კრანიალური ნერვები 1664 — მონუმენტური ნაშრომი თავის ტვინზე
ზურგის ტვინიდან გამომავალი სპინალური ნერვებისგან განსხვავებით, თავის ტვინიდან გამომავალი კრანიალური ნერვები უშუალოდ ტვინთან კავშირით გამოირჩევა. ადამიანის ქალაში (თავის ტვინის მომცველ ნაწილში) შემავალი და გამომავალი კრანიალური ნერვების 12 წყვილია.
კრანიალური ნერვების 12 წყვილი და თითოეულის ზოგიერთი ფუნქცია ასეთია:
- ყნოსვის (ცხვირიდან ყნოსვის შეგრძნება),
- მხედველობის (თვალიდან ხედვის შეგრძნება),
- თვალის მამოძრავებელი (თვალის მოძრაობის კონტროლი),
- ტროქლეარული (თვალის მოძრაობის კონტროლი),
- სამწვერა (სახის მგრძნობელობა; საღეჭი კუნთების კონტროლი),
- განმზიდველი (თვალის მოძრაობის კონტროლი),
- სახის (ენის წინა ნაწილიდან გემოს შეგრძნება; სახისა და კისრის კუნთების კონტროლი),
- სმენის (სმენისა და წონასწორობის შეგრძნება),
- გლოსოფარინგეალური (ენის უკანა ნაწილიდან გემოს შეგრძნება; კისრის კუნთების კონტროლი),
- ცდომილი (გულთან, ფილტვებთან, ნაწლავებთან, ხორხსა და სხვა ორგანოებთან კავშირი),
- დამატებითი (კისრის კუნთების კონტროლი) და
- ენისქვეშა (ენის კუნთების კონტროლი).
1664 წელს ინგლისელმა ექიმმა Thomas Willis-მა თავის ტვინზე მონუმენტური ნაშრომი, "Cerebri Anatome", გამოაქვეყნა. მისი კრანიალური ნერვების კლასიფიკაცია 100 წელზე მეტხანს გამოიყენებოდა და პირველი ექვსი ნერვი სრულად და სწორად იყო დანომრილი ისე, როგორც დღეს ვაკეთებთ. თავის ნერვების ყურადღებით შესასწავლად Willis-მა ტვინის ფუძესთან ნერვები და სისხლძარღვები გადაჭრა. ტვინით მისი გატაცება ნაწილობრივ ტვინის კვლევის საფუძველზე სულის გაგების მცდელობიდან მოდიოდა. ადამიანის და სხვა ცხოველების ცერებრულ ქერქს (ნერვული უჯრედებისგან შემდგარ გარე შრეს) შორის თვალსაჩინო განსხვავებებმა მას აფიქრებინა, რომ ტვინის ზედა ნაწილი ადამიანის „რაციონალური სულის“ ძირითადი ადგილსამყოფელია. მან ასევე ივარაუდა, რომ ადამიანის ტვინის უმაღლესი ფუნქციები ცერებრული ქერქის ნაოჭებიდან გამომდინარეობს (რაც საკმაოდ სწორი ვარაუდია).
სტატიის ილუსტრაციის განმარტება: Andreas Vesalius-ის De Humani Corporis Fabrica-დან (1543) თავის ტვინის ქვემოთ არსებული ზოგიერთი კრანიალური ნერვის გამოსახულება. ყნოსვის ნერვები ზემოთ კაშკაშა ყვითლადაა მონიშნული, მხედველობის ნერვები კი მწვანედ.
სტატიაში დასახელებული ისტორიული პირები: Thomas Willis (1621–1675)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.