რა არის კუნთების უკონტროლო მოძრაობა (დისკინეზია)?
ამ სტატიაში
რა არის დისკინეზია კიბოს მქონე პაციენტებში?
კუნთების უკონტროლო მოძრაობას მედიცინაში დისკინეზია ეწოდება და გულისხმობს ადამიანის უნებლიე, უეცარ და სპონტანურ კუნთოვან მოძრაობებს.
ეს მოძრაობები ადამიანის ნებისგან დამოუკიდებლად ვითარდება და შეიძლება გამოვლინდეს შემდეგ უბნებში:
- სახის კუნთები (მაგალითად, უნებლიე მიმიკა, ტუჩების მოკუმვა)
- ხელები და ფეხები
- ტანი
კიბოს მქონე პაციენტებში დისკინეზია (კუნთების უკონტროლო მოძრაობები) იშვიათია, თუმცა შეიძლება ზოგიერთი მკურნალობის, სიმსივნის მდებარეობის ან ნევროლოგიური გავლენის გამო განვითარდეს. მოძრაობის ეს დარღვევები ჩვეულებრივ მეორეულ მდგომარეობად ჩნდება.
დისკინეზიის მიზეზები კიბოს მქონე პაციენტებში
მედიკამენტებით გამოწვეული დისკინეზია (ტარდიული დისკინეზია)
- ხანგრძლივი გამოყენებისას ქიმიოთერაპიულმა, ანტიემეტიკურმა (გულისრევის საწინააღმდეგო) და ანტიფსიქოზურმა მედიკამენტებმა დოფამინის რეცეპტორებზე ზემოქმედებით შეიძლება დისკინეზია გამოიწვიოს.
- ტარდიული დისკინეზია განსაკუთრებით მეტოკლოპრამიდმა, პროქლორპერაზინმა და ზოგიერთმა ანტიფსიქოზურმა პრეპარატმა (მაგალითად, ჰალოპერიდოლმა) შეიძლება გამოიწვიოს.
თავის ტვინის სიმსივნეები ან მეტასტაზები
თავის ტვინის სიმსივნეებმა, განსაკუთრებით ბაზალურ განგლიებში ან მოტორულ ქერქში მდებარე მეტასტაზებმა, შეიძლება მოტორული კონტროლი დაარღვიოს და დისკინეზიური მოძრაობები გამოიწვიოს.
პარანეოპლაზიური სინდრომები
კიბოს არაპირდაპირი გავლენით წარმოქმნილმა პარანეოპლაზიურმა ნევროლოგიურმა სინდრომებმა აუტოიმუნური მექანიზმებით ნერვულ სისტემაზე შეიძლება იმოქმედოს და კუნთების უნებლიე მოძრაობები (ქორეა, მიოკლონუსი, დისტონია და სხვა) გამოიწვიოს.
რეაქცია სტეროიდულ და იმუნოსუპრესიულ მკურნალობაზე
ხანგრძლივმა მაღალდოზიანმა სტეროიდულმა მკურნალობამ ან ზოგიერთმა იმუნოთერაპიამ შეიძლება ნერვ-კუნთოვან გადაცემაზე იმოქმედოს და იშვიათად პათოლოგიური მოძრაობები გამოიწვიოს.
ელექტროლიტური დისბალანსი
ჰიპონატრიემიამ, ჰიპოკალციემიამ ან ჰიპომაგნიემიამ, რომლებიც განსაკუთრებით შორსწასული დაავადების მქონე პაციენტებში შეიძლება გვხვდებოდეს, შესაძლოა კუნთების გაღიზიანებადობა გაზარდოს და კანკალს, კრთომასა და დისკინეზიურ მოძრაობებს შეუწყოს ხელი.
კიბოს რომელი ტიპების დროს შეიძლება დისკინეზია ტიპურად გამოვლინდეს?
- თავის ტვინის სიმსივნეები და ცენტრალური ნერვული სისტემის მეტასტაზები
- ფილტვის კიბოსთან დაკავშირებული პარანეოპლაზიური სინდრომები
- წვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბო (განსაკუთრებით ლიმბურ ენცეფალიტთან დაკავშირებული)
- მრავლობითი მიელომა და ლიმფომები (ნევროლოგიური გართულებებით)
როგორ გამოიყურება კუნთების უკონტროლო მოძრაობა (დისკინეზია)?
კუნთების უკონტროლო მოძრაობების გარეგნული გამოვლინება და შეგრძნება შეიძლება მოძრაობითი დარღვევის ტიპისა და სიმძიმის მიხედვით განსხვავდებოდეს.
დისკინეზია შეიძლება შემდეგი ფორმებით გამოვლინდეს:
- ქორეა: არარეგულარული და ბიძგისებრი მოძრაობები
- დისტონია: სხეულის არანორმალური პოზები და შეკუმშვები
- მიოკლონუსი: კუნთების უეცარი შეკუმშვები
- ტრემორი: რიტმული კანკალი
მარტივი მოძრაობები (მაგალითად, კრთომა ან შეკრთომა) შეიძლება სწრაფი და ხანმოკლე იყოს, ხოლო რთული მოძრაობები (მაგალითად, ქორეა ან დისტონია) — უფრო ხანგრძლივი, ბრუნვის ან დაგრეხის სახით.
ამ მოძრაობებმა შეიძლება:
- ტკივილი გამოიწვიოს
- დისკომფორტი შექმნას
- ყოველდღიურ საქმიანობას ხელი შეუშალოს.
ვის ემართება? (ვინ არის რისკის ქვეშ?)
კუნთების უკონტროლო მოძრაობები შეიძლება შემდეგი მიზეზებით განვითარდეს:
- ნევროლოგიური დაავადებები
- მედიკამენტების გვერდითი მოვლენები
- მეტაბოლური დარღვევები
- ინფექციები
კიბოს მქონე პაციენტებში დისკინეზია შეიძლება დაკავშირებული იყოს შემდეგთან:
- მკურნალობის გართულებები (მაგალითად, დასხივებით გამოწვეული დისტონია, მედიკამენტების გვერდითი მოვლენები)
- თავის ტვინის სიმსივნეები ან ტვინში გავრცელებული მეტასტაზები (თუ სიმსივნე მოტორულ სისტემაზე მოქმედებს)
როგორ მკურნალობენ დისკინეზიას?
მკურნალობა გამომწვევ მიზეზსა და მოძრაობითი დარღვევის სიმძიმეზეა დამოკიდებული:
მედიკამენტური მკურნალობა:
ქიმიოთერაპიით გამოწვეული პერიფერიული ნეიროპათიის მქონე პაციენტებში:
- გაბაპენტინის, პრეგაბალინის ან დულოქსეტინის მსგავსი პრეპარატები შეიძლება სიმპტომების შემსუბუქებას დაეხმაროს.
სხვა შემთხვევებში:
- უკონტროლო მოძრაობების შესამცირებლად შეიძლება ბენზოდიაზეპინების, ანტიფსიქოზური ან ანტიეპილეფსიური პრეპარატების გამოყენება.
რადიოთერაპიით გამოწვეული დისტონიის დროს:
- მიზნობრივ კუნთოვან ჯგუფებში ბოტულინის ტოქსინის ინექციებმა შეიძლება უნებლიე შეკუმშვები შეამციროს.
ქირურგიული მკურნალობა:
- თუ არსებობს დისკინეზიის გამომწვევი სიმსივნე ან დაზიანება, შესაძლოა ქირურგიული ჩარევა გახდეს საჭირო.
არამედიკამენტური მიდგომები:
- ფიზიოთერაპია
- ერგოთერაპია (ოკუპაციური თერაპია)
- რელაქსაციის ტექნიკები
ეს მეთოდები მოძრაობითი დარღვევების მართვაში დამხმარე როლს ასრულებს და ცხოვრების ხარისხი შეიძლება გააუმჯობესოს.
როგორ შეიძლება დისკინეზიის პრევენცია?
კიბოს მქონე პაციენტებში კუნთების უკონტროლო მოძრაობების პრევენცია შესაძლებელია გამოყენებული მედიკამენტების ყურადღებით დაკვირვებით და მოძრაობითი დარღვევის გამომწვევი საშუალებების ადრეული ამოცნობით.
კერძოდ, გულისრევის საწინააღმდეგო პრეპარატებმა (მაგალითად, პროქლორპერაზინმა (Compazine), პრომეთაზინმა (Phenergan), მეტოკლოპრამიდმა (Reglan)) ზოგიერთ პაციენტში შეიძლება დისკინეზია გამოიწვიოს.
მნიშვნელოვანი ინფორმაცია:
- თუ ამ პრეპარატებით გამოწვეული დისკინეზია განვითარდა, დიფენჰიდრამინის (Benadryl) ერთი კაფსულის მიცემით ეს მდგომარეობა, როგორც წესი, სწრაფად შეიძლება უკუგანვითარდეს.
- საჭიროების შემთხვევაში პრეპარატის დოზა უნდა შემცირდეს ან სხვა პრეპარატით შეიცვალოს.
შეჯამება:
კიბოს მქონე პაციენტებში დისკინეზია შეიძლება მედიკამენტების, ნევროლოგიური გავლენის მქონე სიმსივნეების ან რადიოთერაპიის გამო განვითარდეს. ადრეული დიაგნოზით, მედიკამენტების კორექციით, საჭიროებისას ფარმაკოლოგიური და ქირურგიული მიდგომებით, ასევე ფიზიკური მხარდაჭერით, ამ მდგომარეობის ეფექტიანი მართვა შესაძლებელია.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.