ნაჩვენებია, რომ ელექტრონული სიგარეტები თაგვებში კიბოს იწვევს

ნიკოტინის მიწოდების საშუალებად მოქმედი ელექტრონული სიგარეტები სულ უფრო პოპულარული თამბაქოს ნაწარმია. დღეს დამტკიცებულია, რომ თამბაქოს კვამლი ადამიანის ჯანმრთელობას დიდ საფრთხეს უქმნის, თუმცა ელექტრონული სიგარეტის კვამლის კვლევა ჯერ კიდევ გრძელდება. 7 ოქტომბერს 2019 წელს PNAS ჟურნალში გამოქვეყნებულმა ახალმა კვლევამ ელექტრონული სიგარეტის კიბოს წარმოქმნასთან კავშირი გამოავლინა.

კვლევაში აღმოჩნდა, რომ ელექტრონული სიგარეტის კვამლი დნმ-ის დაზიანებას იწვევს, ხოლო თაგვის ფილტვისა და შარდის ბუშტის ქსოვილში დნმ-ის აღდგენას ხელს უშლის . ნიკოტინი იმავე სახის დნმ-ის ადუქტების წარმოქმნას ასტიმულირებს და ადამიანის უჯრედებში დნმ-ის აღდგენას მსგავსად აფერხებს. ნიკოტინი ასევე ზრდის ადამიანის უჯრედების მუტაციისა და სიმსივნის განვითარებისადმი მგრძნობელობას. არსებული შედეგებით, ელექტრონული სიგარეტის კვამლი თაგვებში ფილტვის კანცეროგენი (კიბოს გამომწვევი) და შარდის ბუშტის პოტენციური კანცეროგენია.

ელექტრონული სიგარეტები მასტიმულირებელი ნიკოტინის მისაწოდებლად თამბაქოს ნაწარმის უსაფრთხო ალტერნატივად იყიდება და მათი გამოყენება განსაკუთრებით ახალგაზრდებში პოპულარული ხდება. ახლახან ჩატარებულ კვლევაში ელექტრონული სიგარეტის კვამლის ზემოქმედების ქვეშ მყოფი თაგვების ფილტვებში, გულსა და შარდის ბუშტის ლორწოვან გარსში დნმ-ის ძლიერი დაზიანება გამოვლინდა. ასევე აჩვენეს ფილტვებში დნმ-ის აღდგენის შემცირება. ნიკოტინი და ნიკოტინის წარმოებული ნიტროზამინის კეტონი ადამიანის ფილტვის ქსოვილსა და შარდის ბუშტის უჯრედებში იმავე მავნე ეფექტებს იწვევს. ეს შედეგები ზრდის ალბათობას, რომ ელექტრონული სიგარეტის კვამლი, ნიკოტინის გარდა, ფილტვისა და შარდის ბუშტის კანცეროგენიც იყოს. ვინაიდან ელექტრონული სიგარეტი ბოლო 10 წლის განმავლობაში გახდა პოპულარული, მის კვამლსა და ადამიანებში კიბოს შორის კავშირის სრული განსაზღვრა კვლავ გაურკვეველია; ამ კვლევაში კი თაგვებზე გავლენა შემოწმდა და გამოვლინდა.

ელექტრონული სიგარეტის კვამლი ფილტვის ადენოკარცინომას იწვევს

რადგან თამბაქოს მწეველებში ფილტვისა და შარდის ბუშტის კიბოს განვითარებას 2 წელზე მეტი სჭირდება, ექსპერიმენტში სიმსივნის წარმოქმნა 54-კვირიანი ექსპოზიციის შემდეგ შეისწავლეს. თაგვების ანატომიის ზოგადი დათვალიერებით კანში, მუცლის ღრუში, ნაწლავებსა და ფილტვებში სიმსივნის მსგავსი წარმონაქმნები გამოჩნდა. ეს ქსოვილები მიკროსკოპულადაც შეისწავლეს. შედეგები აჩვენებს, რომ ელექტრონული სიგარეტის კვამლის ექსპოზიციის მქონე 40 თაგვიდან 9-ს (% 22,5) ფილტვის სიმსივნე განუვითარდა. 3 პათოლოგის მიერ ჰისტოლოგიურად შესწავლილი ფილტვის ყველა სიმსივნე ადენოკარცინომად განისაზღვრა.

ელექტრონული სიგარეტის კვამლი შარდის ბუშტის უროთელიუმის ჰიპერპლაზიას იწვევს

მიუხედავად იმისა, რომ არცერთი ექსპერიმენტული ჯგუფის შარდის ბუშტში თვალით ხილული სიმსივნე არ გამოვლენილა, ჰისტოლოგიური გამოკვლევით კვამლის ექსპოზიციის მქონე თაგვებში შარდის ბუშტის უროთელიუმის ცვლილებები მკაფიოდ გამოჩნდა (უროთელიუმი შარდის ბუშტის შიდა ზედაპირის თხელი შრეა, საიდანაც ყველაზე ხშირად მისი სიმსივნეები ვითარდება).

საერთო ჯამში, ელექტრონული სიგარეტის კვამლის ექსპოზიციის მქონე 40 თაგვიდან 23-ში (% 57.5) შარდის ბუშტის ქსოვილში უჯრედთა რაოდენობის ზრდით გამოწვეული ქსოვილის გადიდება (უროთელური ჰიპერპლაზია) განვითარდა.

დასასრულ,, ელექტრონული სიგარეტები ისეთი მოწყობილობებია, რომელთა ხანგრძლივი გავლენა ადამიანზე და ჩვეულებრივ სიგარეტთან შედარებით უსაფრთხოება ჯერ უცნობია, თუმცა დღემდე ჩატარებული კვლევები ჯანმრთელობაზე მათ არასასურველ ეფექტებსა და შედეგებს აჩვენებს. ამასთან, დამოკიდებულების გამოწვევის, განსაკუთრებით ახალგაზრდებისა და ბავშვების ნიკოტინზე დამოკიდებულების ჩამოყალიბების მხრივაც მათ უკიდურესად საშიში პოტენციალი აქვს.

საშუალო სკოლის მოსწავლეებში ელექტრონული სიგარეტის მოხმარება 2017 წელს % 11.7-დან 2018 წლამდე მოკლე პერიოდში 78 პროცენტით გაიზარდა და % 20.8-ს მიაღწია. აშშ-ში 12-17 წლის დაახლოებით 10.7 მილიონ მოსწავლეს ელექტრონული სიგარეტი უკვე უცდია ან მისი ცდისთვის მზადაა. ეს გარემოებები მოითხოვს, რომ კვლევებს თვალყური ვადევნოთ და საკითხს უფრო ფრთხილად მივუდგეთ.

• ელექტრონული სიგარეტით გამოწვეული პირველი სიკვდილი და იდუმალი ფილტვის დაავადება აშშ-ის ყურადღების ცენტრში მოექცა