حرکات کنترل‌نشده عضلات (دیسکینزی) چیست؟
در این مقاله
دیسکینزی در بیماران مبتلا به سرطان چیست؟
حرکت کنترل‌نشده عضلات در پزشکی دیسکینزی نامیده می‌شود و شامل حرکات ناگهانی و خودبه‌خودی عضلات است که فرد بی‌اختیار انجام می‌دهد.
این حرکات خارج از اراده فرد رخ می‌دهند و ممکن است در نواحی زیر دیده شوند:
- عضلات صورت (مثلاً حالت‌های غیرارادی چهره، جمع‌شدن لب)
- بازوها و پاها
- تنه
دیسکینزی (حرکات کنترل‌نشده عضلات) در بیماران سرطان نادر است، اما ممکن است به‌دلیل برخی درمان‌ها، محل تومور یا آثار عصبی ایجاد شود. این اختلالات حرکتی معمولاً به‌صورت وضعیتی ثانویه پدید می‌آیند.
علل دیسکینزی در بیماران مبتلا به سرطان
دیسکینزی دارویی (دیسکینزی دیررس)
- داروهایی مانند شیمی‌درمانی، ضدتهوع‌ها و ضدروان‌پریشی‌ها در مصرف طولانی‌مدت ممکن است با اثر بر گیرنده‌های دوپامین، دیسکینزی ایجاد کنند.
- به‌ویژه متوکلوپرامید، پروکلرپرازین و برخی داروهای ضدروان‌پریشی (مثلاً هالوپریدول) ممکن است موجب دیسکینزی دیررس شوند.
تومورها یا متاستازهای مغزی
تومورهای مغز، به‌ویژه متاستازهای مستقر در عقده‌های قاعده‌ای یا قشر حرکتی، ممکن است با اختلال کنترل حرکت، حرکات دیسکینتیک ایجاد کنند.
سندرم‌های پارانئوپلاستیک
سندرم‌های عصبی پارانئوپلاستیک ناشی از اثر غیرمستقیم سرطان، ممکن است با سازوکارهای خودایمنی بر دستگاه عصبی اثر بگذارند و حرکات غیرارادی عضله (کره، میوکلونوس، دیستونی و غیره) ایجاد کنند.
پاسخ به درمان‌های استروئیدی و سرکوب‌کننده ایمنی
استروئیدهای طولانی‌مدت با دوز بالا یا برخی ایمنی‌درمانی‌ها ممکن است ارتباط عصب و عضله را تحت تأثیر قرار دهند و به‌ندرت به حرکات غیرطبیعی منجر شوند.
اختلال تعادل الکترولیت‌ها
هیپوناترمی، هیپوکلسمی یا هیپومنیزیمی که به‌ویژه در بیماران مراحل پیشرفته دیده می‌شوند، ممکن است با افزایش تحریک‌پذیری عضله، زمینه لرزش، پرش و حرکات دیسکینتیک را فراهم کنند.
دیسکینزی معمولاً در کدام سرطان‌ها ممکن است دیده شود؟
- تومورهای مغزی و متاستازهای دستگاه عصبی مرکزی
- سندرم‌های پارانئوپلاستیک مرتبط با سرطان ریه
- سرطان ریه سلول‌کوچک (به‌ویژه مرتبط با انسفالیت لیمبیک)
- میلوم متعدد و لنفوم‌ها (همراه با عوارض عصبی)
حرکات کنترل‌نشده عضلات (دیسکینزی) چه ظاهری دارند؟
ظاهر و احساس حرکات کنترل‌نشده عضلات ممکن است با توجه به نوع و شدت اختلال حرکتی متفاوت باشد.
دیسکینزی ممکن است به شکل‌های زیر بروز کند:
- کره: حرکات نامنظم و جهشی
- دیستونی: وضعیت‌های غیرطبیعی بدن و انقباض‌ها
- میوکلونوس: انقباض‌های ناگهانی عضله
- ترمور: لرزش‌های ریتمیک
حرکات ساده (مثلاً پرش یا واکنش از جا پریدن) ممکن است سریع و کوتاه باشند، در حالی که حرکات پیچیده (مثلاً کره یا دیستونی) ممکن است طولانی‌تر و به‌شکل چرخش یا پیچش باشند.
این حرکات ممکن است:
- دردناک باشند
- احساس ناراحتی ایجاد کنند
- فعالیت‌های روزمره را مختل کنند.
در چه کسانی دیده می‌شود؟ (چه کسانی در معرض خطرند؟)
حرکات کنترل‌نشده عضلات ممکن است به دلایل زیر ایجاد شوند:
- بیماری‌های عصبی
- عوارض دارویی
- اختلالات متابولیک
- عفونت‌ها
دیسکینزی در بیماران سرطان ممکن است با موارد زیر ارتباط داشته باشد:
- عوارض درمان (مثلاً دیستونی ناشی از پرتو، عوارض دارویی)
- تومورهای مغز یا متاستازهای منتشرشده به مغز (اگر تومور بر دستگاه حرکتی اثر داشته باشد)
دیسکینزی چگونه درمان می‌شود؟
درمان با توجه به علت زمینه‌ای و شدت اختلال حرکتی متفاوت است:
درمان دارویی:
در بیماران دارای نوروپاتی محیطی ناشی از شیمی‌درمانی:
- داروهایی مانند گاباپنتین، پرگابالین یا دولوکستین ممکن است به کاهش علائم کمک کنند.
در موارد دیگر:
- بنزودیازپین‌ها، داروهای ضدروان‌پریشی یا ضدصرع ممکن است برای کاهش حرکات کنترل‌نشده استفاده شوند.
در دیستونی ناشی از پرتودرمانی:
- تزریق سم بوتولینوم در گروه‌های عضلانی هدف ممکن است انقباض‌های غیرارادی را کاهش دهد.
درمان جراحی:
- اگر تومور یا ضایعه‌ای عامل دیسکینزی باشد، ممکن است جراحی لازم شود.
رویکردهای غیردارویی:
- فیزیوتراپی
- کاردرمانی
- روش‌های آرام‌سازی
این روش‌ها در مدیریت اختلالات حرکتی نقش حمایتی دارند و ممکن است کیفیت زندگی را افزایش دهند.
چگونه می‌توان از دیسکینزی پیشگیری کرد؟
پیشگیری از حرکات کنترل‌نشده عضلات در بیماران سرطان، به‌ویژه با پایش دقیق داروهای مصرفی و شناسایی زودهنگام عوامل ایجادکننده اختلال حرکتی ممکن است.
به‌ویژه داروهای ضدتهوع مانند پروکلرپرازین (Compazine)، پرومتازین (Phenergan) و متوکلوپرامید (Reglan) ممکن است در برخی بیماران دیسکینزی ایجاد کنند.
نکته مهم:
- اگر دیسکینزی ناشی از این داروها ایجاد شود، معمولاً با تجویز یک کپسول دیفن‌هیدرامین (Benadryl) می‌توان این وضعیت را به‌سرعت برطرف کرد.
- در صورت نیاز، دوز دارو باید کاهش یابد یا داروی دیگری جایگزین شود.
در نتیجه:
دیسکینزی در بیماران سرطان ممکن است ناشی از دارو، تومورهای دارای اثر عصبی یا پرتودرمانی باشد. با تشخیص زودهنگام، تنظیم داروها، رویکردهای دارویی و جراحی در صورت نیاز و روش‌های حمایتی جسمی، می‌توان این وضعیت را مؤثر مدیریت کرد.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.