ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე ახალგაზრდა ქალები მეორე ძუძუში კიბოს რისკს გადაჭარბებულად აფასებენ

შინაგანი მედიცინის ჟურნალ Annals of Internal Medicine-ში გამოქვეყნებული კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ ძუძუს კიბოს მქონე ახალგაზრდა ქალები ხშირად ზედმეტად აფასებენ მეორე ძუძუში კიბოს განვითარების რისკსა და მისი ამოკვეთით დაცვის შესაძლებლობას.

თურქეთში ყოველწლიურად დაახლოებით 20 ათას ქალს ძუძუს კიბო უვითარდება. ამ კიბოს კიდევ ერთი თავისებურება სიხშირის ზრდაა. 2000-იან წლებამდე ამერიკაში ძუძუს კიბო რვა ქალიდან ერთს ემართებოდა; შემდგომ სიხშირე ყოველწლიურად იზრდებოდა და ეს მატება ყველა განვითარებულ დასავლურ ქვეყანაში აღინიშნებოდა. თუმცა ტექნოლოგიის განვითარებამ და ადრეული დიაგნოსტიკის შესაძლებლობების გაფართოებამ ძუძუს კიბოთი სიკვდილიანობის მაჩვენებელი უცვლელი შეინარჩუნა და მისი ზრდა არ გამოიწვია.

ზოგიერთ ქალს, რომელსაც ძუძუს კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს, კიბო მეორე ძუძუშიც შეიძლება განუვითარდეს. ამას საპირისპირო, ანუ კონტრალატერალური ძუძუს კიბო ეწოდება. მეორე ძუძუში კიბოს განვითარების რისკის შესამცირებლად ზოგი ქალი ჯანმრთელ ძუძუსაც იკვეთს. სინამდვილეში მონაცემები აჩვენებს, რომ სულ უფრო მეტი ქალი ამ პროცედურას საჭიროების გარეშე იტარებს. საინტერესოა ისიც, რომ ასეთი მიდრეკილება უფრო ხშირად ახალგაზრდა ქალებში შეინიშნება. ამიტომ პირველი შეკითხვაა: სასარგებლო ან აუცილებელია თუ არა ჯანმრთელი საპირისპირო ძუძუს პროფილაქტიკური ოპერაციული ამოკვეთა?

მემკვიდრეობითი ძუძუს კიბოს მქონე ქალებში მეორე ძუძუში კიბოს განვითარების რისკი მაღალია. თუმცა გენეტიკური მუტაციის არმქონე, ანუ ოჯახური გადაცემის თავისებურების გარეშე განვითარებული ძუძუს კიბოს მქონე ქალებში მეორე ძუძუში კიბოს განვითარების ალბათობა საკმაოდ დაბალია. მეტიც, არსებული მტკიცებულებები აჩვენებს, რომ კიბოს არმქონე ჯანმრთელი ძუძუს ამოკვეთა სიცოცხლეს არ ახანგრძლივებს.

რისკის აღქმის შესასწავლად მკვლევრებმა ჩაატარეს კვლევა, რომელშიც მონაწილეობდა 2006-2010 წლებში ერთ ძუძუში კიბოს დიაგნოზის შემდეგ ორმხრივი მასტექტომიის ჩამტარებელი, 26-დან 40 წლამდე ასაკის 123 ქალი. ერთ-ერთი შედეგის მიხედვით, პაციენტების უმეტესობამ მათთვის ძალიან მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება მიიღო და სიცოცხლის გახანგრძლივების სურვილით ორივე ძუძუს ამოკვეთა გადაწყვიტა. კიდევ ერთმა შედეგმა აჩვენა, რომ ბევრი პაციენტი გაგონილ ცნობებზე დაყრდნობით მეორე ძუძუში კიბოს განვითარების რისკს გადაჭარბებულად აფასებდა: მათ სჯეროდათ, რომ რისკი დასახელებული 2%–4%-ის ნაცვლად 10% იყო.

ამასთან, BRCA1 ან BRCA2 გენის მუტაციის მქონე ქალები საპირისპირო ძუძუს კიბოს რისკს უკეთ აღიქვამდნენ, ხოლო ამ მუტაციების არმქონე ქალებში იგივე აღქმა ჩამოყალიბებული არ იყო.

მკვლევრებმა დაასკვნეს, რომ ბევრი ქალი ჯანმრთელი საპირისპირო ძუძუს პროფილაქტიკურ ამოკვეთას ირჩევდა მაშინაც კი, როცა იცოდა, რომ ეს ძუძუს კიბოს დროს სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე არ მოქმედებდა. შესაძლებელია, ზოგიერთმა პაციენტმა ამ პროცედურით სარგებელი მიიღოს. თუმცა ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე ქალებში მემკვიდრეობითი ან პირველადი ძუძუს კიბოსთან დაკავშირებული რისკები დეტალურად უნდა გამოიკვლიონ და ასეთი ოპერაციისკენ მაშინ უნდა გადაიხარონ, როცა ექიმი მას საჭიროდ მიიჩნევს.

ჩვენც ყოველდღიურ ონკოლოგიურ პრაქტიკაში ვხედავთ, რომ პაციენტების მოთხოვნა ამ მიმართულებით იზრდება. განსაკუთრებით ძლიერი გავლენა მოახდინა მედიაში გავრცელებულმა ცნობამ, რომ ცნობილ კინოვარსკვლავ ანჯელინა ჯოლის გენეტიკურად გადაცემული ძუძუს კიბოს გამო ორივე ძუძუ ამოეკვეთა. მიუხედავად იმისა, რომ ანჯელინა ჯოლის შესახებ ცნობებში მთავარი აქცენტი მემკვიდრეობით ძუძუს კიბოზე კეთდებოდა, მკითხველებმა დეტალები სათანადოდ ვერ აღიქვეს და მათ მეხსიერებაში დამკვიდრდა მცდარი წარმოდგენა: „ორივე ძუძუს ამოკვეთა უფრო სასარგებლოა“.

მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ: ჯანმრთელი საპირისპირო ძუძუს პროფილაქტიკური ამოკვეთა შეიძლება ამცირებდეს მეორე ძუძუს კიბოს რისკს, თუმცა მთავარი გასათვალისწინებელი პირველადი კიბოსგან განვითარებული მეტასტაზური, ანუ გავრცელებული კიბოს რისკი უნდა იყოს. ჯანმრთელი საპირისპირო ძუძუს პროფილაქტიკური ამოკვეთა ამ რისკს ვერ აცილებს. ამიტომ საუკეთესო გადაწყვეტილებისთვის მნიშვნელოვანია ექიმსა და პაციენტს შორის მაქსიმალურად კარგი კომუნიკაცია და ყველა დადებითი და უარყოფითი მხარის ერთობლივი შეფასება.