სარკოპენიის (კუნთის დაკარგვის) კავშირი ჰორმონულ მკურნალობასთან ადრეული სტადიის ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში

რა არის სარკოპენია?
კუნთოვანი მასის შემცირების ან დაკარგვის მნიშვნელობით გამოყენებულმა ტერმინმა სარკოპენია სამედიცინო ლიტერატურაში ადგილი პირველად 1980-იანი წლების ბოლოს დაიმკვიდრა და ამ საკითხზე კვლევები დაიწყო. სხვა განმარტებით, სარკოპენია არის მთელი ცხოვრების განმავლობაში უცხიმო სხეულის მასის ან კუნთოვანი მასის შემცირება. კიბოს მქონე პაციენტებში სარკოპენია შეიძლება გამოვლინდეს დიაგნოზამდე, მკურნალობისას ან მის შემდეგ; ეს ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებშიც გვხვდება.
სარკოპენია ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში
ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტთა უმრავლესობაში ჰორმონული რეცეპტორები (HR) დადებითია. ოპერაციის შემდეგ 5-10 წლის განმავლობაში ადიუვანტური (დამცავი მიზნით) ჰორმონული მკურნალობის გამოყენება ესტროგენის და/ან პროგესტერონის რეცეპტორებით დადებითი ძუძუს კიბოს მქონე ქალებში რეციდივის (განმეორების) რისკს ამცირებს და გადარჩენადობას ზრდის.
ჰორმონული მკურნალობის ხშირ გვერდით მოვლენებს შორისაა კუნთოვან-სახსროვანი ტკივილი (ართრალგიები), ალები და დაღლილობა; გარდა ამისა, ჰორმონული მკურნალობა ძვლის სიმკვრივის დაკარგვასა და გულ-სისხლძარღვთა მოვლენებთან არის დაკავშირებული.
მკურნალობასთან დაკავშირებულმა გვერდითმა მოვლენებმა შეიძლება ცხოვრების ხარისხი გააუარესოს და მკურნალობის დაცვა შეამციროს. იმ პაციენტების გამოვლენა, რომლებსაც ამ გვერდითი მოვლენების განვითარების მაღალი რისკი აქვთ, მათი შემამსუბუქებელი ჩარევების შესაძლებლობას ქმნის.
მიუხედავად ურთიერთსაწინააღმდეგო მიგნებებისა, სხეულის შემადგენლობასა და ძუძუს კიბოს შორის კავშირები კარგად არის აღწერილი. სიმსუქნე ძუძუს კიბოს გაზრდილ რისკთან არის დაკავშირებული, თუმცა ჩანს, რომ პრემენოპაუზურ (მენოპაუზამდე) ქალებში მას დამცავი ეფექტი აქვს და ძუძუს კიბოს რისკს ამცირებს. ამასთან, ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში სიმსუქნეს უფრო დიდი სიმსივნეები, დაავადების უფრო სწრაფი პროგრესირება და ჰორმონული მკურნალობისადმი რეზისტენტობის ტენდენცია ახლავს. ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში სხეულის შემადგენლობის კომპონენტების (კუნთი, ცხიმი, წყალი) ცალ-ცალკე შეფასება პოტენციურად უფრო ინფორმაციული მიდგომაა.
სარკოპენია სიკვდილის გაზრდილ რისკსა და ცხოვრების დაბალ ხარისხთან არის დაკავშირებული. ის ასევე კიბოს სხვადასხვა ტიპის უარეს მიმდინარეობას უკავშირდება. სარკოპენიის გამოვლენა სხვადასხვა მეთოდით შეიძლება, მათ შორის კომპიუტერული ტომოგრაფიით (BT) და ბიოელექტრული იმპედანსის სპექტრომეტრიით (BIS). BIS და BT გამოსახულებებით კუნთოვან მასას აფასებენ, შემდეგ კი მას პაციენტის სიმაღლის მეტრებში გამოხატული მნიშვნელობის კვადრატზე ყოფენ, რათა ჩონჩხის კუნთის ინდექსი (SMI) მიიღონ. დაბალი SMI-ის მქონე პაციენტები სარკოპენიულად მიიჩნევიან.
ჰორმონული მკურნალობისა და სარკოპენიის კავშირი
როგორც ადრეული სტადიის ძუძუს კიბოს, ისე მეტასტაზური ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში სარკოპენიას უარესი გადარჩენადობა უწინასწარმეტყველებია და ის ქიმიოთერაპიის დასრულების უფრო დაბალ მაჩვენებლებს უკავშირდება. თუმცა ჰორმონული მკურნალობის ატანადობაზე სარკოპენიის გავლენა აქამდე კარგად შესწავლილი არ ყოფილა. ეს რეტროსპექტული (წარსული მონაცემების ანალიზზე დაფუძნებული) კვლევა ადრეული სტადიის ძუძუს კიბოს მქონე ქალებში სარკოპენიასა და ჰორმონული მკურნალობის მძიმე გვერდით მოვლენებს შორის კავშირს აფასებს.
ცხრილი 1: კვლევაში ჩართული პაციენტების მახასიათებლები
|
პაციენტთა რაოდენობა |
482 |
|
ასაკი დიაგნოზის დასმისას მედიანა (მინ-მაქს) <65 წლის >65 წლის |
61 (29-88) 292 190 |
|
რასა: თეთრკანიანი |
432 |
|
სხეულის მასის ინდექსი დაბალი წონა (< 18,5 kg/m 2 ) ნორმალური (18,5-დან < 25 kg/m 2 ) ჭარბი წონა (25-დან < 30 kg/m 2 ) სიმსუქნე (> 30 kg/m 2 ) |
6 (1%) 134 (28%) 189 (39%) 153 (32%) |
|
ძუძუს კიბოს სტადია სტადია 1 სტადია 2 სტადია 3 |
308 (64%) 125 (26%) 49 (10%) |
|
თანმხლები დაავადებები ≥ 1
ჰიპერტენზია დიაბეტი გულის მძიმე უკმარისობა ციროზი თირკმლის ქრონიკული დაავადება, III სტადია ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება ჰიპოთირეოზი წინა ძუძუს კიბო წინა კიბო მძიმე ოსტეოართრიტი რევმატოიდული ართრიტი გულის კორონარული არტერიების დაავადება პერიფერიული სისხლძარღვების დაავადება ოსტეოპოროზი ინსულტი |
360 (74%)
232 (48%) 70 (15%) 9 (2%) 5 (1%) 31 (7%) 30 (6%) 80 (17%) 27 (6%) 28 (6%) 89 (18%) 13 (3%) 14 (3%) 5 (1%) 115 (24%) 9 (2%) |
|
მკურნალობის ტიპი (პაციენტებს შეიძლება 2 ან მეტი ჰქონოდათ მიღებული) საკვერცხეების აბლაცია არომატაზის ინჰიბიტორი ტამოქსიფენი |
23 (5%) 419 (87%) 103 (21%) |
|
ჩონჩხის კუნთის ინდექსი (SMI) Kg/m 2 მედიანა (მინ-მაქს) სარკოპენია < 6,75 |
7,14 (4,84–12,61) 169 (35%) |
|
მკურნალობის ადრეული შეცვლა ან შეწყვეტა |
61 (13%) |
|
ენდოკრინული ტოქსიკურობა |
58 (12%) |
კვლევის მონაწილეთა 13%-მა გვერდითი მოვლენების გამო მკურნალობა შეცვალა ან შეწყვიტა. სარკოპენიის მქონე პაციენტები გვერდითი მოვლენების გამო პრეპარატებს უფრო ხშირად წყვეტდნენ ან ცვლიდნენ, ვიდრე სარკოპენიის არმქონენი.
ჰორმონული მკურნალობის გვერდითი მოვლენები
ჰორმონული მკურნალობის ტოქსიკურობის შესაფასებლად სამედიცინო ჩანაწერები განიხილეს. შეფასდა ჰორმონულ მკურნალობასთან დაკავშირებული ხშირი და მძიმე გვერდითი მოვლენები: ართრალგია, დაღლილობა, ალები, გულისრევა/ღებინება, ძვლის მოტეხილობა და გულ-სისხლძარღვთა მოვლენები (მწვავე კორონარული სინდრომი, ინსულტი, მიოკარდიუმის ინფარქტი და ფილტვის ემბოლია).
სარკოპენიასა და ჰორმონული მკურნალობის ტოქსიკურობას შორის კავშირი
- საერთო ჯამში, პაციენტთა 12%-ს ჰორმონულ მკურნალობასთან დაკავშირებული ტოქსიკურობა განუვითარდა (ართრალგია 8%, ძვლის მოტეხილობა 0%, გულ-სისხლძარღვთა მოვლენები 0,8%, დაღლილობა 1%, ალები 3%, გულისრევა/ღებინება 0%).
- სარკოპენიის მქონე პაციენტებში ჰორმონულ მკურნალობასთან დაკავშირებული გვერდითი მოვლენების განვითარების ალბათობა უფრო მაღალი იყო, ვიდრე სარკოპენიის არმქონეებში.
- მონაწილეთა 13%-ში გვერდითი მოვლენების გამო მკურნალობის შეცვლა ან შეწყვეტა აღინიშნა.
- სარკოპენიის მქონე პაციენტები გვერდითი მოვლენების გამო პრეპარატებს უფრო ხშირად წყვეტდნენ ან ცვლიდნენ, ვიდრე სარკოპენიის არმქონენი.
შედეგი და კომენტარი
მოქმედი გზამკვლევები ადიუვანტური ჰორმონული მკურნალობის 5-დან 10 წლამდე გაგრძელებას ურჩევს. თუმცა მკურნალობის ხანგრძლივობამ ხშირ გვერდით მოვლენებთან ერთად შეიძლება რეჟიმის დაცვა გაართულოს. პაციენტთა დაახლოებით 50% ამბობდა, რომ ამ პრეპარატებს დანიშნული სიხშირით არ იღებდა, დაახლოებით 20%-მა კი გვერდითი მოვლენების გამო ენდოკრინული მკურნალობა პირველივე წელს შეწყვიტა. სარკოპენია ჰორმონული მკურნალობის ტოქსიკურობისა და აუტანლობის მნიშვნელოვან რისკფაქტორად განისაზღვრა.
სარკოპენიის მქონე პაციენტებში ჰორმონული მკურნალობის დაბალი ატანადობის მიზეზებია მეტი მყიფეობა და მეტაბოლური დისფუნქცია. მათში უფრო მაღალი აღმოჩნდა ისეთი პროანთებითი ფაქტორების დონე, როგორიცაა ფიბრინოგენი, TNF-ალფა, IL-6 და C-რეაქტიული ცილა. ამ ფაქტორებმა შეიძლება პრეპარატების მეტაბოლიზმზე იმოქმედოს, მეტი სარკოპენია გამოიწვიოს და გვერდითი მოვლენების გამო კიბოს მკურნალობა დაარღვიოს.
ახლახან ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ვარჯიშს კიბოგადატანილ ადამიანებში სარკოპენიის გაუმჯობესება ან უკუგანვითარება შეუძლია (იხილეთ ვარჯიში კიბოს წამალია!). ართრალგიისა და ენდოკრინული მკურნალობის სხვა გვერდითი მოვლენების შესამცირებლად ფიზიკური ვარჯიში ხშირად არის რეკომენდებული. ჰორმონული მკურნალობის მიმღებ პაციენტებში ვარჯიშმა სარკოპენიის შემცირება, ძვლის სიმკვრივისა და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება აჩვენა. საინტერესო იქნება კვლევა, შეამცირებს თუ არა სარკოპენიის მქონე პაციენტებისთვის ზედამხედველობითი ვარჯიშის პროგრამა ჰორმონული მკურნალობის ტოქსიკურობას და გააუმჯობესებს თუ არა რეჟიმის დაცვას.
*
ქვემოთ შეგიძლიათ ნახოთ ძუძუს კიბოს ტიპებისა და ჰორმონდადებითი ძუძუს კიბოს უკეთ გასაგებად მომზადებული ჩვენი ინფოგრაფიკული პოსტერი:

წყაროები
2. M. Alexander Otto. Sarcopenia Nearly Doubles Risk Women Will Quit Endocrine Therapy - Medscape - May 17, 2022.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.