Qalxanabənzər vəzin ultrasəs müayinəsi (USG) nədir? Nə üçün istənilir? Necə aparılır?

Qalxanabənzər vəzi bir çox hormon istehsal edən mühüm orqandır. Bəziləri potensial olaraq ciddi nəticələrə gətirən müxtəlif xəstəliklər bu vəziyə təsir edə bilər.

Buna görə bəzən qalxanabənzər vəzini görüntüləmək üçün ultrasəsdən (USG) istifadə edirik. Bu görüntüləmə üsulu xərçəng və kist kimi vəziyyətləri diaqnoz edir, lakin bəzən əlavə testlər də aparmaq lazımdır; məsələn, xərçəng şübhəsi olduqda iynə biopsiyası.

Bu yazı ultrasəsin nə olduğunu, qalxanabənzər vəzinin funksiyasını və ultrasəs müayinəsi ilə aşkar edə biləcəyimiz bəzi vəziyyətləri izah edir. Həmçinin tipik qalxanabənzər vəzi ultrasəs müayinəsinin məhdudiyyətlərini ümumiləşdirir. Sonda isə qalxanabənzər vəzinin ultrasəs müayinəsi barədə tez-tez verilən bəzi sualları cavablandırır.

Ultrasəs nədir?

Ultrasəs həkimlərin ultrasonoqrafiya da adlandırdığı tibbi görüntüləmə üsuludur. Bu texnologiya insanın bədəninin daxili görüntülərini yaratmaq üçün çox yüksək tezlikli səs dalğalarından istifadə edir. Bəzi hallarda bu, həkimlərə biopsiya kimi daha invaziv üsullara ehtiyac olmadan diaqnoz qoymağa imkan verə bilər.

Həkimlər qalxanabənzər vəzi ilə bağlı problemləri aşkar etmək üçün ən çox ultrasəsdən istifadə edirlər. Bu görüntüləmə üsulu təhlükəsiz, faydalı və münasib qiymətlidir.

• Əlaqəli mövzu: Qalxanabənzər vəzinin biopsiyası nədir? Hansı düyünlərdən biopsiya götürülməlidir?

Qalxanabənzər vəzinin funksiyası nədir?

Qalxanabənzər vəzi boyunda yerləşən vəzidir. Onun funksiyası tiroksin (T4) və triyodtironin (T3) də daxil olmaqla bir sıra hormonlar istehsal etməkdir. Bu hormonlar qan dövranında və toxumalarda xəbərçi kimi fəaliyyət göstərərək müxtəlif bədən proseslərinə təsir edir.

Qalxanabənzər vəzi orqanizmin maddələr mübadiləsini tənzimləməkdən yeni zülallar yaratmağa qədər bir çox müxtəlif təsiri olan hormonlar istehsal edir. Qalxanabənzər vəzi hormonları həmçinin dölün sağlam inkişafı, oyaqlığın tənzimlənməsi və reproduktiv funksiyalar üçün vacibdir.

Qalxanabənzər vəzinin ultrasəs müayinəsi nə üçün istənilir?

Həkimlər qalxanabənzər vəzi xəstəliklərini aşkar etməyə kömək üçün ultrasəs müayinəsi istəyirlər. Bu müayinə aşağıdakı vəziyyətlərin lehinə və ya əleyhinə sübut təqdim edə bilər:

• Zob: Qalxanabənzər vəzinin bu şişməsi boyunda və ya boğazda düyün/kütlə yarada bilər.
• Graves xəstəliyi: Bu xəstəlik immun sisteminin sağlam qalxanabənzər vəzi hüceyrələrinə hücum etdiyi autoimmun vəziyyətdir.
• Limfoma: Limfoma immun sisteminin bir hissəsi olan limfatik sistemin xərçəngidir.
• Limfadenopatiya: Şişmiş limfa düyünləri üçün istifadə olunan termindir.
• Qalxanabənzər vəzi xərçəngi: Həkimlər qalxanabənzər vəzidəki törəmələrin xərçəngli olub-olmadığını proqnozlaşdırmaq üçün ultrasəsdən istifadə edə bilərlər.

Qalxanabənzər vəzi ultrasəs müayinəsi xoşxassəli anormallıqları da aşkar edə bilər. Həkimlər ultrasəs görüntülərini şərh edərkən diqqətli davranırlar və diaqnozu təsdiqləmək üçün sintiqrafiya, əlavə qan analizləri və biopsiya kimi daha çox test tövsiyə edə bilərlər.

Qalxanabənzər vəzinin ultrasəs müayinəsi necə aparılır və necə hazırlanmalı?

Xəstələrin adətən ultrasəs müayinəsi üçün hazırlaşmasına ehtiyac yoxdur. Bununla yanaşı, həkiminiz görməli olduğunuz hazırlıq addımları barədə məlumat verəcək.

Adətən ultrasəs müayinəsi 20-30 dəqiqə davam edir. Ultrasəs radioloqun kabinetində, klinikada və ya xəstəxanada aparıla bilər.

Radioloq boyun və boğaz ətrafına su əsaslı gel tətbiq etdikdən sonra USG probunu (çeviricini) boynun ön hissəsi üzərində hərəkət etdirir. Prob ultrasəs dalğalarını yayır və qəbul edir. Sonra kompüter dalğaları təhlil edərək qalxanabənzər vəzinin və ətraf toxumaların görüntüsünü yaradır. Prosedurun sonunda su əsaslı gel salfetlə asanlıqla təmizlənir.

Qalxanabənzər vəzi ultrasəs müayinəsinin məhdudiyyətləri

Qalxanabənzər vəzinin ultrasəs müayinəsi həkimlərə vəzi ilə bağlı müxtəlif halları diaqnoz etməyə kömək edə bilər. Lakin bəzən bu testləri digər diaqnostik prosedurlarla dəstəkləmək lazımdır. Bu yanaşma yanlış-müsbət və yanlış-mənfi nəticələri istisna etməyə kömək edə bilər.

Ultrasəs qalxanabənzər vəzi düyünlərini aşkar edə bilsə də, onların xərçəngli olub-olmadığını həmişə müəyyən edə bilmir. Buna görə digər diaqnostik üsullar lazımdır.

Bununla yanaşı, qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri üçün ultrasəs çox faydalıdır.

USG qalxanabənzər vəzi düyününü aşkar etdikdə həkimlər biopsiya aparmağa qərar verə bilərlər. Bu, düyünün bir hissəsini götürmək üçün nazik iynədən istifadə edilməsini əhatə edir və sonra nümunə laboratoriyada yoxlanılır. Biopsiya aparılacaqsa, bu da USG nəzarəti altında edilir.

Qalxanabənzər vəzi xərçənginin aşkar edilməsinə kömək edə biləcək digər testlər bunlardır:

• Radioaktiv yod müayinəsi
• BT (kompüter tomoqrafiyası) müayinəsi
• Maqnit-rezonans görüntüləmə
• Qan testləri

Əlaqəli mövzu: Qalxanabənzər vəzi xərçəngi əməliyyatından sonra hansı xəstə atom (radioaktiv yod) müalicəsi almalıdır? 

Xülasə

Qalxanabənzər vəzinin ultrasəs müayinəsi vəzinin görüntülərini əldə etməyin təhlükəsiz və effektiv üsuludur. Həkimlərə vəzi ilə bağlı müxtəlif xəstəlikləri diaqnoz etməyə kömək edə bilər.

Bununla yanaşı, bu görüntüləmə üsulunun həm yanlış-müsbət, həm də yanlış-mənfi nəticə yaratmaq potensialı var. Buna görə həkimlər bəzən ultrasəs müayinəsini digər diaqnostik testlərlə dəstəkləyə bilərlər. Xərçəng diaqnozunu təsdiqləmək üçün hər zaman əlavə testlər lazım olacaq.