როდესაც ძუძუს კიბოს ქირურგს თავად უვითარდება ძუძუს კიბო!

საბოლოოდ, ყველა ექიმი ერთ დღეს პაციენტი ხდება. ბევრი ექიმისთვის მძიმე დაავადებისა და მკურნალობის პირადად გამოცდილება თავმდაბლობის მასწავლებელი, თვალის ამხელი და საბოლოოდ გარდამქმნელია.

მოულოდნელი შოკი: ქირურგის ყველაზე მძიმე საოპერაციო დღე

დოქტორი ენ პელედი: კერძო პრაქტიკის დაწყებიდან მხოლოდ 2 წელი იყო გასული, როცა ძუძუში კვანძი ვიგრძენი. მართლა მეგონა, რომ უბრალოდ კისტა ან რაიმე კეთილთვისებიანი აღმოჩნდებოდა. ოჯახში ძუძუს კიბოს ისტორია არ მქონდა. ჯანმრთელი ვიყავი, ტრიათლონებში ვმონაწილეობდი და ძალიან კარგად ვიკვებებოდი. ბიოფსიის მეორე დღეს პათოლოგმა დამირეკა: ეს ინვაზიური ძუძუს კიბო იყო.

სრული შოკი იყო. როდესაც ეს ამბავი გავიგე, ძუძუს კიბოს მქონე სხვა პაციენტისთვის ორმხრივი მასტექტომიისა და რეკონსტრუქციის ჩასატარებლად ხელების ქირურგიული დაბანის დაწყებას ვაპირებდი. იმ დღეს ოპერაცია ბოლომდე ჩავატარე, შემდეგ სწრაფად გავიარე ყველა საჭირო ვიზუალიზაციის კვლევა და გავიგე, რომ ქიმიოთერაპია არ მჭირდებოდა. რადგან ეს ჩემი სფერო იყო, რესურსებზე წვდომის მხრივ გამიმართლა, მაგრამ ერთ რამეს არ ველოდი: როცა დიაგნოზს საკუთარ სპეციალობაში გისვამენ, ცოდნის სიუხვე ნამდვილად გთრგუნავს.

მასტექტომიის დილემა: მეგობრის გაფრთხილება

ბევრი ქალი, რომელსაც ჩემსავით დიაგნოზს 37 წლის ასაკში უსვამენ, ორმხრივ მასტექტომიას ირჩევს. მაგრამ მე ამას ვერ გავაკეთებდი. ძალიან მაწუხებდა შეხორცების პრობლემების, გართულებებისა და, რაც მთავარია, მგრძნობელობის დაკარგვის შიში. ერთ-ერთ ჩემს უახლოეს მეგობარს მასტექტომია ჰქონდა ჩატარებული და მითხრა: „სპორტულ ბიუსტჰალტერს ვიცვამ, მაგრამ იმასაც ვერ ვგრძნობ, რომ მაცვია.“

ამიტომ მგრძნობელობის შენარჩუნება მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყო ლუმპექტომიის (სიმსივნის ამოკვეთის) არჩევისას. თუმცა ამავე დროს მინდოდა „კარგი“ ლუმპექტომია, რომელთან ერთადაც რეკონსტრუქცია (აღდგენა) იქნებოდა შესაძლებელი. საბოლოოდ ორივე პროცედურა იმ გუნდთან ჩავიტარე, რომელთან ერთადაც ვსწავლობდი.

როგორც პაციენტს, გამაოცა იმან, რამდენად რთულია გადაწყვეტილებების მიღება და მკურნალობის ყველა განსხვავებულ კომპონენტში გარკვევა. ძუძუს კიბოსა და რეკონსტრუქციული ქირურგიის შესახებ ყველაფერი ვიცოდი, რაც ადამიანს შეიძლება სცოდნოდა, და მაინც ძალიან მიჭირდა გამერკვია, რა უნდა გამეკეთებინა.

ახალი ტექნიკის დაბადება: სადილის დროს გაჩენილი იდეა

დოქტორი ზივ მ. პელედი (ენის მეუღლე): დიაგნოზი წარმოუდგენლად დამანგრეველი იყო. უყურებ ადამიანს, რომელიც გიყვარს, და ფიქრობ: რა იქნება შემდეგ? რა მოუვა მის კარიერას? მეორე მხრივ, ენს ისე შესანიშნავად გამოსდის „ლიმონებისგან ლიმონათის გაკეთება“, რომ საუბარი სწრაფად ამ კითხვამდე მივიდა: „როგორ ვაქციოთ ეს ისეთ რამედ, რაც სხვებს დაეხმარება?“ მასტექტომიის შემდეგ ქალების მიერ განცდილ დაბუჟებაზე საუბარი დავიწყეთ.

ენ პელედი: სწორედ ასე შევიმუშავეთ ტექნიკა, რომელსაც „მგრძნობელობის შემნახველ მასტექტომიას“ ვუწოდებთ. ჩვეულებრივ, მასტექტომიისას ძუძუს მთელი ქსოვილის უსაფრთხოდ ამოსაკვეთად აუცილებელია იმ ნერვების გადაკვეთა, რომლებიც უშუალოდ ძუძუს ქსოვილში შედის. ამ ნერვების გადაკვეთა მხოლოდ დაბუჟებას კი არა, ქრონიკულ ტკივილსაც იწვევს.

ასე ვიფიქრეთ: სხეულის სხვა ნაწილების ნერვების აღდგენა შეგვიძლია გარდაცვლილი დონორისგან მიღებული და უჯრედებისგან გაწმენდილი „ნერვის ტრანსპლანტატებით“. ისინი ხიდის როლს ასრულებს, რომელშიც თქვენი საკუთარი ნერვი დროთა განმავლობაში იზრდება. ვხედავდით, რომ ეს მეთოდი კიდურებში (ხელებსა და ფეხებში) ძალიან კარგად მუშაობდა. გადავწყვიტეთ გვეცადა: ლუმპექტომია 2018 წლის იანვარში ჩავიტარე, თებერვლის ბოლოს კი ახალი ტექნიკით პირველი ოპერაცია ჩავატარეთ. 2019 წლის ივლისში გამოქვეყნებულ სტატიაში ვაჩვენეთ, რომ ჩვენ მიერ ნამკურნალევი 16 პაციენტიდან 87%-მა მგრძნობელობა შეინარჩუნა. შედეგი სრულყოფილი არ არის, თუმცა ადამიანების უმრავლესობას მგრძნობელობის დიდი ნაწილი უბრუნდება. მას შემდეგ სულ მცირე 1000 პროცედურა ჩავატარეთ.

მგრძნობელობა ფუფუნება არ არის

ზივ მ. პელედი: მგრძნობელობა მხოლოდ ფუფუნება ან სექსუალობის საკითხი არ არის. სამზარეულოში საჭმლის მომზადებისას ძუძუზე შეიძლება ცხელი ზეთი მოგესხათ; მესამე ხარისხის დამწვრობა მიიღოთ და ვერ იგრძნოთ. შემდეგ ქვემოთ იყურებით და შესაძლოა გაშიშვლებული იმპლანტატი დაინახოთ, რაც რამდენიმე ოპერაციის საჭიროების მქონე დაზიანებას ნიშნავს. მზეზე შესაძლოა მზისგან დამცავი საშუალების საჭიროება ვერ იგრძნოთ და მძიმე დამწვრობა მიიღოთ. ან სავარჯიშო დარბაზში ვერ შეამჩნიოთ, რომ ძუძუ ტანსაცმლიდან გამოჩნდა, და ძალიან უხერხულ მდგომარეობაში აღმოჩნდეთ. მგრძნობელობის ნამდვილ მნიშვნელობას მხოლოდ მისი დაკარგვისას ვაცნობიერებთ.

სტატისტიკის არასასურველ მხარეს: მეორე კიბო შვიდ-ნახევარი წლის შემდეგ

ენ პელედი: ლუმპექტომიის შემდეგ 7.5 წელი ყველაფერი შესანიშნავად იყო. ყველა მხრივ ისე ვცხოვრობდი, როგორც მინდოდა. შემდეგ, 2025 წლის მაისში, მამოგრაფია ჩავიტარე. კალციფიკაციების გამო დამატებით დამიბარეს. წარმოუდგენელი ის იყო, რომ ეს ძველი კიბოს რეციდივიც კი არ აღმოჩნდა. იმავე მხარეს განვითარებული სხვა კიბო იყო.

ისევ მსგავს ოპერაციაზე მივდიოდი. ამ ამბისთვის სრულიად მოუმზადებელი ვიყავი. 40 წლამდე ასაკში ძუძუს კიბოს დიაგნოზს იმდენად ცოტა ქალს უსვამენ, და მაინც, მიუხედავად იმისა, რომ ყველაფერს „სწორად“ ვაკეთებდი, ეს მე დამემართა. ახალი კიბოს განვითარების ალბათობა 7%-ზე ნაკლები მქონდა. როცა ისევ და ისევ ციფრების არასასურველ მხარეს აღმოჩნდები, ფიქრობ: „როგორ არის ეს შესაძლებელი?“ ეს კითხვა გონებაში გიტრიალებს.

მაშინვე მივხვდი, რომ მასტექტომია მჭირდებოდა. სხვა არჩევანი აღარ არსებობდა. მინდოდა ოპერაცია ზუსტად ისე ჩაეტარებინათ, როგორც მე და ზივი ვატარებდით. საბედნიეროდ, სტადია ქიმიოთერაპიას არ საჭიროებდა. როდესაც ჩემმა პლასტიკურმა ქირურგმა შესთავაზა, რომ ნერვების აღდგენა (რეკონსტრუქცია) ზივს გაეკეთებინა, პირველად ვიფიქრე, რომ ეს მისთვის ძალიან მძიმე იქნებოდა. მაგრამ რადგან ამ ოპერაციას ჩვენზე უკეთ არავინ იცნობდა, გადავწყვიტე ზივისთვის მეკითხა. მან უყოყმანოდ თქვა „კი“.

„ექიმების ავტოსადგომიდან პაციენტების ავტოსადგომზე გადასვლა“

ენ პელედი: პაციენტობა მართლაც ძალიან, ძალიან რთულია. ერთ-ერთი უმძიმესი მომენტი პირველი დიაგნოზის შემდეგ, რადიოთერაპიისთვის საავადმყოფოში მისვლის დღეს მქონდა. მანქანა პაციენტების ავტოსადგომზე გავაჩერე, მაშინ როცა 21 წლის ასაკიდან ექიმების ავტოსადგომით ვსარგებლობდი. იმ ვიზიტზე ქვითინით შევედი. ლოდინი ნამდვილად ძალიან მძიმეა.

ყველას ვეუბნებით, რომ გამოჯანმრთელება პროცესია; ეს ჩემს პაციენტებს უთვალავჯერ ვუთხარი, მაგრამ თურმე ნამდვილად ასე ყოფილა. ძალიან დიდ შრომას მოითხოვს. სენსორული რეაბილიტაციის პროტოკოლები უნდა შევასრულო. გულმკერდში დაჭიმულობას ვგრძნობ, მაქვს იმპლანტატები, რომლებსაც უნდა შევეჩვიო. ცოტა გამაოცა იმან, თუ რამდენი მოთმინებაა საჭირო ცვლილებების ნამდვილად მისაღებად. უბრალოდ დროს გასვლის საშუალება უნდა მისცე და ეს იმაზე რთული აღმოჩნდა, ვიდრე ველოდი.

ამ გზაზე ძალიან გახსნილი ვიყავი, ამიტომ ჩემი პაციენტები, რომლებსაც მასტექტომია ჩემზე 4-6 თვით ადრე ჰქონდათ ჩატარებული, მოდიოდნენ და მეუბნებოდნენ: „დღეს ეს შევძელი, მალე შენი ჯერიც მოვა“ . ერთმა პაციენტმა თმის დასაბანად საპარიკმახეროს ვაუჩერი მომიტანა, რადგან იცოდა, რომ ოპერაციის შემდეგ ხელების მაღლა აწევას ვერ შევძლებდი. მიგზავნიდნენ საყვარელ ბიუსტჰალტერებსა და საკითხავი წიგნების სიებს. კიბოს ორჯერ გადატანის ყველაზე კარგი მხარე იმ უზარმაზარი ადამიანური ერთობის შექმნა იყო, რომელიც ყოველთვის შენ გვერდით დგას.