სახლში HPV ტესტები და FDA-ის ნებართვა — იწყება ახალი ეტაპი

ახალი ეტაპი HPV ტესტირებაში

საშვილოსნოს ყელის კიბო მსოფლიოში ქალებში ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ კიბოდ რჩება. მისი პრევენციისა და ადრეული დიაგნოსტიკისთვის HPV ტესტებს დიდი მნიშვნელობა აქვს. აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის (FDA) მიერ 2024 წლის ივლისში სამედიცინო დაწესებულებებში  ქალებისთვის HPV ნიმუშის დამოუკიდებლად აღების ნებართვა სკრინინგის მეთოდებში რევოლუციურ მოვლენად ითვლება.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს სიახლე ამჟამად მხოლოდ სამედიცინო დაწესებულებებს ეხება, სახლში ნიმუშის დამოუკიდებლად აღების ტესტების სამომავლო გავრცელებისთვის ინტენსიური სამეცნიერო მუშაობა მიმდინარეობს.

აშშ-ის კიბოს ეროვნული ინსტიტუტი (NCI) სახლში HPV ტესტირების ეფექტიანობის ფართომასშტაბიანი კვლევით ამ მეთოდის გავრცელებისკენ მნიშვნელოვან ნაბიჯებს დგამს.

FDA-ის ნებართვა: დამოუკიდებელი HPV ტესტირება

FDA-ის ახალი ნებართვით ქალებს შეუძლიათ სამედიცინო დაწესებულებაში ექიმის დახმარების გარეშე თავად აიღონ ვაგინალური ნიმუში და HPV ტესტი ჩაიტარონ. სიახლე ტრადიციული პაპ-ტესტის ალტერნატივად ითვლება და საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგს უფრო ხელმისაწვდომს ხდის. კვლევებით, ქალების მიერ აღებული ნიმუშები სპეციალისტების მიერ აღებულის მსგავსად სანდოა. თუმცა მეთოდი ამჟამად მხოლოდ სამედიცინო დაწესებულებებში გამოიყენება; სახლში ტესტირებას FDA-ის ნებართვა ჯერ არ აქვს.

როგორ მუშაობს და ვისთვისაა შესაფერისი?

HPV ტესტები საშვილოსნოს ყელის უჯრედებში HPV-ის მაღალი რისკის შტამების გამოვლენით საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. ტრადიციულად ტესტები სპეციალისტის მიერ აღებულ ნიმუშებზე კეთდებოდა, ხოლო FDA-ის მიერ დამტკიცებული ახალი მოწყობილობებით ქალებს ნიმუშის აღება დამოუკიდებლად შეუძლიათ.

როგორ მუშაობს?

• ნიმუშის დამოუკიდებლად ასაღები მოწყობილობები შეიცავს Q-tip-ის ან ტამპონის მსგავს ჩხირებს.
• ის საშოში თავსდება და ნიმუშის ასაღებად რამდენჯერმე ტრიალდება.
• ნიმუში ლაბორატორიაში იგზავნება და HPV ტესტი ტარდება.

ვისთვისაა შესაფერისი?

• დაზღვევის არმქონე ან სამედიცინო მომსახურებაზე შეზღუდული წვდომის მქონე ქალებისთვის.
• სოფლად მცხოვრები ან გადაადგილების დაბრკოლების მქონე პირებისთვის.
• მათთვის, ვინც მცირე მენჯის გამოკვლევას ერიდება (ტრავმის გამოცდილების მქონე პირები, ტრანსგენდერი კაცები, რელიგიური და კულტურული მიზეზებით გამოკვლევისგან თავის შემკავებლები).
• უფრო კომფორტული ალტერნატივაა შფოთვისა და სირცხვილის განცდის მქონე პირებისთვის.

NCI-ის კვლევა სახლში HPV ტესტირების შესახებ

აშშ-ის კიბოს ეროვნულმა ინსტიტუტმა (NCI) საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგის ახალი მიდგომის შესამოწმებლად „ბოლო მილის“ (Last Mile) ინიციატივის ფარგლებში SHIP (Self-collection for HPV testing to Improve Cervical Cancer Prevention) კლინიკური კვლევის ქსელი შექმნა. ინიციატივის მიზანია HPV ტესტირებაში ნიმუშის დამოუკიდებლად აღების სიზუსტისა და კლინიკური ეფექტიანობის შეფასება .

SHIP კვლევითი ქსელის მიზნები:

• ნიმუშის დამოუკიდებლად აღების სხვადასხვა მოწყობილობის გამოცდა და ყველაზე სანდო მეთოდის განსაზღვრა.
• FDA-ის ნებართვისთვის საჭირო მონაცემების შეგროვება.
• HPV ტესტების ეფექტიანობის შესწავლა საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგში.
• საჯარო და კერძო სექტორის თანამშრომლობით მეტი ქალის მოცვა.

წარმატების შემთხვევაში მეთოდს შეუძლია საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგით მეტი ქალის მოცვა უზრუნველყოს და ადრეული დიაგნოსტიკა გაზარდოს, სამედიცინო მომსახურებაზე წვდომა კი გააუმჯობესოს.

NCI-ისა და FDA-ის დამოუკიდებელი HPV ტესტირების კვლევების მიზნები

სკრინინგის ზრდა მწირი რესურსების მქონე და არახელსაყრელ რეგიონებში

• სამედიცინო მომსახურებაზე რთული წვდომის მქონე ქალების HPV სკრინინგში მონაწილეობის გაზრდა.

ნიმუშის დამოუკიდებლად აღებით HPV ტესტების გავრცელება

• სახლსა და სამედიცინო დაწესებულებებში გამოსაყენებელი ნიმუშის დამოუკიდებლად აღების ტესტების სანდოობის გაზრდა.
• ეფექტიანობის შესწავლა ტრადიციულ პაპ-ტესტებთან შედარებით.

ჯანმრთელობის უთანასწორობის შემცირება და მეტი ქალის მოცვა

• ეკონომიკური და სოციალური დაბრკოლებების მოხსნით HPV ტესტებზე წვდომის გამარტივება.

HPV ვაქცინის უფრო ფართო გავრცელება

• HPV ვაქცინით კიბოს პრევენციის სამუშაოების დაჩქარება.

ქალებისთვის მეტი კომფორტის შექმნა

• სირცხვილისა თუ დისკომფორტის გამო სკრინინგზე უარის თქმის პრევენცია და მონაწილეობის გაზრდა.

სამომავლო პერსპექტივა: საშვილოსნოს ყელის კიბოსთან ბრძოლის ახალი სტრატეგიები

HPV ვაქცინა, რეგულარული სკრინინგი და ადრეული დიაგნოსტიკა საშვილოსნოს ყელის კიბოს პრევენციაში უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს. FDA-ის მიერ სამედიცინო დაწესებულებებში ნიმუშის დამოუკიდებლად აღების ტესტების დამტკიცება და NCI-ის მიერ სახლში ტესტირების კვლევის დაწყება ამ სფეროში დიდ ცვლილებაზე მიუთითებს.

თუ სახლში HPV ტესტირება წარმატებული იქნება და გავრცელდება:

• მეტ ქალს შეეძლება რეგულარულ სკრინინგში მონაწილეობა და ადრეული დიაგნოსტიკის მაჩვენებლები გაიზრდება.
• საშვილოსნოს ყელის კიბოთი სიკვდილიანობა მნიშვნელოვნად შეიძლება შემცირდეს.
• შეიძლება ჩამოყალიბდეს სამედიცინო დაწესებულებებისგან დამოუკიდებელი სკრინინგის პროცესი .

მომავალ წლებში საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგის სამედიცინო დაწესებულებებიდან სახლში გადატანამ და ქალების უფრო აქტიურმა ჩართვამ შესაძლოა კიბოს სრულად თავიდან აცილება გახადოს შესაძლებელი. HPV ტესტებზე წვდომის გაზრდა განსაკუთრებით დაბალშემოსავლიან რეგიონებში ქალთა ჯანმრთელობის გაუმჯობესების დიდ შესაძლებლობას იძლევა.

ამიტომ მთავრობებმა და ჯანდაცვის ორგანიზაციებმა ახალი ტესტების გავრცელებისთვის ინვესტიციები უნდა გაზარდონ და საინფორმაციო კამპანიები ჩაატარონ.

დასკვნა

FDA-ის მიერ სამედიცინო დაწესებულებებში ნიმუშის დამოუკიდებლად აღების ტესტების დამტკიცება და NCI-ის მიერ სახლში HPV ტესტების კვლევის დაწყება საშვილოსნოს ყელის კიბოსთან ბრძოლაში რევოლუციურ ნაბიჯებად ითვლება.

2030 წლისთვის HPV-სთან დაკავშირებული კიბოების მნიშვნელოვნად შემცირების მიზნის ფონზე, სახლში HPV ტესტების გავრცელებასთან ერთად საშვილოსნოს ყელის კიბო შესაძლოა სრულად თავიდან აცილებადი გახდეს.