dr. Matteo Lambertini və həmkarlarının San Antonio Süd Vəzi Xərçəngi Simpoziumu 2023-də (SABCS) təqdim etdiyi və eyni vaxtda JAMA  jurnalında dərc olunan tədqiqatda BRCA1/2 mutasiyası daşıyan və süd vəzi xərçəngi müalicəsi almış xəstələrin hamiləlik nəticələrində mənfi hal müşahidə edilmədi. Bu nəticə süd vəzi xərçəngi diaqnozu və müalicəsindən sonra hamilə qalmaq istəyən gənc BRCA daşıyıcılarına onkofertillik məsləhəti vermək üçün ümidverici sübut təqdim edir.

Aşağıda yazının və tədqiqatın xülasəsi kimi düşüncə xəritəsini görmək olar:

Tədqiqatın təfərrüatları

Bu retrospektiv tədqiqat 2000-2020-ci illərdə 1-ci–3-cü mərhələ süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulmuş, yaşı 40 və ya daha az olan 4732 xəstəni əhatə edir. Bu xəstələrdə irsi BRCA1 və/və ya BRCA2 mutasiyaları var idi.

Ümumilikdə, 659 xəstə diaqnoz və müalicədən sonra hamilə qalmış, 4073 xəstə isə qalmamışdı. Hamiləlik qrupundakılara digər qrupla müqayisədə süd vəzi xərçəngi daha gənc yaşda diaqnoz edilmişdi (median yaş 30-a qarşı 35); onlarda limfa düyünü mənfi xəstəlik (62,5%-ə qarşı 52,1%) və hormon reseptoru (HR) mənfi xəstəlik (66,7%-ə qarşı 52,3%) daha çox idi.

Hamiləliyin tezliyi və nəticələri

• Xəstələr median 7,8 il izlənildilər.
• On ildə hamiləliyin kumulyativ tezliyi 22% idi.
• Süd vəzi xərçəngi diaqnozundan hamiləliyə qədər keçən median müddət 3,5 il idi və
• Hamiləliklərin 27,8%-i 5 ildən sonra baş vermişdi.
• HR-müsbət xəstəliyi olanlarda 10 ildə hamiləliyin kumulyativ tezliyi 18%, HR-mənfi xəstəliyi olanlarda isə 26% idi (P <0,001). Bu qruplarda diaqnozdan hamiləliyə qədər keçən müddət müvafiq olaraq 4,3 il və 3,2 il idi (P <0,001). Beş ildən sonra baş verən hamiləliklərin payı müvafiq olaraq 39,8% və 22,0% idi.
• Ümumilikdə, hamiləlik zamanı median yaş 34,7 idi; xəstələrin 79,2%-si köməkçi reproduktiv texnologiyadan istifadə etmədən spontan hamilə qalmış və 79,7%-si uşaq doğmuşdu.
• Xəstələrin 9,7%-sində düşük baş vermiş, 6,9%-u isə hamiləliyi istəyi ilə sonlandırmışdı. Əksəriyyətində (86,3%) hamiləlik ağırlaşması olmamışdı.

Dr. Lambertini, "Ümumilikdə, hamiləlik ağırlaşmalarının tezliyi ümumi əhalidəki sağlam qadınlarda gözlədiyimizlə eyni, hətta daha aşağı idi," deyə bildirdi.

Sağqalma təhlilləri

İlkin təhlildə hamilə qalan və qalmayan qruplar arasında xəstəliksiz sağqalma göstəricilərində nəzərəçarpan fərq aşkar edilmədi. Bu həm düzəliş edilməmiş təhlildə (hazard nisbəti 0,97; 95% etibar intervalı [CI], 0,82-1,15), həm də tədqiqatçıların coğrafi regionu, yaşı, limfa düyünü vəziyyətini, hormon reseptoru [HR] statusunu və süd vəzi əməliyyatının növünü nəzərə aldıqları düzəliş edilmiş təhlildə (hazard nisbəti 0,99; 95% CI, 0,81-1,20) müşahidə edildi.

İkinci təhlildə tədqiqatçılar hamilə qalan xəstələri xəstəliksiz müddətə, BRCA geninin növünə, hormon reseptoru və limfa düyünü statusuna, diaqnoz ilinə görə hamilə qalmayan qrupdakı xəstələrlə müqayisə etdilər.

Bu ətraflı uyğunlaşdırma nəticəsində hamilə qalan qrup hamilə qalmayanlarla müqayisədə xəstəliksiz sağqalma baxımından statistik cəhətdən əhəmiyyətli yaxşılaşma göstərdi (hazard nisbəti 0,63; 95% etibar intervalı [CI], 0,53-0,74).

Həmçinin hamiləlik qrupundakı xəstələrdə süd vəzi xərçənginə xas sağqalma göstəricilərində həm düzəliş edilməmiş (hazard nisbəti 0,53; 95% CI, 0,37-0,74), həm düzəliş edilmiş (hazard nisbəti 0,60; 95% CI, 0,40-0,88), həm də uyğunlaşdırılmış təhlillərdə (hazard nisbəti 0,43; 95% CI, 0,30-0,63) nəzərəçarpan yaxşılaşma müşahidə edildi.

Eynilə ümumi sağqalma göstəriciləri də düzəliş edilməmiş (hazard nisbəti 0,52; 95% CI, 0,38-0,72), düzəliş edilmiş (hazard nisbəti 0,58; 95% CI, 0,40-0,85) və uyğunlaşdırılmış təhlillərdə (hazard nisbəti 0,43; 95% CI, 0,30-0,61) əhəmiyyətli yaxşılaşma göstərdi.

Bu nəticələr uyğun müalicə və izləmədən sonra süd vəzi xərçəngi müalicəsi almış gənc BRCA daşıyıcıları üçün hamiləliyin artıq əks-göstəriş olmadığını göstərir.