راز طول عمر در ورزش متعادل است: فعالیت بدنی متوسط عمر را افزایش می‌دهد!
در این مقاله
آیا ورزش کلید زندگی طولانی‌تر و سالم‌تر است؟ آیا زیاده‌روی در آن ممکن است زیان‌بار باشد؟
پژوهشی که با یک بررسی جامع 30 ساله، یعنی مطالعهٔ جامع دوقلوها به دنبال پاسخ این پرسش‌ها بود، در 17 ژانویهٔ 2025 در مجلهٔ European Journal of Epidemiology منتشر شد. نتایج شگفت‌آور بودند: فعالیت بدنی متوسط، هم برای کاهش خطر مرگ و هم برای کندکردن پیری زیستی، به‌عنوان مؤثرترین سطح مطرح شد. برخلاف انتظار، فعالیت بیشتر سود اضافه‌ای نداشت.
پیش‌زمینهٔ مطالعه: چرا تا این اندازه مهم است؟
آیا فعالیت بدنی که امروزه یکی از پایه‌های زندگی سالم معرفی می‌شود، واقعاً عمر را افزایش می‌دهد؟ توصیهٔ سازمان جهانی بهداشت به 150-300 دقیقه فعالیت متوسط یا 75-150 دقیقه ورزش شدید در هفته، چه میزان پشتوانهٔ علمی دارد؟
هدف این مطالعهٔ بزرگ در فنلاند، ارزیابی اثر بلندمدت فعالیت بدنی بر میزان مرگ و فرایند پیری زیستی با داده‌های عینی بود. انجام مطالعه به‌ویژه روی دوقلوهای مشابه از نظر ژنتیکی، اعتبار آن را افزایش می‌دهد.
مطالعهٔ بزرگ 30 سالهٔ دوقلوها: چه کسانی شرکت کردند و چه چیزی بررسی شد؟
- تعداد شرکت‌کنندگان: 22750 دوقلو
- سال تولد: متولدین پیش از 1958
- داده‌های فعالیت بدنی: گردآوری‌شده در سال‌های 1975، 1981 و 1990
- مدت پیگیری: تا سال 2020، در مجموع 30 سال
- اندازه‌گیری سن زیستی: تغییرات متیلاسیون DNA با استفاده از «ساعت‌های» اپی‌ژنتیکی
- دادهٔ ژنتیکی: برای 4897 دوقلو موجود بود
ساعت‌های اپی‌ژنتیکی ابزارهایی هستند که برای تخمین سن زیستی افراد، الگوهای متیلاسیون DNA را تحلیل می‌کنند.
شرکت‌کنندگان بر اساس سطح فعالیت بدنی ارزیابی‌شده با معادل متابولیک (MET)، به 4 گروه تقسیم شدند:
-
کم‌تحرک (بی‌تحرک)
-
با فعالیت متوسط
-
فعال
-
بسیار فعال
یافته‌های مهم: ورزش متوسط بیشترین سود را دارد
خطر مرگ %7 کمتر
پس از پیگیری 30 ساله، خطر مرگ در افراد با فعالیت بدنی متوسط %7 کمتر بود. جالب آنکه سطوح بالاتر فعالیت این سود را بیشتر نکردند.
ارتباط U شکل با پیری زیستی
تحلیل‌های اپی‌ژنتیکی نشان دادند سن زیستی افراد بی‌تحرک و بیش‌ازحد فعال بالاتر است . سن زیستی گروه با فعالیت متوسط در مقایسه با دیگر گروه‌ها جوان‌تر بود.
افراد بسیار فعال نسبت به افراد با فعالیت متوسط، به‌طور میانگین 1.2 سال و نسبت به گروه فعال، 1.6 سال مسن‌تر بودند.
به نظر می‌رسد سن زیستی هم در افراد با ورزش بسیار کم و هم با ورزش بسیار زیاد سریع‌تر پیش می‌رود.
آیا رعایت راهنماهای فعالیت بدنی خطر مرگ را کاهش می‌دهد؟
وقتی دوقلوهایی که به‌مدت 15 سال سطح فعالیت توصیه‌شدهٔ سازمان جهانی بهداشت، یعنی 150–300 دقیقه فعالیت بدنی متوسط یا 75–150 دقیقه فعالیت بدنی شدید در هفته، را رعایت کرده بودند با خواهر یا برادر دوقلوی خود که این توصیه‌ها را رعایت نکرده بود مقایسه شدند، از نظر خطر مرگ تفاوت معناداری مشاهده نشد.
این یافته نشان می‌دهد سود ورزش شاید نه صرفاً به مدت آن، بلکه به کلیت سبک زندگی وابسته باشد.
دکتر Laura Joensuu، از نویسندگان مقاله، می‌گوید: «با وجود پیگیری بلندمدت و تلاش برای کاهش سوگیری، نتوانستیم نشان دهیم رعایت راهنماهای فعالیت بدنی خطر ژنتیکی بیماری قلبی‌عروقی را کاهش می‌دهد یا مستقیماً خطر مرگ را پایین می‌آورد.»
محدودیت‌های پژوهش: همه‌چیز به ورزش وابسته نیست
این مطالعه با در نظر گرفتن سوگیری‌های ناشی از داده‌های مشاهده‌ای نیز تفسیر شد. متغیرهایی مانند سیگار، مصرف الکل، الگوی تغذیه و وضعیت روانی ممکن است بر خطر مرگ اثر بگذارند و تأکید شد که باید همراه فعالیت بدنی ارزیابی شوند.
بی‌تحرکی ممکن است پیامد بیماری باشد؛ یعنی شاید بیماری مانع ورزش می‌شود، نه اینکه ورزش‌نکردن علت باشد.
نتیجه‌گیری: فرمول طول عمر در تعادل نهفته است
یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهند فرض «ورزش بیشتر = عمر طولانی‌تر» همیشه درست نیست.
فعالیت بدنی متوسط و منظم، هم برای به‌تعویق‌انداختن پیری زیستی و هم برای طول عمر، متعادل‌ترین مسیر به نظر می‌رسد.
ورزش بدون زیاده‌روی، به‌شکلی پایدار و لذت‌بخش، همچنان ستون زندگی سالم است.
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.