ფილტვის კიბოს მკურნალობაში ვაქცინის მსგავსი ახალი წამალი nivolumab-Opdivo მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა

ონკოლოგიური მკურნალობის ბრწყინვალე სამი მუშკეტერის პირველ სტატიას Nivolumab-ით (პორტოსი) ვაგრძელებთ. კანის კიბოს, ავთვისებიანი მელანომის დროს ipilimumab-ით (Yervoy) მკურნალობის შემდეგ იმუნური სისტემის გამააქტიურებელმა მკურნალობებმა სწრაფად მოიპოვა მნიშვნელობა. მიღებული ინფორმაციით გამოავლინეს ახალი დამამუხრუჭებელი მექანიზმები, რომელთა გამოყენებით კიბოს პაციენტის ნოკაუტში მყოფი იმუნური სისტემის ამოქმედებაა შესაძლებელი. PD-1 პროგრამირებული უჯრედული სიკვდილის ცილადაცაა ცნობილი და იმუნური უჯრედების ზედაპირზე არსებული რეცეპტორია. მას კიბოს უჯრედიდან გამოყოფილი ცილოვანი ლიგანდი PD-L1 უკავშირდება და კიბოს მიმართ იმუნურ მუხრუჭს რთავს. ამ ცილოვანი სტრუქტურების წინააღმდეგ შექმნილი Nivolumab (Opdivo) და Pembrolizumab (Keytruda) ავთვისებიან მელანომაში დადასტურებული ეფექტიანობის შემდეგ ფილტვის კიბოს პაციენტებში გამოსცადეს.

ფილტვის კიბო ძირითადად წვრილუჯრედოვან ფილტვის კიბოდ და არაწვრილუჯრედოვან ფილტვის კიბოდ იყოფა ორ ქვეჯგუფად. არაწვრილუჯრედოვანი კიბო კი სამ ძირითად ჯგუფს მოიცავს: ადენოკარცინომას, ბრტყელუჯრედოვან და მსხვილუჯრედოვან კიბოს. ადენოკარცინომისთვის ქიმიოთერაპიისა და შესაფერის პაციენტებში სამიზნე მკურნალობის შესაძლებლობა ბრტყელუჯრედოვან კიბოზე გაცილებით მეტია. ბოლო რამდენიმე წლამდე არაოპერაბელური ბრტყელუჯრედოვანი ფილტვის კიბო მკურნალობის არჩევანში ადენოკარცინომასთან შედარებით დაობლებულად შეიძლება ჩაგვეთვალა. ბოლო წლებში ფილტვის კიბოში იმუნური მუხრუჭის მომხსნელი Nivolumab-ისა და Pembrolizumab-ის მსგავსი წამლების (იმუნური საკონტროლო წერტილების მარეგულირებლების) გამოცდამ საყურადღებო მონაცემები მოგვცა. შესაძლოა ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო ამ წამლების უფრო გამოხატული ეფექტი ბრტყელუჯრედოვან ქვეჯგუფში სხვა ჯგუფებთან შედარებით.

ამ მონაცემების საფუძველზე Julie Brahmer-ისა და კოლეგების მიერ დაგეგმილი „CheckMate 017“ კვლევის შედეგები 2015 წლის ამერიკის კიბოს კონგრესზე (ASCO) წარმოადგინეს და ერთ-ერთ ყველაზე პატივცემულ ჟურნალ New England Jornal of Medicine-ში 31 მაისს გამოაქვეყნეს.

კვლევაში ახალი წამალი გამოსცადეს ადგილობრივად შორსწასული (3. სტადიის) ან მეტასტაზური (4. სტადიის) ბრტყელუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს მქონე 272 პაციენტში, რომლებმაც პირველ, სტანდარტულ პლატინის შემცველ მკურნალობას აღარ უპასუხეს. მეორე ხაზში გამოსაცდელი Nivolumab შეადარეს ასევე მეორე ხაზის მსოფლიო სტანდარტულ ქიმიოთერაპიულ წამალს Docetaxel-ს.

Nivolumab-ის მიმღებებში სიკვდილის რისკი %41-ით შემცირდა და საერთო გადარჩენა 3.2 თვით მეტი იყო. პაციენტების 1-წლიანი გადარჩენა Nivolumab-ის ჯგუფში თითქმის ორჯერ მაღალი აღმოჩნდა. მძიმე (ხარისხი 3-4) გვერდითი მოვლენების შედარებისას Nivolumab-თან სიხშირე %7 იყო, Docetaxel-თან კი %55. ამ მხრივაც ახალი წამალი ძალიან გამოსადეგად ჩაითვალა.

დასკვნის სახით, Nivolumab-მა 2015 წელს ფილტვის კიბოს მკურნალობაში რევოლუციური კვალი დატოვა. ამერიკაში 4 მარტს 2015 წელს FDA-ს მიერ დამტკიცებული წამლის გამოყენება, იმედი მაქვს, აუცილებელი სამართლებრივი შეფასების შემდეგ ევროპასა და ჩვენს ქვეყანაშიც მალე გახდება შესაძლებელი პირველი მკურნალობისადმი უპასუხო ან პროგრესირებადი ბრტყელუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს დროს.