რა ნიშნებით ვლინდება ღვიძლის კიბო კანზე?
ამ სტატიაში
ღვიძლის კიბო შეიძლება ნორმალურ ღვიძლის ქსოვილში შეიჭრას და ღვიძლსა და სხვა ორგანოებს შორის კავშირები შეაფერხოს. ამიტომ ღვიძლის კიბომ შეიძლება ღვიძლში წარმოქმნილი ნივთიერების, ბილირუბინის, ნორმალური მოქმედება დაარღვიოს. ეს სისხლში ბილირუბინის დაგროვებასა და სიყვითლეს იწვევს.
ბილირუბინი ნივთიერებაა, რომელიც ნაწილობრივ ღვიძლში წარმოიქმნება და ორგანიზმში ჰემოგლობინის სახელით ცნობილი ცილის დაშლის შედეგად ჩნდება. ბილირუბინი ორგანიზმის წითელი სისხლის უჯრედების დაშლით წარმოიქმნება და ღვიძლში მეტაბოლიზდება. ორგანიზმიდან იგი განსაკუთრებით ნაღვლის გზით, შარდსა და განავალში გამოიყოფა. ბილირუბინის მატება შეიძლება ღვიძლის, სანაღვლე გზების ან წითელი სისხლის უჯრედების პრობლემაზე მიუთითებდეს.
როგორ მოქმედებს ღვიძლის კიბო კანზე?
კიბო უჯრედების უკონტროლო, არანორმალური ზრდაა. იგი სხეულის მრავალ უჯრედში შეიძლება დაიწყოს. როდესაც ღვიძლის უჯრედებში იწყება, ღვიძლის კიბო ეწოდება.
ცნობილია, რომ სიყვითლე ღვიძლის კიბოს გავრცელებული სიმპტომია. სიყვითლისას ლორწოვანი გარსები, მაგალითად ღრძილები და თვალის თეთრი ნაწილები, აგრეთვე კანი ყვითლდება. ამას იქტერს ვუწოდებთ. ფერი შეიძლება მომწვანო ელფერში გადავიდეს და კანის ქავილიც დაერთოს.
ღვიძლის კიბოს რომელ სტადიაზე მიუთითებს სიყვითლე?
ღვიძლის კიბოს მიმდინარეობისა და მკურნალობის გეგმისთვის დაავადების სტადიას ითვალისწინებენ. სტადიები კიბოს სიმძიმეს შეესაბამება. ბოლო/გვიანი სტადიები მიუთითებს, რომ კიბო ბევრად მძიმეა. ღვიძლის კიბოს ოთხი ძირითადი სტადია აქვს, 1-დან 4-მდე; 1-ლი ყველაზე ადრეულია, ხოლო მე-4 გვიანი სტადიაა, როცა კიბო სხვა ორგანოებში გავრცელდა.
სიყვითლე ჩვეულებრივ გვიანი სტადიის ღვიძლის კიბოს სიმპტომია. ასეთი სიყვითლე, ჩვეულებრივ, კიბოს ზრდასა და ნაღვლის ნორმალური დინების შეფერხებას გამოხატავს. ანუ ღვიძლის კიბოსას სანაღვლე გზების დახშობის შედეგად სიყვითლე ვითარდება.
თუმცა უნდა გვახსოვდეს, რომ ღვიძლის კიბო სიყვითლის ერთადერთი მიზეზი არ არის. სიყვითლის სხვა შედარებით გავრცელებული მიზეზებია:
- ვირუსული ჰეპატიტი
- ციროზი
- ნაღვლის კენჭები
- ნაღვლის ბუშტის კიბო
სიყვითლის ნიშნების მქონე ადამიანებმა ექიმს უნდა მიმართონ.
რატომ იწვევს ღვიძლის კიბო სიყვითლეს?
ღვიძლს მრავალი ფუნქცია აქვს და ერთ-ერთი მათგანია ბილირუბინის სახელით ცნობილი მოყვითალო პიგმენტის დამუშავება. როდესაც დაბერებული წითელი სისხლის უჯრედები იშლება, ორგანიზმი ბილირუბინს წარმოქმნის, ხოლო ღვიძლი დამუშავებულ ბილირუბინს ნაწლავებს გადასცემს.
ღვიძლის კიბომ შეიძლება ღვიძლის ფუნქციაზეც იმოქმედოს და ღვიძლის უჯრედების მნიშვნელოვანი ნაწილის განადგურება გამოიწვიოს. შედეგად ღვიძლი ბილირუბინის გარკვეული რაოდენობის დამუშავებას ვეღარ ახერხებს. თუ კიბო ღვიძლიდან ახლომდებარე ორგანოებში გავრცელდა, ბილირუბინის ნაწლავებში მოხვედრაც შეიძლება შეაფერხოს.
ასეთი პროცესების შედეგად სისხლში შეიძლება ბილირუბინი დაგროვდეს, რაც სიყვითლეს იწვევს.
რა არის საერთო და პირდაპირი ბილირუბინი? რით განსხვავდება?
საერთო და პირდაპირი ბილირუბინი ღვიძლისა და თირკმლის ფუნქციის გასაზომი ლაბორატორიული ტესტებია, რადგან მათი დონეები მრავალ მდგომარეობაში, მაგალითად ღვიძლისა თუ თირკმლის დარღვევებისას, იზრდება.
ბილირუბინი ჰემის მნიშვნელოვანი მეტაბოლიტია; ჰემი საკოორდინაციო კომპლექსია, რომელიც სხვადასხვა ცილაში რკინის კოორდინირებას ემსახურება. იგი პოტენციურად ტოქსიკური ნივთიერებაა. თუმცა ორგანიზმს უსაფრთხო დეტოქსიკაციისა და გამოყოფის მექანიზმები აქვს განვითარებული. ბილირუბინი და მისი მეტაბოლიტები ნაღველსა და განავალს, ნაკლები ხარისხით კი შარდსაც მკვეთრ ყვითელ ფერს აძლევს.
ბილირუბინი ორი ძირითადი წყაროდან მიიღება. დაახლოებით 80% წარმოიქმნება დაბერებულ წითელ უჯრედებში ჟანგბადის გადამტანი ჰემოგლობინის დაშლისა და ძვლის ტვინში ნაადრევად დაშლილი ერითროიდული უჯრედებისგან. დანარჩენი მოდის სხვადასხვა „heme“-ის შემცველი ცილის გარდაქმნიდან სხვა ქსოვილებში, უმთავრესად ღვიძლსა და კუნთებში. დღეში სხეულის წონის დაახლოებით 4 mg/kg ბილირუბინი წარმოიქმნება.
საერთო ბილირუბინი ღვიძლში წარმოქმნილი ბილირუბინის ყველა ფორმის (პირდაპირისა და არაპირდაპირის) რაოდენობას ზომავს. პირდაპირი ბილირუბინი კი მხოლოდ ღვიძლში წარმოქმნილი და შარდით გამოყოფილი ფორმაა. თუ სანაღვლე გზა დახშულია, პირდაპირი ბილირუბინის მატებას ველით. ამის საპირისპიროდ, არაპირდაპირი ბილირუბინის მატება ბილირუბინის მეტაბოლიზმის დარღვევას მოჰყვება. მის მატებას ყველაზე ხშირად იწვევს ჰეპატიტები (მაგალითად ვირუსული ჰეპატიტი, ქრონიკული ალკოჰოლური ჰეპატიტი, ციროზი) და ჰემოლიზური ანემია (წითელი უჯრედების არანორმალური დაშლა). არაპირდაპირი ბილირუბინი შეიძლება ნებისმიერი ისეთი მდგომარეობისას მოიმატოს, რომელიც ღვიძლში მის მეტაბოლიზმს ანელებს.
პირდაპირი ბილირუბინი არაპირდაპირზე ნაკლებად ტოქსიკურია.
რა სხვა სიმპტომები აქვს ღვიძლის კიბოს?
ღვიძლის კიბო მხოლოდ კანზე არ მოქმედებს. მას მრავალი სხვა შესაძლო სიმპტომიც აქვს. ზოგიერთი მათგანი ღვიძლზე კიბოს ზემოქმედებით არის გამოწვეული. ღვიძლის კიბოს სიმპტომებია:
- მადისა და წონის კლება
- ჩვეულებრივზე ნაკლები ჭამის მიუხედავად დანაყრების შეგრძნება
- გულისრევა, ღებინება
- ღვიძლისა და ელენთის გადიდება
- გადიდებული ღვიძლი ან ელენთა
- მუცელში სითხის დაგროვება (ასციტი)
- მუცლის ზედაპირზე გაფართოებული ვენები
- ცხელება
- არანორმალური სისხლდენა ან ჩალურჯება
- ქავილი
- მუცლის ტკივილი
ზოგიერთ შემთხვევაში ღვიძლის სიმსივნეებმა შეიძლება გარკვეული ჰორმონები გამოყოს. ამ ჰორმონებს ორგანიზმში დისბალანსის შექმნა შეუძლია, რაც ღვიძლის გარდა სხვა ორგანოებზეც მოქმედებს.
ასეთმა პროცესებმა ღვიძლის კიბოს სხვა სიმპტომებიც შეიძლება გამოიწვიოს:
- სისხლში კალციუმის მაღალი დონის გამომწვევი ჰორმონები: შეიძლება გულისრევა, შეკრულობა, დაბნეულობა, სისუსტე და კუნთების პრობლემები გამოიწვიოს.
- სისხლში შაქრის დაბალი დონის გამომწვევი ჰორმონები: შეიძლება დაღლილობა ან გულის წასვლა გამოიწვიოს.
- წითელი სისხლის უჯრედების მაღალი რაოდენობის გამომწვევი ჰორმონები: შეიძლება გაწითლებული შესახედაობა გამოიწვიოს.
ღვიძლის კიბომ ასევე შეიძლება ქოლესტერინის მაღალი დონე, ძუძუს გადიდება (გინეკომასტია) და სათესლეების დაპატარავება გამოიწვიოს.
როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?
ღვიძლის კიბო ყოველთვის სიყვითლეს არ იწვევს. თუმცა სიყვითლის მქონე ყველამ სამედიცინო დახმარება უნდა მიიღოს. სიყვითლე ყოველთვის ღვიძლის კიბოზე არ მიუთითებს, მაგრამ მაინც გამოსაკვლევია.
ექიმთან ადრეულმა მიმართვამ შეიძლება ღვიძლის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკაც უზრუნველყოს და დაავადების უკეთეს მიმდინარეობასა და შედეგებს შეუწყოს ხელი.
აშშ-ის სტატისტიკით, ადრეული სტადიის ღვიძლის კიბოს შედარებითი 5-წლიანი გადარჩენის მაჩვენებელი დაახლოებით 35%-ია. გვიანი სტადიისას ეს რიცხვი, სამწუხაროდ, დაახლოებით 3%-მდე მცირდება. მიზეზი ნაწილობრივ ისაა, რომ სპეციალისტებს ღვიძლის კიბოს ადრეულ ეტაპზე მკურნალობა უფრო მარტივად შეუძლიათ.
განსაკუთრებით მკურნალობის ზოგიერთი ვარიანტი შეიძლება ადრეული სტადიის ღვიძლის კიბოში ძალიან ეფექტიანი იყოს. ადრეული სტადიის ღვიძლის კიბოსას ღვიძლის გადანერგვა ადამიანების 5-წლიან გადარჩენის მაჩვენებელს 60-70%-მდე ზრდის.
შეჯამება
ღვიძლის კიბო ღვიძლის უჯრედების არანორმალური ზრდითა და გამრავლებით წარმოიშობა. ამან ღვიძლის ფუნქციის დარღვევასთან ერთად სისხლში ბილირუბინის დონის მატება შეიძლება გამოიწვიოს, რის შედეგადაც სიყვითლე ვითარდება. სიყვითლის მქონე ადამიანებს მოყვითალო, ქავილიანი კანი აქვთ.
ღვიძლის კიბოს მრავალი სხვა სიმპტომი აქვს, მაგალითად გულისრევა, ცხელება და დაბნეულობა. ამ ნიშნების მქონე ადამიანების მიერ სპეციალისტისთვის დაუყოვნებლივ მიმართვამ შეიძლება ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა უზრუნველყოს, რაც დაავადების უფრო ხელსაყრელ მიმდინარეობასა და შედეგებს ნიშნავს.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.