ღვიძლის გადანერგვა 1963 — ორგანო, რომელიც საკუთარ თავს აღადგენს
ძველბერძნულ მითოლოგიაში ზევსის რისხვით დასჯილი Prometheus კლდეზე მიაჯაჭვეს. ყოველდღე არწივი (ან ზოგი ამბის მიხედვით სვავი) მის ღვიძლს ჭამდა, ღვიძლი კი ყოველ ღამე კვლავ იზრდებოდა, ამიტომ სასჯელი უსასრულო ტანჯვად იქცა. ძველი ბაბილონელები კი ცხოველთა ღვიძლის თავისებურებების შესწავლით მომავლის წინასწარმეტყველებას ცდილობდნენ. ეს პრაქტიკა ჰეპატოსკოპიის სახელითაა ცნობილი და ძველად მკითხაობის გავრცელებულ ფორმად ითვლებოდა.
დღეს ვიცით, რომ ღვიძლს აღდგენის განსაკუთრებული უნარი აქვს და ნახევარზე მეტის ამოკვეთის შემდეგაც შეუძლია ნორმალურ ზომას დაუბრუნდეს.
ღვიძლის დაზიანებისას ადამიანს შეიძლება ახალი ღვიძლი დასჭირდეს. მოზრდილებში დაზიანების გავრცელებული მიზეზებია ვირუსებით ან ტოქსინებით, მაგალითად ალკოჰოლით, გამოწვეული ქრონიკული ჰეპატიტი (ანთება) და ციროზი (ნაწიბუროვანი ცვლილებები). ბავშვებში გადანერგვის ყველაზე ხშირი მიზეზია ბილიარული ატრეზია — ღვიძლის დაზიანების გამომწვევი საერთო სანაღვლე სადინრის დახშობა. გადანერგვისას მიმღების ღვიძლს, ჩვეულებრივ, იღებენ და ტვინის სიკვდილის მქონე დონორის სხეულიდან აღებული ღვიძლით ცვლიან. თუმცა გადანერგვა ცოცხალი დონორის ღვიძლის ნაწილითაც შეიძლება.
ამერიკელმა ქირურგმა Thomas Starzl-მა 1963 წელს ადამიანში ღვიძლის პირველი გადანერგვა შეასრულა. 1980-იან წლებში უცხო ქსოვილის მოცილების რეაქციის შესამცირებლად იმუნოსუპრესიული (იმუნიტეტის დამთრგუნველი) პრეპარატების, მაგალითად ციკლოსპორინის, გამოყენებამ გადანერგვა უფრო წარმატებული და გავრცელებული გახადა. გადანერგვისას სხვადასხვა სისხლძარღვის ხელახლა შეერთებაა საჭირო. მათ შორისაა „ქვედა პარკუჭის ვენა კავა“, რომელიც ღვიძლიდან ღვიძლის ვენებით მოსულ სისხლს იღებს; პორტული ვენა, რომელსაც კუჭ-ნაწლავიდან და ელენთიდან საკვები ნივთიერებებით მდიდარი სისხლი ღვიძლში ჩააქვს; ღვიძლის არტერია, რომელიც ღვიძლს ჟანგბადიან სისხლს აწვდის; და საერთო სანაღვლე სადინარი.
ღვიძლი მრავალ ფუნქციას ასრულებს, მათ შორის:
- სისხლიდან ტოქსინების მოცილება
- ცილების სინთეზი და დაშლა
- მონელებისთვის საჭირო ნაღვლის წარმოქმნა
- ზრდასა და არტერიული წნევის რეგულაციაში მონაწილე ჰორმონების წარმოქმნა
- პრეპარატების მეტაბოლიზმი
- სისხლში შაქრის დონის შენარჩუნება (ღვიძლში გლუკოზის გლიკოგენად შენახვა და საჭიროებისას გლიკოგენის გლუკოზად გარდაქმნა)
ღვიძლი ასევე ინახავს სხვადასხვა ვიტამინს, ამიაკს შარდოვანად გარდაქმნის (რომელიც შარდით გამოიყოფა) და სისხლის შედედებისთვის საჭირო ფიბრინოგენს წარმოქმნის.
სტატიაში მოხსენიებული ისტორიული პირები: Thomas E. Starzl (დაბ. 1926)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.