ویژگی‌های بالینی سرطان پستان در حاملان جوان BRCA؛ تفاوت‌های مهم

ارتباط سرطان پستان با عوامل ژنتیکی از مدت‌ها پیش بررسی شده است؛ در زنان جوانی که در ژن‌های BRCA1 و BRCA2، واریانت‌های بیماری‌زای ارثی (جهش‌های زیان‌بار) دارند، سیر بالینی بیماری اهمیت ویژه‌ای دارد. در 24 فوریهٔ 2025، Journal of Clinical Oncology مطالعه‌ای جدید منتشر کرد که در آن دکتر ماتئو لامبرتینی و همکارانش ویژگی‌های بالینی سرطان پستان را در زنان جوان حامل جهش‌های BRCA1 و BRCA2 مقایسه کردند و تأثیر آزمایش BRCA پیش از تشخیص بر پیامدهای بیماری را بررسی کردند.

جزئیات مطالعه

این پژوهش در 78 مرکز در سراسر جهان انجام شد و داده‌های بیمارانی را در بر گرفت که بین سال‌های 2000 و 2020، در سن 40 سال یا کمتر، سرطان پستان مرحلهٔ I-III در آنان تشخیص داده شده بود؛ در مجموع 4752 بیمار در مطالعه حضور داشتند. شرکت‌کنندگان حامل جهش ژنی BRCA1 (3069 نفر) یا BRCA2 (1683 نفر) بودند.

یافته‌های مهم

• بیماری با گیرندهٔ هورمونی منفی و درجهٔ تومور: حاملان BRCA1 در مقایسه با حاملان BRCA2، بیشتر دارای تومورهای گیرندهٔ هورمونی منفی بودند (74,4% در برابر 15,5%) و تومورهای با درجهٔ بالاتر نیز بیشتر مشاهده شد (77,5% در برابر 49,1%).

• دومین سرطان اولیهٔ پستان و دیگر سرطان‌های اولیه: در مدت پیگیری با میانهٔ 7,8 سال، در حاملان BRCA1 میزان بروز دومین سرطان اولیهٔ پستان بیشتر بود (2,12 در برابر 1,42 رویداد/100 نفر-سال) و دیگر سرطان‌های اولیه نیز بیشتر مشاهده شدند (0,70 در برابر 0,45 رویداد/100 نفر-سال). بااین‌حال، ایجاد متاستاز دوردست در حاملان BRCA2 بیشتر بود (1,51 در برابر 2,06 رویداد/100 نفر-سال).

• میزان بقای بدون بیماری: بقای هشت‌سالهٔ بدون بیماری برای حاملان BRCA1 برابر با 63,8% و برای حاملان BRCA2 برابر با 66,2% بود.

• آزمایش BRCA پیش از تشخیص و پیامدهای بالینی: بیمارانی که پیش از تشخیص سرطان پستان آزمایش BRCA انجام داده بودند (افراد آزمایش‌شده دست‌کم 2 ماه پیش از تشخیص، 411 نفر)، در مقایسه با افراد آزمایش‌شده هنگام تشخیص (افراد آزمایش‌شده از 2 ماه پیش تا 6 ماه پس از تشخیص، 1671 نفر) تومورهای کوچک‌تری داشتند (درصد تومور T1 برابر با 61,3% در برابر 32,4%)، درگیری غدد لنفاوی کمتری داشتند (درصد N0 برابر با 65,9% در برابر 50,8%)، کمتر شیمی‌درمانی دریافت کردند (84,4% در برابر 92,9%) و میزان دیسکسیون زیربغل در آنان کمتر بود (37,5% در برابر 47,4%).

تصویر بالا، میزان بقای بیماران آزمایش‌شده برای جهش ارثی BRCA پیش از تشخیص یا هنگام تشخیص را مقایسه می‌کند. سه نمودار متفاوت وجود دارد:

1. نمودار A (بقای بدون بیماری):

   • بیماران آزمایش‌شده پیش از تشخیص (خط سبز)، در مقایسه با افراد آزمایش‌شده هنگام تشخیص (خط نارنجی)، بقای بدون بیماری طولانی‌تری دارند.
   • در بیماران آزمایش‌شده هنگام تشخیص، خطر عود بیماری بیشتر است.

2. نمودار B (بقای اختصاصی سرطان پستان):

   • میزان مرگ ناشی از سرطان پستان مقایسه شده است.
   • هرچند در افراد آزمایش‌شده پیش از تشخیص، مزیت بقا مشاهده می‌شود، تفاوت چندان چشمگیر نیست.

3. نمودار C (بقای کلی):

   • میزان بقای کلی بررسی شده است.
   • بیماران آزمایش‌شده پیش از تشخیص، در بلندمدت تا اندازه‌ای مزیت بقای بهتر دارند.

این داده‌ها این احتمال را مطرح می‌کنند که آزمایش ژنتیکی زودهنگام می‌تواند سرطان را در مرحله‌ای زودتر آشکار کند و ممکن است با پیامدهای بهتر در بلندمدت همراه باشد

• تأثیر آزمایش ژنتیکی بر بقا: بیمارانی که پیش از تشخیص آزمایش BRCA انجام داده بودند، در مقایسه با افراد آزمایش‌شده هنگام تشخیص، بقای کلی بهتری داشتند (HR = 0,61؛ فاصلهٔ اطمینان 95% = 0,40–0,92). بااین‌حال، پس از تعدیل متغیرهایی مانند مرحلهٔ تومور، این تفاوت از نظر آماری دیگر معنادار نبود (HR = 0,74؛ فاصلهٔ اطمینان 95% = 0,47–1,15).

نتیجه‌گیری و دیدگاه

این مطالعهٔ جهانی نشان می‌دهد که سرطان پستان در حاملان جوان BRCA1 و BRCA2 رفتارهای بالینی متفاوتی دارد. شناسایی جهش BRCA در افراد سالم، با تشخیص سرطان پستان در مرحلهٔ زودتر، بار درمانی کمتر و بقای کلی بهتر در تحلیل‌های تعدیل‌نشده همراه بود.

این یافته‌ها، اهمیت آزمایش‌های ژنتیکی زودهنگام را برای سرطان و تشخیص زودهنگام آن برجسته می‌کنند و می‌توانند به تدوین راهبردهای غربالگری فردمحور کمک کنند.