რა არის ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერითი კვლევა (USG)? რატომ ინიშნება და როგორ ტარდება?

ფარისებრი ჯირკვალი მნიშვნელოვანი ორგანოა, რომელიც მრავალ ჰორმონს წარმოქმნის. მასზე შეიძლება სხვადასხვა დაავადებამ იმოქმედოს და ზოგიერთ მათგანს პოტენციურად მძიმე შედეგები მოჰყვეს.

ამიტომ ფარისებრი ჯირკვლის გამოსახულების მისაღებად ზოგჯერ ულტრაბგერით კვლევას (USG) ვიყენებთ. ეს გამოსახულებითი მეთოდი კიბოსა და კისტების მსგავს მდგომარეობებს ადგენს, თუმცა ზოგჯერ დამატებითი კვლევებიცაა საჭირო; მაგალითად, კიბოზე ეჭვისას ნემსით ბიოფსიის ჩატარება.

ამ სტატიაში აღწერილია, რა არის ულტრაბგერითი კვლევა, რა ფუნქცია აქვს ფარისებრ ჯირკვალს და რომელი მდგომარეობების აღმოჩენა შეიძლება ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერითი კვლევით. ასევე შეჯამებულია ფარისებრი ჯირკვლის ტიპური ულტრაბგერითი კვლევის შეზღუდვები. ბოლოს მოცემულია პასუხები ამ კვლევასთან დაკავშირებულ ხშირად დასმულ კითხვებზე.

რა არის ულტრაბგერითი კვლევა?

ულტრაბგერითი კვლევა სამედიცინო გამოსახულების მიღების მეთოდია, რომელსაც ექიმები ულტრასონოგრაფიასაც უწოდებენ. ეს ტექნოლოგია ადამიანის სხეულის შიდა სტრუქტურების გამოსახულებების შესაქმნელად ძალიან მაღალი სიხშირის ბგერით ტალღებს იყენებს. ზოგიერთ შემთხვევაში ეს ექიმებს საშუალებას აძლევს, დიაგნოზი ბიოფსიის მსგავსი უფრო ინვაზიური მეთოდების გარეშე დასვან.

ფარისებრ ჯირკვალთან დაკავშირებული პრობლემების გამოსავლენად ექიმები ყველაზე ხშირად ულტრაბგერით კვლევას იყენებენ. ეს გამოსახულებითი მეთოდი უსაფრთხო, მოსახერხებელი და ხარჯთეფექტურია.

• დაკავშირებული თემა: რა არის ფარისებრი ჯირკვლის ბიოფსია? რომელი კვანძები საჭიროებს ბიოფსიას?

რა ფუნქცია აქვს ფარისებრ ჯირკვალს?

ფარისებრი ჯირკვალი კისერზე მდებარეობს. მისი ფუნქციაა რიგი ჰორმონების, მათ შორის თიროქსინისა (T4) და ტრიიოდთირონინის (T3), წარმოქმნა. ეს ჰორმონები სისხლის მიმოქცევასა და ქსოვილებში მესენჯერების როლს ასრულებს და ორგანიზმის სხვადასხვა პროცესზე მოქმედებს.

ფარისებრი ჯირკვლის მიერ წარმოქმნილ ჰორმონებს მრავალი განსხვავებული მოქმედება აქვს — ორგანიზმის მეტაბოლიზმის რეგულირებიდან ახალი ცილების წარმოქმნამდე. ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონები ასევე მნიშვნელოვანია ნაყოფის ჯანსაღი განვითარებისთვის, სიფხიზლის მოდულაციისა და რეპროდუქციული ფუნქციებისთვის.

რატომ ინიშნება ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერითი კვლევა?

ექიმები ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერით კვლევას მისი დაავადებების გამოვლენის დასახმარებლად ნიშნავენ. ამ კვლევას შეუძლია ქვემოთ ჩამოთვლილი მდგომარეობების სასარგებლოდ ან საწინააღმდეგოდ მტკიცებულებები მოგვცეს:

• ჩიყვი: ფარისებრი ჯირკვლის ამ შეშუპებამ კისრის ან ყელის მიდამოში ამობურცულობა/მასა შეიძლება წარმოქმნას.
• გრეივსის დაავადება: ეს აუტოიმუნური მდგომარეობაა, რომლის დროსაც იმუნური სისტემა ფარისებრი ჯირკვლის ჯანმრთელ უჯრედებს უტევს.
• ლიმფომა: ლიმფომა ლიმფური სისტემის კიბოა; ეს სისტემა იმუნური სისტემის ნაწილია.
• ლიმფადენოპათია: ეს ტერმინი გადიდებული ლიმფური კვანძების აღსანიშნავად გამოიყენება.
• ფარისებრი ჯირკვლის კიბო: ექიმებს ულტრაბგერითი კვლევის გამოყენება შეუძლიათ იმის შესაფასებლად, არის თუ არა ფარისებრ ჯირკვალში წარმონაქმნები კიბოსეული.

ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერით კვლევას მისი კეთილთვისებიანი დარღვევების აღმოჩენაც შეუძლია. ექიმები ულტრაბგერით გამოსახულებებს ფრთხილად აფასებენ და დიაგნოზის დასადასტურებლად შეიძლება დამატებითი კვლევები, მაგალითად, სცინტიგრაფია, სისხლის დამატებითი ანალიზები და ბიოფსია, გირჩიონ.

როგორ ტარდება ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერითი კვლევა და როგორ უნდა მოვემზადოთ?

ულტრაბგერითი კვლევისთვის პაციენტებს, ჩვეულებრივ, მომზადება არ სჭირდებათ. თუმცა ექიმი მოგაწვდით ინფორმაციას საჭირო მოსამზადებელი ნაბიჯების შესახებ.

ულტრაბგერითი კვლევა, როგორც წესი, 20-30 წუთს გრძელდება. იგი შეიძლება ჩატარდეს რადიოლოგის კაბინეტში, კლინიკაში ან საავადმყოფოში.

რადიოლოგი კისრისა და ყელის მიდამოში წყლის ბაზაზე დამზადებულ გელს წაისვამს, შემდეგ კი USG-ის ზონდს (გარდამქმნელს) კისრის წინა ზედაპირზე გადაადგილებს. ზონდი ულტრაბგერით ტალღებს გამოსცემს და იღებს. შემდეგ კომპიუტერი ტალღებს აანალიზებს და ფარისებრი ჯირკვლისა და მიმდებარე ქსოვილების გამოსახულებას ქმნის. პროცედურის ბოლოს წყლის ბაზაზე დამზადებული გელი ხელსახოცით ადვილად იწმინდება.

ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერითი კვლევის შეზღუდვები

ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერითი კვლევა ექიმებს მასთან დაკავშირებული სხვადასხვა მდგომარეობის დიაგნოსტიკაში ეხმარება. თუმცა ზოგჯერ ამ კვლევის სხვა დიაგნოსტიკური პროცედურებით შევსებაა საჭირო. ეს მიდგომა ცრუ დადებითი და ცრუ უარყოფითი შედეგების გამორიცხვას შეიძლება დაეხმაროს.

მიუხედავად იმისა, რომ ულტრაბგერით კვლევას ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების აღმოჩენა შეუძლია, იგი ყოველთვის ვერ განსაზღვრავს, არის თუ არა ეს კვანძები კიბოსეული. ამიტომ საჭიროა დიაგნოსტიკის სხვა მეთოდებიც.

ამის მიუხედავად, ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებების დროს ულტრაბგერითი კვლევა ძალიან გამოსადეგია.

როდესაც USG ფარისებრი ჯირკვლის კვანძს გამოავლენს, ექიმებმა შეიძლება ბიოფსიის ჩატარება გადაწყვიტონ. ეს გულისხმობს კვანძის ნაწილის წვრილი ნემსით აღებას, რის შემდეგაც მას ლაბორატორიულად იკვლევენ. ბიოფსიის ჩატარების შემთხვევაში იგი ასევე USG-ის კონტროლით კეთდება.

ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს გამოვლენაში დამხმარე სხვა კვლევებია:

• რადიოაქტიური იოდით სკანირება
• CT (კომპიუტერული ტომოგრაფიით) სკანირება
• მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია
• სისხლის ანალიზები

დაკავშირებული თემა: ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს ოპერაციის შემდეგ რომელმა პაციენტმა უნდა მიიღოს რადიოაქტიური იოდით მკურნალობა? 

შეჯამება

ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერითი სკანირება მისი გამოსახულებების მიღების უსაფრთხო და ეფექტური გზაა. იგი ექიმებს ფარისებრ ჯირკვალთან დაკავშირებული სხვადასხვა დაავადების დიაგნოსტიკაში ეხმარება.

თუმცა ამ გამოსახულებით მეთოდს როგორც ცრუ დადებითი, ისე ცრუ უარყოფითი შედეგების მიღების პოტენციალი აქვს. ამიტომ ექიმებმა შეიძლება ფარისებრი ჯირკვლის ულტრაბგერით კვლევას სხვა დიაგნოსტიკური ტესტები დაუმატონ. კიბოს დიაგნოზის დასადასტურებლად დამატებითი კვლევები ყოველთვის საჭირო იქნება.