რა განსხვავებაა ნაღვლის ბუშტის კიბოსა და ქოლანგიოკარცინომას შორის?
ამ სტატიაში
ნაღვლის ბუშტის კიბო და ქოლანგიოკარცინომა სანაღვლე გზების კიბოს ორი განსხვავებული ტიპია. ისინი ორგანიზმში ერთსა და იმავე სისტემაზე მოქმედებს და მსგავს სიმპტომებს იწვევს, თუმცა შეიძლება განსხვავებულ მკურნალობას საჭიროებდეს.
იმის მიხედვით, თუ სანაღვლე გზების რომელ ნაწილში ვითარდება სიმსივნე, შეიძლება წარმოიქმნას ნაღვლის ბუშტის კიბო ან ნაღვლის სადინარის კიბო, რომელსაც ქოლანგიოკარცინომასაც უწოდებენ.
სანაღვლე გზები მილების ქსელია, რომელიც ღვიძლიდან ნაღვლის ბუშტამდე და იქიდან ნაწლავამდე ვრცელდება და ნაღვლის სადინარებადაც არის ცნობილი. სანაღვლე გზების სხვადასხვა შემადგენელი ნაწილი წარმოქმნის და ინახავს სითხეს, რომელსაც ნაღველი ეწოდება, და ცხიმის მოსანელებლად მას ნაწლავში გამოყოფს.
რა არის ნაღვლის ბუშტის კიბო?
ნაღვლის ბუშტის კიბო არის კიბოს იშვიათი ტიპი, რომლის დროსაც კიბოს უჯრედები იწყებს ზრდას მსხლის ფორმის ორგანოში, რომელიც ნაღველს ინახავს და გამოყოფს. ნაღვლის ბუშტს ოთხი შრე აქვს:
- შიდა შრე, რომელიც ტენიან ლორწოვან ქსოვილს შეიცავს
- კუნთოვანი შრე
- შემაერთებელი ქსოვილის შრე
- გარეთა შრე
ნაღვლის ბუშტის კიბო, როგორც წესი, შიდა შრეში იწყება, შემდეგ კი გარეთა შრეებისკენ იზრდება და ვრცელდება. ამერიკის კიბოს საზოგადოების (AKD) მონაცემებით, ეს კიბო სანაღვლე გზების კიბოს ყოველი 10 შემთხვევიდან დაახლოებით 4-ს შეადგენს.
2019 წლის ანგარიშის მიხედვით, ნაღვლის ბუშტის კიბო სანაღვლე გზების კიბოს ყველაზე გავრცელებული ტიპია. მსოფლიოში ის კიბოს შემთხვევების დაახლოებით 1,2%-ს და კიბოსთან დაკავშირებული სიკვდილიანობის 1,7%-ს შეადგენს. ნაღვლის ბუშტის თითქმის ყველა კიბო ადენოკარცინომაა, ანუ სითხის გამომყოფ უჯრედებზე მოქმედებს.
რა არის ქოლანგიოკარცინომა?
ქოლანგიოკარცინომა ნაღვლის სადინარების კიბოა. მილების ეს ქსელი, რომელსაც ნაღვლის სადინარებიც ეწოდება, ნაღველს ღვიძლიდან ნაღვლის ბუშტსა და ნაწლავში გადააქვს და ამით ცხიმების მონელებაში მის როლს უზრუნველყოფს.
შეიძლება განვითარდეს ქოლანგიოკარცინომის სამი განსხვავებული ტიპი:
- ექსტრაჰეპატური ქოლანგიოკარცინომა: წარმოიქმნება იმ ადგილას, სადაც ღვიძლისა და ნაღვლის ბუშტის სადინარები ერთდება და ნაღვლის საერთო სადინარს ქმნის. მას დისტალურ ქოლანგიოკარცინომასაც უწოდებენ.
- პერიჰილარული ქოლანგიოკარცინომა: ვითარდება ღვიძლის გარეთ, იმ უბანში, სადაც მარჯვენა და მარცხენა ნაღვლის სადინარები ღვიძლიდან გამოდის.
- ინტრაჰეპატური ქოლანგიოკარცინომა: ქოლანგიოკარცინომის იშვიათი ფორმაა და ღვიძლის შიგნით არსებულ ნაღვლის სადინარებში წარმოიქმნება.
AKD-ის მიხედვით, ამერიკის შეერთებულ შტატებში ქოლანგიოკარცინომის დიაგნოზს წელიწადში დაახლოებით 8000 ადამიანს უსვამენ.
რა სიმპტომები ახასიათებს ნაღვლის ბუშტისა და ნაღვლის სადინარის კიბოს?
გაერთიანებული სამეფოს ჯანმრთელობის ეროვნული სამსახურის (NHS) თანახმად, როგორც ნაღვლის ბუშტის, ისე ნაღვლის სადინარის კიბოს სიმპტომების ამოცნობა შეიძლება რთული იყოს, ან მათ საერთოდ არ ჰქონდეთ სიმპტომები.
სიმპტომები უფრო ხშირად ჯანმრთელობის სხვა პრობლემებით არის გამოწვეული და შეიძლება დაუყოვნებლივ შეშფოთების მიზეზი არ გახდეს. თუმცა, თუ ისინი არ უმჯობესდება ან უარესდება, საჭიროა სპეციალისტთან მიმართვა და შესაძლო კიბოს შეფასება.
ნაღვლის ბუშტის კიბო, როგორც წესი, სიმპტომებს არ იწვევს, სანამ შორსწასულ სტადიას არ მიაღწევს. AKD-ის მიხედვით, ნაღვლის ბუშტის გარეთ გავრცელებამდე ამ კიბოს მხოლოდ ყოველი 5 შემთხვევიდან ერთს ავლენენ.
ნაღვლის ბუშტისა და ნაღვლის სადინარის კიბოს სიმპტომებია:
- სიყვითლე, ანუ თვალებისა და კანის გაყვითლება, რომელიც მუქი კანის მქონე ადამიანებში შეიძლება აშკარა არ იყოს
- კანის ქავილი
- მუქი შარდი
- ღია ფერის განავალი
- ცხელება
- სისუსტე
- შემცივნება
- წარმონაქმნი მუცლის არეში
- საჭმლის მომნელებელი სისტემის სიმპტომები, მათ შორის გულისრევა და ღებინება
- მადის დაკარგვა
- უნებლიე ან მოულოდნელი წონის კლება
- მკვეთრი ან ჭვალისებრი მუცლის ტკივილი
- მუცლის შებერილობა, რომელიც კვების დროს არ უკავშირდება
NHS აღნიშნავს, რომ ქოლანგიოკარცინომას შეუძლია იგივე სიმპტომები გამოიწვიოს, რაც ნაღვლის სადინარის კიბოს.
რა იწვევს ამ ორ კიბოს?
კიბო დაზიანებული DNA-ის შედეგად ვითარდება, რომელიც უჯრედების ჭარბ გამრავლებას იწვევს. ორივე კიბოს უშუალო მიზეზები ჯერ კიდევ გაურკვეველია. ნაღვლის ბუშტის კიბოს მრავალი რისკფაქტორი ნაღვლის ბუშტის ქრონიკულ ანთებას უკავშირდება. ეს ფიზიკური პრობლემები კი შეიძლება სადინარების პრობლემებმა ან ნაღვლის კენჭებმა გამოიწვიოს.
ნაღვლის ბუშტის კიბოს რისკფაქტორები
ნაღვლის ბუშტის კიბოს ძირითადი რისკფაქტორები შეიძლება მოიცავდეს:
- ნაღვლის კენჭები: ნაღვლის ბუშტის კიბოს მქონე ადამიანთა დაახლოებით 5-დან 4-ს დიაგნოზის დასმისას ნაღვლის კენჭები აქვს.
- ფაიფურის ნაღვლის ბუშტი: მდგომარეობა, რომლის დროსაც კალციუმის დანალექები ნაღვლის ბუშტის კედელს ფარავს.
- სქესი: ამერიკის შეერთებულ შტატებში ნაღვლის ბუშტის კიბო ქალებში მამაკაცებთან შედარებით 3 – 4-ჯერ უფრო ხშირია.
- სიმსუქნე: ნაღვლის ბუშტის კიბო უფრო გავრცელებულია ჭარბი წონისა და სიმსუქნის მქონე ადამიანებში.
- ასაკი: ნაღვლის ბუშტის კიბო, როგორც წესი, ხანდაზმულებში უფრო ხშირია. დიაგნოზის დასმისას საშუალო ასაკი 72 წელია.
მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ნაღვლის კენჭების მქონე ადამიანთა უმეტესობას ნაღვლის ბუშტის კიბო არასოდეს უვითარდება.
ქოლანგიოკარცინომის რისკფაქტორები
ნაღვლის სადინარის კიბოს, როგორც წესი, პირდაპირი მიზეზი არ აქვს. თუმცა კონკრეტულმა მდგომარეობებმა ან გარემო ფაქტორებმა შეიძლება კიბოს განვითარების რისკი გაზარდოს. ქოლანგიოკარცინომის რისკფაქტორებია:
- 65 წელზე უფროსი ასაკი
- პირველადი სკლეროზირებელი ქოლანგიტის (PSC) არსებობა
- ქოლედოქის კისტები ან ნაღვლის სადინარის იშვიათი გადიდებები
- ღვიძლის პარაზიტი, რომელსაც ღვიძლის ორპირასაც უწოდებენ და რომელიც ნაღვლის სადინარს აზიანებს (უფრო გავრცელებულია აზიაში).
- კენჭები ნაღვლის სადინარში
- წარსულში სამედიცინო საღებავის, სახელწოდებით Thorotrast, ზემოქმედება
- ფიზიკური პრობლემები სანაღვლე სადინარებში, რომლებმაც ზოგჯერ ანთება შეიძლება გამოიწვიოს
- ნაღვლის ბუშტის პოლიპები
- მუცლის ტიფის არსებობა
რა მკურნალობის ვარიანტები არსებობს?
ნაღვლის ბუშტისა და ნაღვლის სადინარის კიბოს ძირითადი მკურნალობაა ქირურგიული ჩარევა, სხივური თერაპია და ქიმიოთერაპია. თუმცა ისინი შეიძლება განსხვავდებოდეს კიბოს გავრცელების ხარისხის, ტიპისა და განვითარების ადგილის მიხედვით.
ნაღვლის ბუშტის კიბოს მკურნალობის მეთოდები
ნაღვლის ბუშტის კიბოს მკურნალობის მეთოდები შეიძლება მოიცავდეს:
- ქირურგიულ ჩარევას ნაღვლის ბუშტის, გარშემო ქსოვილის ან ახლომდებარე ლიმფური კვანძების ამოსაკვეთად
- სხივურ თერაპიას
- ქიმიოთერაპიას
თუმცა ნაღვლის ბუშტის კიბოს ადრეულ სტადიაზე გამოვლენა იშვიათად ხერხდება. გავრცელებული კიბოს შემთხვევაში სპეციალისტებს შეუძლიათ სხვადასხვა ქირურგიული მეთოდის გამოყენება დახშობების მოსაგვარებლად, სიმპტომების გასაუმჯობესებლად, ობსტრუქციის მოსახსნელად და დაგროვილი სითხის დასადრენაჟებლად.
ქოლანგიოკარცინომის მკურნალობის მეთოდები
კიბოს მდებარეობის მიხედვით ქოლანგიოკარცინომის ოპერაცია შეიძლება მოიცავდეს შემდეგის ამოკვეთას:
- ნაღვლის სადინარი
- ღვიძლის ნაწილი
- ნაღვლის სადინარი, პანკრეასის თავი, ნაღვლის ბუშტი და კუჭისა და წვრილი ნაწლავის ნაწილი უიპლის სახელით ცნობილი პროცედურით
უიპლის ოპერაციის შემდეგ პანკრეასის საკმარისი ნაწილი რჩება ინსულინის გამომუშავების გასაგრძელებლად. მეორე მხრივ, პერიჰილარული ქოლანგიოკარცინომის მქონე ადამიანებს შეიძლება ღვიძლის გადანერგვა დასჭირდეთ. ამ პროცედურების შემდეგ სპეციალისტებმა დარჩენილი კიბოს უჯრედების გასანადგურებლად შეიძლება სხივური თერაპია ან ქიმიოთერაპია ურჩიონ.
შეჯამება: განსხვავება ნაღვლის ბუშტის კიბოსა და ქოლანგიოკარცინომას შორის
ნაღვლის ბუშტის კიბო და ქოლანგიოკარცინომა სანაღვლე გზების იშვიათი კიბოებია და მსგავს სიმპტომებს იწვევს, როგორიცაა სიყვითლე, მუცლის ტკივილი, გულისრევა და ცხელება.
ნაღვლის კენჭები ნაღვლის ბუშტის კიბოს გავრცელებული რისკფაქტორია. თუმცა სხვა რისკფაქტორებმა, როგორიცაა 65 წელზე უფროსი ასაკი, ქოლედოქის კისტები და პირველადი სკლეროზირებელი ქოლანგიტი, შეიძლება ადამიანს ორივე კიბოს განვითარების რისკი გაუზარდოს.
ორივე მათგანის მკურნალობა შეიძლება ოპერაციას, სხივურ თერაპიასა და ქიმიოთერაპიას მოიცავდეს. ზოგიერთი ქირურგიული პროცედურა, მათ შორის ღვიძლის ან ნაღვლის ბუშტის სტენტები და ნაღვლის ბაიპასი, სიმპტომების შემსუბუქებას შეიძლება დაეხმაროს. მაშინ როცა ქირურგიული ოპერაცია ქოლანგიოკარცინომის მკურნალობის უფრო გავრცელებული მეთოდია, შორსწასული ნაღვლის ბუშტის კიბოს მქონე ადამიანებში მკურნალობა შეიძლება რადიოთერაპიით ან ქიმიოთერაპიით დაიწყოს.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.