კიბოსგან სრული განკურნების ცნება — უნდა გამოიყენონ თუ არა ონკოლოგებმა ეს სიტყვა?

დღეს კიბოს კონტექსტში სიტყვა „განკურნებას“ უფრო ხშირად ვისმენთ, რადგან თანამედროვე მკურნალობით, განსაკუთრებით იმუნოთერაპიითა და მიზნობრივი პრეპარატებით, შორსწასულ კიბოშიც შესაძლებელია ხანგრძლივი სიცოცხლის მიღწევა. ზოგჯერ მეტასტაზური კიბოს ქრონიკულ დაავადებად ქცევაც კი შეინიშნება. ეს წინსვლა ონკოლოგებს უბიძგებს, სიტყვა „განკურნების“ მიმართ თავშეკავებული მიდგომა გადახედონ. თუმცა მისი გამოყენების შესახებ მნიშვნელოვანი სამეცნიერო და ეთიკური დისკუსიები კვლავ გრძელდება.

სიტყვა „განკურნების“ მნიშვნელობა კიბოს მქონე პაციენტებისთვის

კიბოს დიაგნოზის მქონე პაციენტების ყველაზე დიდი იმედი დაავადების სრულად გაქრობაა. თუმცა ამ სასიხარულო ამბის შეტყობინებისას ონკოლოგები ჩვეულებრივ თავს არიდებენ სიტყვას „განკურნება“ („სრული მორჩენა / სრული გამოჯანმრთელება“). ამის ნაცვლად ამჯობინებენ გამოთქმებს „რემისია“, „დაავადების ნიშნები არ არის“ ან „დიდი ალბათობით გამოჯანმრთელდა“.

მართებულია თუ არა კიბოს დროს სიტყვა „განკურნების“ გამოყენება? რამდენად დიდია მისი გავლენა პაციენტებზე? განვიხილოთ ეს საკითხი სამეცნიერო მონაცემების გათვალისწინებით.

სიტყვა „განკურნების“ გამოყენება კლინიკურ პრაქტიკაში

ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი, რის გამოც ონკოლოგები სიტყვა „განკურნებას“ ერიდებიან, ისაა, რომ მომავალში დაავადების განმეორების ალბათობა სრულად ნულოვანი არ არის.

ონკოლოგები შიშობენ, რომ სიტყვა „განკურნება“ შეიძლება „დაპირებად“ აღიქმებოდეს და დაავადების შემდგომი განმეორების შემთხვევაში ნდობის დაკარგვა გამოიწვიოს.

კიბოსგან განკურნება: მკაფიოა თუ არა განსაზღვრება?

კიბოსგან „განკურნების“ ცნების მკაფიო განსაზღვრების არარსებობაც ართულებს ამ სიტყვის გამოყენებას.

• აშშ-ის კიბოს ეროვნული ინსტიტუტის (US-NCI) მიხედვით, განკურნება ნიშნავს, რომ მკურნალობის შემდეგ ორგანიზმში არც ერთი კიბოს უჯრედი აღარ რჩება და დაავადება არასოდეს ბრუნდება.

• ამერიკის კლინიკური ონკოლოგიის საზოგადოება (ASCO) კი „განკურნებას“ განსაზღვრავს, როგორც დაავადების მინიმუმ ხუთი წლის განმავლობაში არგანმეორებას.

ამ განსაზღვრებებს შორის სხვაობა ონკოლოგებს პაციენტებთან კატეგორიული ენის გამოყენებას ურთულებს. მიუხედავად იმისა, რომ 10 წლის განმავლობაში დაავადების გარეშე ყოფნა თეორიულად შეიძლება „განკურნებას“ ნიშნავდეს, ზოგი კიბოს შემთხვევაში გვიანი რეციდივები (განმეორება) შესაძლებელია.

განკურნების ალბათობა კიბოს ტიპის მიხედვით

ზოგი კიბოსთვის არსებობს მონაცემები, რომლებიც სიტყვა „განკურნების“ გამოყენებას მხარს უჭერს. მაგალითად:

• ძუძუს ადრეული კიბო: ხუთწლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი თითქმის 100%-ია. თუმცა სიმსივნის ქვეტიპის მიხედვით გვიანი რეციდივის რისკი არსებობს.

• მეტასტაზური მელანომა: CheckMate 067 კვლევის მიხედვით nivolumab-ისა და ipilimumab-ის კომბინაციით ნამკურნალევ პაციენტებში საშუალო საერთო გადარჩენის ხანგრძლივობა 6 წელი იყო. კვლევაში იმუნოთერაპიის მიმღები ზოგი პაციენტი მელანომისგან დამოუკიდებელი მიზეზით გარდაიცვალა, რაც მიანიშნებს, რომ ისინი შესაძლოა „განკურნებული“ ყოფილიყვნენ.

• სამმაგად უარყოფითი ძუძუს კიბო: პირველ 2-3 წელიწადში რეციდივის რისკი მაღალია, თუმცა ხუთი წლის ბოლოს დაავადების გარეშე დარჩენილი ბევრი პაციენტი ხანგრძლივ გადარჩენას აღწევს.

ამ მონაცემებზე დაყრდნობით მიიჩნევა, რომ ზოგ კიბოში სიტყვა „განკურნების“ გამოყენება შესაძლებელია, თუმცა სპეციალისტები ხაზს უსვამენ, რომ გვიანი რეციდივის ალბათობა ონკოლოგებს სიფრთხილისკენ უბიძგებს.

სიტყვა „განკურნების“ გამოყენება ონკოლოგიურ კლინიკებში

კვლევების მიხედვით ონკოლოგებს შორის სიტყვა „განკურნების“ გამოყენების შესახებ მნიშვნელოვანი განსხვავებები არსებობს:

• 117 ონკოლოგის გამოკითხვაში 81%-მა აღნიშნა, რომ სიტყვა „განკურნების“ გამოყენებას ერიდებოდა.

• 2024 წლის იტალიური კვლევის მიხედვით კი 224 ექიმისა და 249 პაციენტის გამოკითხვაში 90%-ზე მეტს სჯეროდა, რომ კიბოს მქონე პაციენტები შეიძლება „განიკურნონ“, ხოლო 80% ფიქრობდა, რომ ამ სიტყვის გამოყენება პაციენტებზე დადებითად მოქმედებს.

ეს განსხვავებული შეხედულებები აჩვენებს, რომ სიტყვა „განკურნება“ ონკოლოგიურ საზოგადოებაში კვლავ სადავო საკითხია.

კიბოგადატანილი პაციენტები და სიტყვა „განკურნების“ ფსიქოლოგიური გავლენა

მიუხედავად დროებითი შვების განცდისა დაავადების გაქრობის შესახებ ამბის გაგებისას, ბევრ პაციენტს კიბოს განმეორების შიში მრავალი წლის განმავლობაში მიჰყვება. ერთ კვლევაში ბავშვობის კიბოგადატანილი 229 ადამიანის მესამედმა განაცხადა, რომ წლების შემდეგაც დაავადების დაბრუნების შიში ჰქონდა. ეს ზრდასრულ ონკოლოგიურ პაციენტებსაც ეხება.

გაურკვევლობასთან ცხოვრების სწავლამ და შფოთვის მართვამ პაციენტების კეთილდღეობა შეიძლება გააუმჯობესოს. ამიტომ სიტყვა „განკურნება“ მოკლევადიანად შეიძლება დამამშვიდებელი იყოს, თუმცა გრძელვადიანად შფოთვას სრულად ვერ აქრობს.

დასკვნა: უნდა გამოიყენონ თუ არა ონკოლოგებმა სიტყვა „განკურნება“?

მართალია, კიბოს მკურნალობაში წინსვლა ზოგი პაციენტისთვის სიტყვა „განკურნების“ გამოყენებას სულ უფრო დასაბუთებულს ხდის, მაგრამ ონკოლოგები კვლავ ფრთხილ ენას ამჯობინებენ. ეს როგორც სამეცნიერო გაურკვევლობებს, ისე პაციენტების ფსიქოლოგიურ მდგომარეობას უკავშირდება.

შეჯამებით, სიტყვა „განკურნების“ გამოყენება ყურადღებით უნდა შეფასდეს კიბოს ტიპის, სტადიის, გასული დროისა და პაციენტის ფსიქოლოგიის გათვალისწინებით. ალბათ საუკეთესო მიდგომაა სიმართლის სამეცნიერო მონაცემებით ახსნა და ამავე დროს იმედის მომცემი, თუმცა რეალისტური ხედვის შეთავაზება.