ძუძუს კიბოს კლინიკური მახასიათებლები ახალგაზრდა BRCA-მატარებლებში — მნიშვნელოვანი განსხვავებები

ძუძუს კიბოსა და გენეტიკურ ფაქტორებს შორის კავშირი დიდი ხანია კვლევის საგანია; განსაკუთრებით BRCA1 და BRCA2 გენებში მემკვიდრეობითი პათოგენური ვარიანტების (საზიანო მუტაციების) მატარებელ ახალგაზრდა ქალებში დაავადების კლინიკურ მიმდინარეობას დიდი მნიშვნელობა აქვს. 2025 წლის 24 თებერვალს Journal of Clinical Oncology ჟურნალში გამოქვეყნებულ ახალ კვლევაში Dr. Matteo Lambertini-მ და მისმა გუნდმა ახალგაზრდა BRCA1 და BRCA2 მუტაციების მატარებელ ქალებში ძუძუს კიბოს კლინიკური მახასიათებლები შეადარეს და დიაგნოზამდე ჩატარებული BRCA ტესტირების გავლენა დაავადების შედეგებზე შეისწავლეს.

კვლევის დეტალები

ეს კვლევა მსოფლიოს 78 ცენტრში ჩატარდა და მოიცავს 2000-დან 2020 წლამდე, 40 წლის ან უმცროს ასაკში I-III სტადიის ძუძუს კიბოს დიაგნოზის მქონე 4752 პაციენტის მონაცემებს. კვლევაში მონაწილე პაციენტები BRCA1 (3069 ადამიანი) ან BRCA2 (1683 ადამიანი) გენის მუტაციის მატარებლები იყვნენ.

მნიშვნელოვანი შედეგები

• ჰორმონრეცეპტორ-უარყოფითი დაავადება და სიმსივნის ხარისხი: BRCA1-ის მატარებლებს BRCA2-ის მატარებლებთან შედარებით ჰორმონრეცეპტორ-უარყოფითი სიმსივნეები უფრო ხშირად ჰქონდათ (74,4% და 15,5%) და უფრო მაღალი ხარისხის სიმსივნეებიც უფრო ხშირად აღენიშნებოდათ (77,5% და 49,1%).

• მეორე პირველადი ძუძუს კიბო და სხვა პირველადი კიბოები: მედიანურად 7,8-წლიანი დაკვირვებისას BRCA1-ის მატარებლებში მეორე პირველადი ძუძუს კიბოს სიხშირე უფრო მაღალი იყო (2,12 და 1,42 მოვლენა/100 ადამიან-წელი) და სხვა პირველადი კიბოებიც უფრო ხშირი იყო (0,70 და 0,45 მოვლენა/100 ადამიან-წელი). თუმცა შორეული მეტასტაზების განვითარება BRCA2-ის მატარებლებში უფრო ხშირი იყო (1,51 და 2,06 მოვლენა/100 ადამიან-წელი).

• დაავადების გარეშე გადარჩენის მაჩვენებელი: რვაწლიანი დაავადების გარეშე გადარჩენის მაჩვენებელი BRCA1-ის მატარებლებში 63,8%, ხოლო BRCA2-ის მატარებლებში 66,2% იყო.

• დიაგნოზამდე BRCA ტესტირება და კლინიკური შედეგები: პაციენტებს, რომლებმაც BRCA ტესტირება ძუძუს კიბოს დიაგნოზამდე ჩაიტარეს (დიაგნოზამდე მინიმუმ 2 თვით ადრე ტესტირებული 411 ადამიანი), დიაგნოზის გარშემო პერიოდში ტესტირებულებთან შედარებით (დიაგნოზამდე 2 თვიდან დიაგნოზიდან 6 თვემდე ტესტირებული 1671 ადამიანი) უფრო პატარა სიმსივნეები ჰქონდათ (T1 სიმსივნეების მაჩვენებელი 61,3% და 32,4%), ლიმფური კვანძების ჩართვა ნაკლები იყო (N0 მაჩვენებელი 65,9% და 50,8%), ქიმიოთერაპია ნაკლებმა მიიღო (84,4% და 92,9%) და იღლიის ლიმფური კვანძების დისექციის მაჩვენებელი დაბალი იყო (37,5% და 47,4%).

ზემოთ მოცემული სურათი დიაგნოზამდე ან დიაგნოზის გარშემო პერიოდში მემკვიდრეობით BRCA მუტაციაზე ტესტირებულ პაციენტებში გადარჩენის მაჩვენებლებს ადარებს. წარმოდგენილია სამი განსხვავებული გრაფიკი:

1. გრაფიკი A (დაავადების გარეშე გადარჩენა):

   • დიაგნოზამდე ტესტირებულ პაციენტებს (მწვანე ხაზი), დიაგნოზის გარშემო პერიოდში ტესტირებულებთან (ნარინჯისფერი ხაზი) შედარებით, დაავადების გარეშე გადარჩენის უფრო ხანგრძლივი პერიოდი აქვთ.
   • დიაგნოზის გარშემო პერიოდში ტესტირებულ პაციენტებში დაავადების რეციდივის რისკი უფრო მაღალია.

2. გრაფიკი B (ძუძუს კიბოს სპეციფიკური გადარჩენა):

   • შედარებულია ძუძუს კიბოთი განპირობებული სიკვდილის მაჩვენებლები.
   • დიაგნოზამდე ტესტირებულებში გადარჩენის უპირატესობა შეინიშნება, თუმცა განსხვავება ძალიან მკვეთრი არ არის.

3. გრაფიკი C (საერთო გადარჩენა):

   • შესწავლილია საერთო გადარჩენის მაჩვენებლები.
   • დიაგნოზამდე ტესტირებულ პაციენტებს გრძელვადიან პერიოდში გადარჩენის გარკვეულწილად უკეთესი უპირატესობა აქვთ.

ეს მონაცემები მიანიშნებს, რომ ადრეულმა გენეტიკურმა ტესტირებამ კიბოს უფრო ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტიკა შეიძლება უზრუნველყოს და გრძელვადიანად უკეთეს შედეგებთან იყოს დაკავშირებული .

• გენეტიკური ტესტირების გავლენა გადარჩენაზე: პაციენტებს, რომლებმაც BRCA ტესტირება დიაგნოზამდე ჩაიტარეს, დიაგნოზის გარშემო პერიოდში ტესტირებულებთან შედარებით უკეთესი საერთო გადარჩენა ჰქონდათ (HR = 0,61; 95% CI = 0,40–0,92). თუმცა სიმსივნის სტადიისა და სხვა ცვლადების გათვალისწინებით შესწორების შემდეგ ეს განსხვავება სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი აღარ იყო (HR = 0,74; 95% CI = 0,47–1,15).

დასკვნა და კომენტარი

ეს გლობალური კვლევა აჩვენებს, რომ ახალგაზრდა BRCA1-ისა და BRCA2-ის მატარებლებში ძუძუს კიბო განსხვავებულ კლინიკურ ქცევას ავლენს. ჯანმრთელ ადამიანებში BRCA მუტაციის გამოვლენა უკავშირდებოდა ძუძუს კიბოს უფრო ადრეულ სტადიაზე დიაგნოსტიკას, მკურნალობის ნაკლებ ტვირთსა და შეუსწორებელ ანალიზებში უკეთეს საერთო გადარჩენას.

ეს შედეგები ადრეული გენეტიკური ტესტების კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკის უზრუნველყოფაში მნიშვნელობას უსვამს ხაზს და ინდივიდუალიზებული სკრინინგის სტრატეგიების შემუშავებას შეიძლება დაეხმაროს.