პულსის საათი 1707 — რასაც არ ზომავთ, ვერ მართავთ
მედიცინის ისტორიკოს ლოგან კლენდენინგის მიხედვით, “ვერცერთი მეცნიერება ვერ მიაღწევს სიმწიფეს, სანამ გაზომვის მეთოდებს არ შეიძენს. კლინიკური მედიცინა ვერ განვითარდებოდა, სანამ პაციენტის სხეულში არსებული ორგანული დაავადების ბუნებისა და მოცულობის განმსაზღვრელ ან გამზომ ობიექტურ მეთოდებს არ მოიპოვებდა.” (იხილეთ ჯანმრთელობის ჩანაწერების გასაოცარი ისტორია).
ძალიან მნიშვნელოვანი სამედიცინო დაკვირვება არტერიის პერიოდულ გაფართოებას მოიცავს, რომელსაც გულის შეკუმშვით სისხლის გადატუმბვა იწვევს და დღეს პულსს ვუწოდებთ. ისტორიის ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში პულსის ზუსტად გაზომვა ძნელი იყო და პირველ ჯიბის საათებს წამის ისარი არ ჰქონდა.
მედიცინის ისტორიკოსი დენის გიბსი წერს: “სერ ჯონ ფლოიერს სამართლიანად შეიძლება მიეწეროს პირველი ეფექტიანი ზუსტი ხელსაწყოს გამოგონება, რომელიც კლინიკურ პრაქტიკაში გამოყენებას იმსახურებდა. გარდა ამისა, სხვადასხვა პირობებში გაზომილი პულსისა და სუნთქვის სიხშირის სასიცოცხლო მაჩვენებლები მან ისეთი სახით მოაქცია ცხრილებში, რომელსაც 150 წლის განმავლობაში ბადალი არ ჰყოლია.”
ინგლისელი ექიმი ფლოიერი შეძრწუნებული იყო, რომ პაციენტის საწოლთან პულსის გაზომვის იოლი ან სტანდარტული გზა არ არსებობდა. ამიტომ გამოიგონა პულსის საათი — გადასატანი ხელსაწყო, რომელიც ზუსტად ერთი წუთის განმავლობაში სამუშაოდ იყო შექმნილი. ფლოიერმა 1707 წელს The Physician’s Pulse Watch-ი (ექიმის პულსის საათი) გამოაქვეყნა — იმავე წელს ის კომერციულადაც გახდა ხელმისაწვდომი და უკვე ჰქონდა წამის ისარი და საათის გასაჩერებელი სამაგრი. წუთში დარტყმების გაზომვა საბოლოოდ საერთო საზომად და სამედიცინო გასინჯვის ძირითად ნაწილად იქცა, ხოლო გადასატანი საათები ექიმებთან 200 წელზე მეტხანს ასოცირდებოდა.
პულსისადმი ინტერესი უძველესი დროიდან არსებობს. მაგალითად, ძველი ბერძენი ექიმი ჰეროფილე პულსის სიხშირის გაზომვას წყლის საათით ცდილობდა (საათით, რომელიც დროს სითხის ნაკადით ზომავს). დღეს პულსი შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ისეთი დაავადებების მისანიშნებლად, როგორიცაა არითმიები (არანორმალური პულსი), დეჰიდრატაცია (სითხის დაკარგვა), სტოქს-ადამსის სინდრომი, ასევე სისხლძარღვთა დახშობის დასადგენად დიაბეტის ან მაღალი ქოლესტერინით გამოწვეული ათეროსკლეროზის (სისხლძარღვთა გამკვრივების) მქონე პირებში.
ფლოიერი გარკვეული უცნაურობებით იყო ცნობილი და ჯანმრთელობისთვის ცივი აბაზანების მნიშვნელოვანი მხარდამჭერი იყო. ზოგჯერ პაციენტებს ძალიან უსიამოვნო ყინულიან წყალში ბანაობას აიძულებდა.
სტატიის სურათის აღწერა: ექიმი ქალის პულსს ზომავს (1665), ზეთი ტილოზე, ნიდერლანდელი მხატვარი იან სტენი (1626–1679).
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: ქალკედონელი ჰეროფილე (ძვ. წ. 335–ძვ. წ. 280), სერ ჯონ ფლოიერი (1649–1734)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.