რა არის ოჯახური GİST (გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნე)?

რა არის ოჯახური GİST?
ოჯახური GİST (გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნე) ადამიანის GİST-ის რისკის მომატების გამომწვევი მემკვიდრეობითი სინდრომია. GİST სიმსივნის ტიპია, რომელიც საჭმლის მომნელებელი სისტემის ნაწილებში გვხვდება, მაგალითად საყლაპავში, კუჭში, ნაღვლის ბუშტში, ღვიძლში, წვრილ ნაწლავში, მსხვილ ნაწლავსა და სწორ ნაწლავში. საჭმლის მომნელებელი სისტემა საკვებისა და სითხეების მონელებასა და ნარჩენების გამოდევნაში ცენტრალურ როლს ასრულებს. GİST-ები საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის კედელში არსებული კახალის ინტერსტიციული უჯრედებიდან (ICC) წარმოიშობა.
GİST-ები მეზენქიმური უჯრედებიდან წარმოიშობა და ამიტომ საჭმლის მომნელებელი სისტემის სხვა სიმსივნეებისგან განსხვავდება. GİST-ები რბილი ქსოვილების სარკომებად წოდებულ კიბოთა ჯგუფს მიეკუთვნება.
ქვემოთ გამოსახულია, სხეულის რომელ ორგანოებში და რა სიხშირით გვხვდება გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნეები.
ოჯახური GİST-ის მქონე პირებს დიაგნოზის დროს შესაძლოა რამდენიმე GİST ჰქონდეთ. ოჯახური GİST-ის დროს სიმსივნეები ყველაზე ხშირად კუჭსა და წვრილ ნაწლავში გვხვდება. სიმსივნეების დიაგნოზი, ჩვეულებრივ, 25-დან 45 წლამდე ისმება. შედარებისთვის, არამემკვიდრეობითი GİST, რომელსაც სპორადულ (შემთხვევით განვითარებულ) GİST-საც უწოდებენ, ჩვეულებრივ 50 წლის შემდეგ ვლინდება. ყველა GİST-ს აქვს ავთვისებიანობისა და სხეულის სხვა ნაწილებში გავრცელების პოტენციალი. თუმცა ოჯახური GİST-ით გამოწვეული სიმსივნეები, სპორადულ GİST-თან შედარებით, სხეულის სხვა უბნებში უფრო იშვიათად ვრცელდება.
როდის უნდა ვიფიქროთ ოჯახურ GIST-ზე?
- თუ თქვენი ოჯახის წევრს GİST 50 წლამდე გამოუვლინდა
- თუ თქვენი ოჯახის წევრს 1-ზე მეტი GİST განუვითარდა
- თუ ორ ან მეტ ახლო ნათესავს GİST-ის დიაგნოზი დაუსვეს
- თუ ოჯახში GİST-ის მქონე პირთან ერთად სხვა იშვიათი ტიპის სიმსივნის მქონე ახლო ნათესავიც არის
- თუ ოჯახში GİST-ის მქონე პირთან ერთად არის NF1 გენის მუტაცია, მრავლობითი ხალები ან კანის იშვიათი პრობლემები
GİST-ის დიაგნოზის დადასტურების შემდეგ, თუ ოჯახურ GİST-ზე ეჭვი არსებობს, გენეტიკური ტესტი შეიძლება იყოს რეკომენდებული. გენეტიკური ტესტისთვის პაციენტის DNAშეიძლება ნერწყვის ნაცხით ან სისხლის ანალიზით აიღონ. ექიმს ან გენეტიკურ კონსულტანტს შეუძლია თქვენი პირადი და ოჯახური ჯანმრთელობის ისტორიის შეფასება, რათა ასეთი ტესტების საჭიროების განსაზღვრაში დაგეხმაროთ.
ოჯახური GİST-ის გენეტიკური ტესტები ჯერ კიდევ ვითარდება. კვლევებმა შეიძლება გამოავლინოს სინდრომის გამომწვევი სხვა გენებიც, KIT-ისა და PDGFRA-ს გარდა.
რა სიმპტომები ახასიათებს GİST-ს?
ზრდასთან ერთად GİST-მა შესაძლოა შემდეგი სიმპტომები გამოიწვიოს:
- ტკივილი ან დისკომფორტი მუცელში
- მუცლის მიდამოში ხელით შესაგრძნობი წარმონაქმნი
- გულისრევა და ღებინება
- სისხლის არსებობა განავალში ან სისხლიანი ღებინება
- დაღლილობა ანემიის (სისხლის წითელი უჯრედების რაოდენობის შემცირების) გამო
ოჯახური GİST-ის მქონე პირებს, ჩვეულებრივ, დამატებითი სიმპტომებიც აქვთ. ესენია:
- დროდადრო მუცლის ტკივილი და ყაბზობისა და დიარეის პრობლემები, რომლებიც ზოგიერთ ადამიანში შესაძლოა გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომში აერიოთ
- კანის მუქი ლაქები, რომლებსაც ჰიპერპიგმენტაცია ეწოდება და რომლებიც, ჩვეულებრივ, ბავშვობაში ან მოზარდობაში შესამჩნევი ხდება. ისინი უფრო ხშირად ხელებსა და ფეხებზე გვხვდება, ვიდრე იღლიებსა და საზარდულში.
- პიგმენტური ურტიკარია (კანის მდგომარეობა, რომელიც ჩხვლეტის ან ქავილის შეგრძნების მქონე ამობურცულ მოყავისფრო ლაქებს იწვევს). ზოგიერთ პირში ამ მდგომარეობამ შესაძლოა კანის ინფექციის რისკიც გაზარდოს.
- კანის ხალები
- ყლაპვის გაძნელება, რომელსაც დისფაგია ეწოდება
რა იწვევს ოჯახურ GİST-ს?
ოჯახური GİST ოჯახში თაობიდან თაობას გადაეცემა. ყველაზე ხშირად დაზიანებული გენები და მათ მიერ გამოწვეული სინდრომებია:
- ჩანასახოვანი ხაზის (მემკვიდრეობითი) KIT და PDGFR გენების მუტაციები — პირველადი ოჯახური GİST სინდრომი
- ნეიროფიბრომინი (NF1) — ნეიროფიბრომატოზი 1
- სუქცინატდეჰიდროგენაზა (SDH) — Carney-Stratakis-ის დიადა / SDH-დეფიციტური GİST
მკვლევრები განაგრძობენ იმ კონკრეტული გენების ძიებას, რომლებიც შესაძლოა ოჯახური GİST-ის განვითარებას უკავშირდებოდეს და პაციენტის მკურნალობის გეგმის განსაზღვრაში გამოსადეგი იყოს.
გასტროინტესტინურ სტრომულ სიმსივნეებში (GIST) იმუნოჰისტოქიმიური შეღებვისა და გენეტიკური ანალიზის მიმოხილვა:
ლურჯი წყვეტილი საზღვარი CD117 / DOG1 + GIST-ებს აღნიშნავს. ნარინჯისფერი მკვეთრი საზღვარი KIT / PDGFRA მუტაციების მქონე GIST-ებს აღნიშნავს. შავი წყვეტილი ხაზები GIST-ებს სომატური და ჩანასახოვანი ხაზის მუტაციების მიხედვით ჰყოფს.

როგორ გადაეცემა ოჯახური GİST მომდევნო თაობებს?
ჩვეულებრივ, თითოეულ უჯრედში გენის 2 ასლია — ერთი დედისგან მიღებული და მეორე მამისგან. ოჯახური GİST, რომელიც, როგორც ცნობილია, გენის ფუნქციას არღვევს, აუტოსომურ-დომინანტური მემკვიდრეობის მოდელს მიჰყვება და მის გამოსავლენად გენის მხოლოდ ერთ ასლში მუტაციაც საკმარისია. ეს ნიშნავს, რომ გენის მუტაციის მქონე მშობელს შეუძლია შვილს თავისი ნორმალური ან მუტირებული გენის ასლი გადასცეს. ამიტომ ბავშვს, რომლის ერთ მშობელსაც მუტაცია აქვს, ამ მუტაციის მემკვიდრეობით მიღების 50% ალბათობა აქვს. მუტაციის მქონე პირის ძმას, დას ან მშობელს იმავე მუტაციის ქონის 50% შანსი აქვს. თუმცა, თუ მშობლების მუტაციაზე ტესტი უარყოფითია (ტესტის შედეგებში მუტაცია არ აღმოჩნდა), და-ძმის რისკი მნიშვნელოვნად მცირდება, მაგრამ შესაძლოა მაინც საშუალო რისკზე მაღალი იყოს.
მემკვიდრეობითი კიბოს სინდრომის მქონე პირებისთვის, რომლებსაც შვილის ყოლა სურთ, გარკვეული არჩევანი არსებობს. პრეიმპლანტაციური გენეტიკური დიაგნოსტიკა (PGT) ინ-ვიტრო განაყოფიერებასთან (IVF — სინჯარის ბავშვი) ერთად ჩატარებული სამედიცინო პროცედურაა, რომელიც შესაძლოა კონკრეტული გენის მუტაციის გადაცემის გარეშე შვილის ყოლის საშუალებას იძლეოდეს. ქალის კვერცხუჯრედებს იღებენ და ლაბორატორიაში ანაყოფიერებენ. როდესაც ემბრიონები გარკვეულ ზომას (დაახლოებით 8 უჯრედს) მიაღწევს, 1 უჯრედს იღებენ და შესაბამის მემკვიდრეობით მდგომარეობაზე ამოწმებენ. შემდეგ მშობლებს შეუძლიათ აირჩიონ მუტაციის არმქონე ემბრიონების ქალის საშვილოსნოში გადატანა. PGT უკვე ოც წელზე მეტია გამოიყენება სხვადასხვა მემკვიდრეობითი კიბოსადმი მიდრეკილების სინდრომის პრევენციისთვის. თუმცა PGT-ის დაწყებამდე გასათვალისწინებელი ფინანსური, ფიზიკური და ემოციური ფაქტორების გამო ეს რთული პროცედურაა.
რამდენად ხშირია ოჯახური GİST?
აშშ-ში GİST ყოველწლიურად დაახლოებით 4000-დან 6000-მდე ადამიანს უდგინდება. თუმცა ოჯახური GİST იშვიათია. ვარაუდობენ, რომ მსოფლიოში არსებობს 50-დან 100-მდე ოჯახი, სადაც ოჯახის ერთზე მეტ წევრს GİST განუვითარდა. როდესაც მკვლევრები GİST-ისა და ოჯახური GİST-ის შესახებ მეტს შეიტყობენ, ეს რიცხვი შესაძლოა გაიზარდოს.
როგორ დგინდება ოჯახური GİST?
GİST-ის სიმპტომების გამოვლენისას ექიმი თქვენს სამედიცინო ისტორიას გამოიკითხავს, ფიზიკურ გასინჯვას ჩაატარებს და GİST-ის დასადასტურებლად გამოსახულებით კვლევებს შემოგთავაზებთ. ეს ტესტები შეიძლება მოიცავდეს ბარიუმით რენტგენოგრაფიას, კომპიუტერული ტომოგრაფიის (BT) სკანირებას, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახვის (eMaR) სკანირებასა და პოზიტრონულ-ემისიური ტომოგრაფიის (PET-BT) სკანირებას.
თუ წარმონაქმნი აღმოჩნდა, ექიმი ბიოფსიას გირჩევთ. ეს ნიშნავს ქსოვილის მცირე ნიმუშის აღებას მიკროსკოპით შესასწავლად. ბიოფსიის მეთოდი სიმსივნის მდებარეობის მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს. ენდოსკოპიისას (საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის დასათვალიერებლად ორგანიზმში კამერიანი თხელი მილის შეყვანა) შესაძლებელია ქსოვილის ნიმუშების აღება შესასწავლად. ზოგჯერ GİST სხვა, მასთან დაუკავშირებელი ჯანმრთელობის პრობლემის გამო ჩატარებული გამოკვლევის ან ოპერაციისას მოულოდნელად ვლინდება.
როგორია ოჯახურ GİST-თან დაკავშირებული კიბოს სავარაუდო რისკები?
ოჯახური GİST ერთი ან მეტი GİST-ის წარმოქმნის მომატებულ რისკს უკავშირდება. KIT გენის მუტაცია განსაკუთრებით სიცოცხლის განმავლობაში GİST-ის განვითარების მაღალ რისკთან არის დაკავშირებული. თუმცა GİST შეიძლება ცნობილი მუტაციის მქონე ნებისმიერ პირს განუვითარდეს. უცნობია, აქვთ თუ არა პირველადი ოჯახური GİST-ის მქონე ადამიანებს სხვა ტიპის სიმსივნეების მაღალი რისკი.
რა სკრინინგული არჩევანი არსებობს ოჯახური GİST-ის მქონე პირებში სიმსივნის წარმოქმნამდე?
ამჟამად ცნობილი გენეტიკური მუტაციის მქონე, მაგრამ სიმსივნის არმქონე პირებისთვის სტანდარტული სკრინინგი არ არსებობს. ექიმი თქვენთან ერთად განსაზღვრავს თქვენთვის საუკეთესო ინდივიდუალურ სკრინინგულ გეგმას. ახალი ტექნოლოგიების განვითარებასა და ოჯახური GİST-ის შესახებ ცოდნის ზრდასთან ერთად სკრინინგის არჩევანი დროთა განმავლობაში შეიძლება შეიცვალოს. შესაფერის სკრინინგულ ტესტებზე შეგიძლიათ ექიმს გაესაუბროთ. ზოგადად, სხვადასხვა ტიპის კვლევა — მაგალითად ტომოგრაფიული სკანირება, მაგნიტურ-რეზონანსული სკანირება ან ენდოსკოპია — ექიმებს GİST-ის თვალსაზრისით ადამიანების მეთვალყურეობის საშუალებას აძლევს.
როგორ მკურნალობენ ოჯახურ GIST-თან დაკავშირებულ სიმსივნეებს?
მკურნალობის არჩევანი და რეკომენდაციები სხვადასხვა ფაქტორზეა დამოკიდებული, მაგალითად სიმსივნეების მდებარეობაზე, დაავადების გავრცელების არსებობაზე, გავრცელების ადგილსა და დაზიანებულ ორგანოებზე მის გავლენაზე. არსებობს გარკვეული მტკიცებულება, რომ ოჯახური GİST სპორადულ GİST-ზე ნელა ვრცელდება და ამან მკურნალობის გადაწყვეტილებაზე შეიძლება იმოქმედოს. დაავადების იშვიათობის გათვალისწინებით მნიშვნელოვანია, რომ პაციენტები ამ სფეროში სპეციალური გამოცდილების მქონე ექიმებს გაესაუბრონ.
გამოიყენება მკურნალობის ორი ძირითადი ტიპი: ქირურგია და მიზნობრივი თერაპია („ჭკვიანი პრეპარატები“). ოპერაციით სიმსივნე და მის გარშემო არსებული ქსოვილები იკვეთება. მიზნობრივი თერაპია კი მიმართულია სიმსივნის კონკრეტული გენების, ცილების ან ქსოვილური გარემოსკენ, რომლებიც მის ზრდას ან გადარჩენას უწყობს ხელს. ცალკე ან ოპერაციასთან ერთად გამოყენებული მიზნობრივი თერაპიები სიმსივნური უჯრედების ზრდასა და გავრცელებას თრგუნავს და ნორმალური უჯრედების დაზიანებას ამცირებს. KIT და PDGFRA გენებზე მიმართული პირველი პრეპარატი იმატინიბია. შეიძლება სხვა პრეპარატების, მაგალითად სუნიტინიბის, რეგორაფენიბისა და ავაპრიტნიბის, გამოყენებაც.
გასტროინტესტინური სტრომული სიმსივნეების მკურნალობის დაგეგმვისას ძირითადად დაავადების სტადიასა და რისკფაქტორებს ითვალისწინებენ. ქვემოთ მოცემულ პირველ ინფოგრაფიკაში შევაჯამეთ "ადრეული / რეგიონულად გავრცელებული სტადიის" GIST-ების მკურნალობის ალგორითმები. რადგან ავაპრიტინიბი ადრეული სტადიის GIST-ისთვის დამტკიცებული არ არის, ამ სტადიის მკურნალობის მიდგომა არ შეცვლილა.

*
მეორე ინფოგრაფიკაში შევაჯამეთ "გავრცელებული / მეტასტაზური სტადიის" GIST-ების „ავაპრიტინიბამდე არსებული“ მკურნალობის ალგორითმები.

*
მესამე ინფოგრაფიკაში შევაჯამეთ "გავრცელებული / მეტასტაზური სტადიის" GIST-ების „ავაპრიტინიბის შემდეგ არსებული და მომავალში შესაძლო“ მკურნალობის ალგორითმები.

კითხვები ჯანდაცვის გუნდისთვის
თუ კიბოს განვითარების რისკი გაწუხებთ, თქვენს ჯანდაცვის გუნდს გაესაუბრეთ. ვიზიტზე ჩანაწერების გასაკეთებლად ვინმეს თან წაყვანა შეიძლება სასარგებლო იყოს. ჯანდაცვის გუნდს შეგიძლიათ შემდეგი კითხვები დაუსვათ:
- რა არის ჩემი GİST-ის განვითარების რისკი?
- რა არის სხვა ტიპის კიბოების განვითარების ჩემი რისკი?
- რა შემიძლია გავაკეთო კიბოს რისკის შესამცირებლად?
- რა არჩევანი მაქვს კიბოს სკრინინგისთვის?
თუ ოჯახური ისტორია გაწუხებთ და ფიქრობთ, რომ თქვენს ოჯახში შესაძლოა ოჯახური GİST იყოს, შეგიძლიათ შემდეგი კითხვები დასვათ:
- ზრდის თუ არა ჩემი ოჯახური ისტორია GİST-ის რისკს?
- უნდა გავესაუბრო გენეტიკურ კონსულტანტს ან გენეტიკის სხვა სპეციალისტს?
- უნდა განვიხილო გენეტიკური ტესტირება?
- არსებობს თუ არა სკრინინგული არჩევანი, თუ ოჯახურ GİST-ზე ეჭვი მაქვს?
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.