რა არის წყლით ინტოქსიკაცია? რამდენი წყალია საზიანოდ ბევრი?
ამ სტატიაში
ჩვენი სხეულის ყველა უჯრედსა და ორგანოს სწორი მუშაობისთვის საკმარისი წყალი სჭირდება. ოფლით, შარდითა და სუნთქვით დაკარგული წყალი უნდა შეივსოს. წყლის არასაკმარისი მიღება დაღლილობას, თავბრუსხვევასა და კუნთების კრუნჩხვებს იწვევს. ამასთან, წყლის ჭარბი მიღებით შეიძლება განვითარდეს მძიმე მდგომარეობა, სახელად წყლით ინტოქსიკაცია .
რა არის წყლით ინტოქსიკაცია?
წყლით ინტოქსიკაცია წყლის ჭარბი მიღებით გამოწვეული ტვინის ფუნქციის დარღვევაა. ჭარბი წყლის მიღებისას სისხლში წყლის რაოდენობა იზრდება და ელექტროლიტების, უპირველესად ნატრიუმის, კონცენტრაცია მცირდება. როდესაც სისხლში ნატრიუმი 135 mm/L-ზე დაბლა ჩამოდის, ამ მდგომარეობას ჰიპონატრიემია (სისხლში ნატრიუმის დაბალი დონე) ეწოდება; 130 mm/L-ზე დაბლა კი იწყება ჰიპონატრიემიის ნიშნები: გულისრევა, სისუსტე, თავის ტკივილი და წნევის მერყეობა.
ნატრიუმი უჯრედშიდა და უჯრედგარე სითხის წონასწორობის მთავარი ელექტროლიტია. სისხლში მისი კონცენტრაციის შემცირებისას სითხე უჯრედში გადადის და ის შუპდება. ტვინის უჯრედებში ამ პროცესმა შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში შედეგები გამოიწვიოს.
ძალიან ბევრი წყლის დალევა შესაძლოა საშიში იყოს!
ტვინის უჯრედების შეშუპებისას ქალასშიდა წნევა იზრდება. ქალასშიდა წნევის ზრდა ვლინდება თავის ტკივილით, გულისრევითა და ღებინებით. მძიმე შემთხვევაში შეიძლება გამოვლინდეს წნევის მატება, გაბრუება, გაორებული მხედველობა, მოთენთილობა, სუნთქვის გაძნელება, კუნთების სისუსტე და კრუნჩხვა, შეგრძნებების აღქმის გაძნელება. ტვინში სითხის ჭარბი დაგროვების (შეშუპების) გამო შეიძლება ტვინის ღეროც დაზიანდეს და ცენტრალური ნერვული სისტემის ფუნქცია დაირღვეს. შედეგად წყლით ინტოქსიკაციამ შეიძლება გამოიწვიოს გულყრა, ტვინის დაზიანება, კომა და სიკვდილიც კი.
რამდენი წყალია მეტისმეტად ბევრი?
წყლით ინტოქსიკაცია ვითარდება, როდესაც ადამიანი იმაზე მეტ წყალს სვამს, ვიდრე თირკმლებს შარდით გამოყოფა შეუძლია. თუმცა მხოლოდ რაოდენობა არ არის მნიშვნელოვანი — მნიშვნელოვანია ის დროც, რომლის განმავლობაშიც წყალს ვიღებთ. მთავარი რისკფაქტორია მოკლე დროში ძალიან ბევრი წყლის მიღება.
თირკმლებს დღეში მაქსიმუმ 20 ლიტრი წყლის გამოყოფა შეუძლია, ანუ საათში საშუალოდ 0,8-1,0 ლიტრზე მეტს ვერ გამოყოფს. ჰიპონატრიემიის სიმპტომები შეიძლება მოკლე დროში 3-4 ლიტრი წყლის მიღების შედეგად გამოვლინდეს.
წყლით ინტოქსიკაციამ სიკვდილი გამოიწვია!
შემთხვევით წყლის ჭარბად მიღება ძალიან ძნელია, თუმცა ამერიკელ სამხედროებშიწყლით ინტოქსიკაციის მრავალი შემთხვევა აღწერეს. ერთ ანგარიშში აღწერილი იყო ჭარბი წყლის მიღებით გამოწვეული ჰიპონატრიემიის მქონე 115-130 mm/L ნატრიუმის დონის მქონე 17 სამხედრო (ნორმალური სისხლის ნატრიუმია 135-145 mm/L). სხვა ანგარიშში სამი სამხედრო ჰიპონატრიემიისა და ტვინის შეშუპების გამო გარდაიცვალა. ცნობით, ეს სიკვდილი რამდენიმე საათში 10-20 ლიტრი წყლის მიღების შედეგი იყო.
წყლით ინტოქსიკაცია გამძლეობის სპორტის მიმდევრებშიც გვხვდება. ამ აქტივობებისას წყლის ჭარბი მიღება გაუწყლოების გამოსავალად მიიჩნევა. ამიტომ ჰიპონატრიემია ხშირად დიდ სპორტულ ღონისძიებებზეც ვითარდება. ერთ მორბენალს მარათონის შემდეგ ნატრიუმი 130 mm/L-ზე დაბალი აღმოაჩნდა, განუვითარდა ტვინში სითხის ჭარბი დაგროვება და ტვინის ღეროს ჩაჭედვა, რაც სიკვდილით დასრულდა.
წყლის ჭარბი მიღება ფსიქიატრიულ პაციენტებშიც შეიძლება მოხდეს, განსაკუთრებით შიზოფრენიის მქონე პაციენტებში. ახალგაზრდა ასაკში გარდაცვლილი შიზოფრენიის მქონე 27 ადამიანის კვლევაში დადგინდა, რომ ხუთი თვითგამოწვეული წყლით ინტოქსიკაციით გარდაიცვალა.
სინამდვილეში რამდენი წყალი გვჭირდება?
დღიური წყლის საჭიროება ინდივიდუალურია და ზუსტი რაოდენობის დასახელება ძნელია. გასათვალისწინებელია წონა, ფიზიკური აქტივობა და კლიმატი. სახელმძღვანელოებში მამაკაცებისთვის დღიური საკმარისი წყლის მიღების ზღვარი 3.7 ლიტრად, ქალებისთვის კი 2.7 ლიტრადაა მითითებული. თუმცა ეს რეკომენდაციები მთელ დღიურ სითხეს მოიცავს, მათ შორის სასმელებსა და საკვებში არსებულ წყალს.
ზოგი დღემდე იცავს დღეში 8 ჭიქა წყლის წესს. ეს წესი უმეტესად თვითნებურია და კვლევას არ ეფუძნება.
ამჟამად საუკეთესო წესია სხეულის მოსმენა და წყლის დალევა წყურვილისას. თუმცა ეს ყველასთვის ვერ იმუშავებს. სპორტსმენებმა, ხანდაზმულებმა და ორსულებმა ყოველდღიურად დამატებითი წყალი უნდა მიიღონ.
წყაროები
A case of water intoxication with prolonged hyponatremia caused by excessive water drinking and secondary SIADH.
Case Rep Nephrol Urol. 2013 Dec.
2. Garigan TP, Ristedt DE.
Death from hyponatremia as a result of acute water intoxication in an Army basic trainee.
Mil Med. 1999 Mar.
3. O'Brien KK, Montain SJ, Corr WP ve ark.
Hyponatremia associated with overhydration in U.S. Army trainees.
Mil Med. 2001 May.
4. Almond CS, Shin AY, Fortescue EB ve ark.
Hyponatremia among runners in the Boston Marathon.
N Engl J Med. 2005 Apr.
5. Vieweg WV, David JJ, Rowe WT ve ark.
Death from self-induced water intoxication among patients with schizophrenic disorders.
J Nerv Ment Dis. 1985 Mar
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.