ساعت نبض 1707؛ چیزی را که نمی‌سنجید نمی‌توانید مدیریت کنید

به گفته لوگان کلندنینگ، تاریخ‌نگار پزشکی: «هیچ علمی تا به روش اندازه‌گیری نرسد، بالغ نمی‌شود. پزشکی بالینی هم پیش از داشتن روش عینیِ تعیین یا اندازه‌گیری ماهیت و گستره بیماری اندامی در بدن بیمار، نمی‌توانست پیشرفت کند.»؛ ببینید تاریخ شگفت‌انگیز ثبت داده‌های سلامت.

مشاهده پزشکی بسیار مهمی، انبساط دوره‌ای سرخرگ در پی پمپ شدن خون با انقباض قلب است که امروز آن را نبض می‌نامیم. در بخش بزرگی از تاریخ، سنجش دقیق نبض دشوار بود و ساعت جیبی نخستین، عقربه ثانیه نداشت.

دنیس گیبز، تاریخ‌نگار پزشکی، می‌نویسد: «به‌درستی می‌توان سر جان فلویر را مخترع نخستین ابزار دقیق مؤثر و شایسته کاربرد بالینی دانست. او همچنین علائم حیاتیِ نبض و تعداد تنفس در شرایط گوناگون را به‌شکلی جدول‌بندی کرد که تا 150 سال بی‌همتا بود.»

فلویر، پزشک انگلیسی، از نبود روشی آسان یا استاندارد برای سنجش نبض کنار بستر بیمار شگفت‌زده بود؛ پس ساعت نبضِ قابل‌حمل را ساخت که دقیقاً یک دقیقه کار می‌کرد. او در 1707 کتاب The Physician’s Pulse Watch را (ساعت نبض پزشک) منتشر کرد؛ همان سال ساعت با عقربه ثانیه و پینی برای متوقف کردنش، تجاری عرضه شد. شمارش ضربان در دقیقه سرانجام سنجشی رایج و بخش پایه معاینه شد و ساعت قابل‌حمل بیش از 200 سال با پزشک پیوند داشت.

توجه به نبض بسیار کهن است. هروفیلوس، پزشک یونان باستان، با ساعت آبی، یعنی سنجش زمان از جریان مایع، کوشید نبض را اندازه بگیرد. امروز می‌توان از نبض برای نشان دادن آریتمی یا ضربان غیرطبیعی، کم‌آبی، سندرم استوکس‌آدامز و انسداد رگ در دیابت یا آترواسکلروزِ ناشی از کلسترول بالا بهره گرفت.

فلویر به رفتارهای نامعمول شناخته می‌شد و هوادار مهم حمام سرد برای سلامت بود. گاه بیماران را به شست‌وشو در آب یخِ بسیار آزاردهنده وادار می‌کرد.

شرح تصویر مقاله: پزشک در حال سنجش نبض زن (1665)، رنگ روغن روی بوم، اثر هنرمند هلندی Jan Steen (1626–1679).

شخصیت‌های تاریخی نام‌برده در مقاله: Herophilus of Chalcedon (335 B.C.–280 B.C.)، Sir John Floyer (1649–1734)

• موضوع پیشین: جداسازی دوقلوهای به‌هم‌چسبیده 1689
• موضوع بعدی: مری تافت و خرگوش‌هایش 1726؛ همیشه باید در برابر ادعای عجیب محتاط بود