نیولوماب-Opdivo، داروی جدیدی با ماهیت نوعی واکسن، در درمان سرطان ریه تفاوت ایجاد کرد

نخستین نوشتهٔ خود با عنوان سه تفنگدار درخشان درمان‌های سرطان را با نیولوماب (پورتوس) ادامه می‌دهیم. پس از درمان با ایپیلیموماب (Yervoy) در سرطان پوستی به نام ملانوم بدخیم، درمان‌های فعال‌کنندهٔ دستگاه ایمنی به‌سرعت اهمیت یافتند. بر پایهٔ اطلاعات به‌دست‌آمده، سازوکارهای ترمز جدیدی شناسایی شد که می‌توان با هدف گرفتن آنها دستگاه ایمنی ازپادرآمدهٔ بیمار سرطانی را فعال کرد. PD-1 که پروتئین مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سلولی نیز نامیده می‌شود، گیرنده‌ای روی سطح سلول‌های ایمنی است. لیگاند پروتئینی به نام PD-L1 که از سلول سرطانی ترشح می‌شود، به این گیرنده متصل و سازوکار ترمز دستگاه ایمنی در برابر سرطان را فعال می‌کند. پس از اثبات اثربخشی دو داروی ساخته‌شده علیه این ساختارهای پروتئینی، نیولوماب (Opdivo) و پمبرولیزوماب (Keytruda)، در ملانوم بدخیم، آنها در بیماران سرطان ریه آزمایش شدند.

سرطان‌های ریه عمدتاً در دو زیرگروه سرطان ریهٔ سلول کوچک و سرطان ریهٔ سلول غیرکوچک بررسی می‌شوند. سرطان‌های ریهٔ سلول غیرکوچک خود سه گروه اصلی آدنوکارسینوم، سرطان سلول سنگفرشی و سرطان سلول بزرگ را شامل می‌شوند. برای آدنوکارسینوم در این گروه، فرصت شیمی‌درمانی و در بیماران مناسب درمان هدفمند، بسیار بیشتر از سرطان سلول سنگفرشی است. بر اساس مطالعات انجام‌شده تا چند سال پیش، می‌توان گفت سرطان سلول سنگفرشی ریهٔ غیرقابل‌جراحی از نظر گزینه‌های درمانی در مقایسه با زیرنوع آدنوکارسینوم بی‌بهره مانده بود. اما در چند سال اخیر، آزمایش داروهایی مانند نیولوماب و پمبرولیزوماب، تنظیم‌کننده‌های نقاط وارسی ایمنی که به‌ویژه ترمز دستگاه ایمنی را برمی‌دارند، در سرطان ریه داده‌های چشمگیری به دست داد. شاید مهم‌ترین یافته این بود که اثر این داروها در زیرگروه سرطان سلول سنگفرشی ریه نسبت به سایر گروه‌ها آشکارتر بود.

با توجه به این داده‌ها، نتایج مطالعه‌ای که جولی براهمر و همکارانش طراحی کردند و «CheckMate 017» نام داشت، در کنگرهٔ سرطان آمریکا (ASCO) در سال 2015 ارائه و در 31 مه در یکی از معتبرترین مجلات جامعهٔ علمی، New England Jornal of Medicine، منتشر شد.

در این مطالعه داروی جدید در بیماران سرطان سلول سنگفرشی ریهٔ موضعی پیشرفته (مرحلهٔ 3.) یا متاستاتیک (مرحلهٔ 4.) که پس از درمان نخستِ استاندارد با داروهای حاوی پلاتین بی‌پاسخی ایجاد شده بود، در مجموع 272 بیمار، آزمایش شد. داروی پژوهشی نیولوماب که به‌عنوان درمان خط دوم آزمایش شد، با داروی شیمی‌درمانی دوستاکسل که در جهان درمان استاندارد خط دوم محسوب می‌شد مقایسه شد.

مشخص شد خطر مرگ در بیماران مصرف‌کنندهٔ نیولوماب %41 کاهش یافته و بقای کلی 3.2 ماه بیشتر بوده است. میزان بقای 1 ساله در بازوی نیولوماب تقریباً دو برابر بود. در مقایسهٔ فراوانی عوارض شدید (درجهٔ 3-4)، عوارض در نیولوماب %7 و در دوستاکسل %55 مشاهده شد. از این نظر نیز داروی جدید بسیار قابل‌استفاده ارزیابی شد.

در نتیجه، نیولوماب در سال 2015 توانست اثری انقلابی در درمان سرطان ریه بر جای بگذارد. این دارو در آمریکا در 4 مارس 2015 از سوی FDA تأیید شد. امیدوارم پس از بررسی‌های قانونی لازم، به‌زودی در اروپا و کشور ما نیز برای بیماران سرطان سلول سنگفرشی ریه که به درمان نخست پاسخ نداده‌اند یا بیماری‌شان پیشرفت کرده است در دسترس قرار گیرد.