ძილის დაავადების მიზეზი 1902 – ბუზი ცეცე
ჟურნალისტი Melody Peterson ძილის დაავადებას "სახელზე უფრო მომაკვდინებელ და საშინელ დაავადებად" აღწერს.
"მოყვითალო-მოყავისფრო ბუზები სასიკვდილო პარაზიტებს ადამიანის მსხვერპლს შეჰყავს. პარაზიტების გამრავლებისას მათი მასპინძელი ადამიანები თითქოს ჭკუიდან იშლებიან. მსხვერპლი იბნევა, ბარბაცებს და ენაბორძიკობს.”
აფრიკული ტრიპანოსომოზის სახელით ცნობილი ძილის დაავადება გადაეცემა Trypanosoma brucei პარაზიტით – შოლტიანი პროტოზოით, რომელიც ცეცეს მიერ დაკბენილი მასპინძლის სისხლში ცხოვრობს. დაავადება აფრიკის ზოგიერთ რეგიონში ენდემურია. დაავადების პირველ ეტაპზე;
- ადამიანს აქვს ცხელება და სახსრების ტკივილი.
- პარაზიტები იჭრება სისხლის მიმოქცევასა და ლიმფურ სისტემაში და ლიმფური კვანძების შეშუპებას იწვევს.
- როცა პარაზიტი ტვინში შედის, მსხვერპლის ძილი არარეგულარული ხდება.
- კარგავს შარდის ბუშტზე კონტროლს.
- გაღვიძება უჭირს და კვდება.
Trypanosoma brucei ორ ქვესახეობად იყოფა: Trypanosoma brucei gambiense (TBG) და Trypanosoma brucei rhodesiense (TBR)
- TBG ცენტრალური და დასავლეთი აფრიკის დიდ ტერიტორიაზეა გავრცელებული და დაავადების უფრო ნელა განვითარებადი, უფრო ქრონიკული ფორმაა.
- TBR აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკაში უფრო გავრცელებულია და სხვადასხვა ძუძუმწოვრის ინფიცირების უფრო მაღალი ალბათობა აქვს. TBR უფრო აგრესიული პარაზიტია, ძილის დაავადების ყველა სტადიის სწრაფ განვითარებას იწვევს და, თუ მსხვერპლს სწრაფად არ უმკურნალებენ, ის ჩვეულებრივ ერთი წლის განმავლობაში კვდება.
1901 წელს უგანდაში ძილის დაავადების აფეთქებას 250000-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა.
1902 წელს შოტლანდიელი მიკრობიოლოგი David Bruce ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც გამომწვევი აგენტი (შოლტიანი) და გადამტანი (ბუზი) ზუსტად განსაზღვრა. რამდენიმე წლის შემდეგ გერმანელმა მეცნიერმა Paul Ehrlich-მა და იაპონელმა ექიმმა Kiyoshi Shiga-მ დარიშხანის შემცველი სამკურნალო საშუალება, ატოქსილი, შეიმუშავეს. თუმცა მკურნალობას პაციენტების დაბრმავება შეეძლო.
დღეს მკურნალობა დაავადების სტადიისა და პარაზიტის ფორმის მიხედვით შეიძლება მოიცავდეს პენტამიდინს, სურამინს, მელარსოპროლს და/ან ეფლორნიტინს.
ილუსტრაცია: Trypanosoma brucei gambiense პარაზიტის გამოსახულება მიკროსკოპში
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Paul Ehrlich (1854–1915), David Bruce (1855–1931), Kiyoshi Shiga (1871–1957)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.