ხანგრძლივი სიცოცხლის საიდუმლო არც ზედმეტ და არც მცირე ვარჯიშშია: ზომიერი ფიზიკური აქტივობა სიცოცხლეს ახანგრძლივებს!

არის ვარჯიში უფრო ხანგრძლივი და ჯანმრთელი ცხოვრების გასაღები? და შეიძლება თუ არა მისი სიჭარბე საზიანო იყოს?

ამ კითხვებზე პასუხის ძიებას მიეძღვნა 30 წლის განმავლობაში ჩატარებული ფართომასშტაბიანი ტყუპების კვლევა , რომელიც 17 იანვარს, 2025 წელს, European Journal of Epidemiology -ში გამოქვეყნდა. შედეგები მოულოდნელი იყო: ზომიერი ფიზიკური აქტივობა ყველაზე ეფექტურ დონედ გამოიკვეთა როგორც სიკვდილის რისკის შემცირების, ისე ბიოლოგიური დაბერების შენელების მხრივ. მეტი აქტივობა კი, მოლოდინის საწინააღმდეგოდ, დამატებით სარგებელს არ იძლეოდა.

კვლევის საფუძველი: რატომ არის ის ასეთი მნიშვნელოვანი?

დღეს ფიზიკური აქტივობა ჯანსაღი ცხოვრების ერთ-ერთ საყრდენად მიიჩნევა, მაგრამ ნამდვილად ახანგრძლივებს თუ არა ის სიცოცხლეს? რამდენად ამყარებს მეცნიერება ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაციას კვირაში 150-300 წუთი ზომიერი ან 75-150 წუთი ინტენსიური ვარჯიშის შესახებ?

ფინეთში ჩატარებული ამ ფართომასშტაბიანი კვლევის მიზანი იყო ობიექტური მონაცემებით შეფასებულიყო ფიზიკური აქტივობის ხანგრძლივი გავლენა სიკვდილიანობაზე და ბიოლოგიური დაბერების პროცესზე. კვლევაში გენეტიკურად მსგავსი ტყუპების მონაწილეობა მის სანდოობას განსაკუთრებით ზრდის.

ტყუპების მასშტაბური 30-წლიანი კვლევა: ვინ მონაწილეობდა და რა შეისწავლეს?

• მონაწილეთა რაოდენობა: 22750 ტყუპი
• დაბადების წელი: 1958 წლამდე დაბადებულები
• ფიზიკური აქტივობის მონაცემები: შეგროვდა 1975, 1981 და 1990 წლებში
• დაკვირვების ხანგრძლივობა: 2020 წლამდე, ჯამში 30 წელი
• ბიოლოგიური ასაკის გაზომვა: დნმ-ის მეთილაციის ცვლილებები ეპიგენეტიკური „საათების“ მეშვეობით
• გენეტიკური მონაცემები: ხელმისაწვდომი იყო 4897 ტყუპისთვის

ეპიგენეტიკური საათები არის ინსტრუმენტები, რომლებიც დნმ-ის მეთილაციის ნიმუშების ანალიზით ადამიანის ბიოლოგიურ ასაკს აფასებს.

მონაწილეები მეტაბოლური ეკვივალენტით (MET) შეფასებული ფიზიკური აქტივობის დონის მიხედვით 4 ჯგუფად დაიყვნენ:

1. მჯდომარე ცხოვრების წესის მქონე (უმოძრაო)

2. ზომიერად აქტიური

3. აქტიური

4. ძალიან აქტიური

მთავარი მიგნებები: ზომიერი ვარჯიში ყველაზე სასარგებლოა

სიკვდილის 7%-ით დაბალი რისკი

30-წლიანი დაკვირვების შედეგად ზომიერი ფიზიკური აქტივობის მქონე პირებში სიკვდილის რისკი 7%-ით დაბალი აღმოჩნდა . საინტერესოა, რომ აქტივობის უფრო მაღალი დონე ამ სარგებელს არ ზრდიდა.

U-ს ფორმის კავშირი ბიოლოგიურ დაბერებასთან

ეპიგენეტიკურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ უმოძრაო და ზედმეტად აქტიური პირები ბიოლოგიურად უფრო ასაკოვანნი იყვნენ . ზომიერად აქტიური ჯგუფის ბიოლოგიური ასაკი სხვა ჯგუფებთან შედარებით ნაკლები იყო.

ძალიან აქტიური პირები ზომიერად აქტიურ პირებთან შედარებით საშუალოდ 1.2 წლით, ხოლო აქტიურ ჯგუფთან შედარებით 1.6 წლით უფრო ასაკოვანნი აღმოჩნდნენ.

როგორც ძალიან მცირედ, ისე ძალიან ინტენსიურად მოვარჯიშე პირების ბიოლოგიური ასაკი, როგორც ჩანს, უფრო სწრაფად იზრდება.

ამცირებს თუ არა ფიზიკური აქტივობის რეკომენდაციების დაცვა სიკვდილის რისკს?

ტყუპები, რომლებიც 15 წლის განმავლობაში იცავდნენ ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ რეკომენდებულ აქტივობის დონეს (კვირაში 150–300 წუთი ზომიერი ან კვირაში 75–150 წუთი მაღალი ინტენსივობის ფიზიკური აქტივობა), შეადარეს მათ და-ძმებს, რომლებიც ამ რეკომენდაციებს არ იცავდნენ. სიკვდილის რისკში მნიშვნელოვანი განსხვავება არ გამოვლინდა.

ეს მიგნება გვაფიქრებინებს, რომ ვარჯიშის სარგებელი შესაძლოა მხოლოდ მის ხანგრძლივობაზე კი არა,  ცხოვრების წესის საერთო სურათზე იყოს დამოკიდებული.

სტატიის ერთ-ერთი ავტორი, Dr. Laura Joensuu, ამბობს: „ხანგრძლივი დაკვირვებისა და მიკერძოების შემცირების მცდელობის მიუხედავად, ვერ ვაჩვენეთ, რომ ფიზიკური აქტივობის რეკომენდაციების დაცვა ამცირებს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების გენეტიკურ რისკს ან უშუალოდ სიკვდილის რისკს.“

კვლევის შეზღუდვები: ყველაფერი ვარჯიშზე არ არის დამოკიდებული

ამ კვლევის ინტერპრეტაციისას გათვალისწინებული იყო დაკვირვებით მონაცემებთან დაკავშირებული მიკერძოებაც . მოწევა, ალკოჰოლის მოხმარება, კვების რეჟიმი და ფსიქოლოგიური მდგომარეობა იმ ცვლადებს მიეკუთვნება, რომლებიც შეიძლება სიკვდილის რისკზე მოქმედებდეს და ფიზიკურ აქტივობასთან ერთად უნდა შეფასდეს.

უმოძრაობა შეიძლება დაავადების შედეგი იყოს; ანუ შესაძლოა პრობლემა ვარჯიშის არქონა კი არ იყოს, არამედ დაავადება უშლიდეს ადამიანს ვარჯიშში ხელს.

დასკვნა: ხანგრძლივი სიცოცხლის ფორმულა წონასწორობაშია

კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ვარაუდი „მეტი ვარჯიში = უფრო ხანგრძლივი სიცოცხლე“ ყოველთვის არ მართლდება.

რეგულარული ზომიერი ფიზიკური აქტივობა, როგორც ჩანს, ყველაზე დაბალანსებული გზაა როგორც ბიოლოგიური დაბერების შესანელებლად, ისე ხანგრძლივი სიცოცხლისთვის.

ზომიერად, მდგრადად და სიამოვნებით შესრულებული ვარჯიში კვლავ ჯანსაღი ცხოვრების საყრდენად რჩება.