სათესლე ჯირკვლის კიბო და ოჯახის დაგეგმვა: შესაძლებელია მკურნალობის შემდეგ შვილის ყოლა?

სათესლე ჯირკვლის კიბომ და კიბოს მკურნალობის ზოგიერთმა მეთოდმა შეიძლება შვილის ყოლის შესაძლებლობაზე იმოქმედოს. ადამიანებს შეიძლება სპერმის ვერგამომუშავების, სექსუალური აქტივობის ან ნაყოფიერების შემცირების მსგავსი პრობლემები შეექმნათ.

სათესლე ჯირკვლის კიბო ვითარდება სათესლე ჯირკვლებში, რომლებიც სპერმას ინახავს და ჰორმონ ტესტოსტერონს წარმოქმნის. მიუხედავად იმისა, რომ დაავადება და მისი მკურნალობა რეპროდუქციულ უნარზე უარყოფითად მოქმედებს, ზოგიერთ ადამიანს ამ უნარის შენარჩუნების შანსი აქვს. 

სათესლე ჯირკვლის კიბოს მკურნალობის გავლენა რეპროდუქციაზე

მკურნალობით სათესლე ჯირკვლის კიბოსგან დიდწილად განკურნება შესაძლებელია. თუმცა სხვადასხვა მეთოდმა რეპროდუქციულ უნარში დროებითი ან მუდმივი ცვლილებები შეიძლება გამოიწვიოს. მკურნალობა შეიძლება მოიცავდეს რადიოთერაპიას, ქიმიოთერაპიას, ლიმფური კვანძების მოცილებასა და სათესლე ჯირკვლების ამოკვეთას:

• რადიოთერაპია: სათესლე ჯირკვლის კიბოს სამკურნალოდ გამოყენებისას მას შეუძლია სპერმატოზოიდების რაოდენობისა და ტესტოსტერონის დონის შემცირება. მკურნალობამ შეიძლება სპერმატოზოიდები და მათი წარმომქმნელი ღეროვანი უჯრედები გაანადგუროს.
• ქიმიოთერაპია: ქიმიოთერაპიის მედიკამენტებმა, განსაკუთრებით ფართოდ გავრცელებულმა ალკილირებელმა აგენტებმა, შეიძლება სპერმა და მისი წარმომქმნელი უჯრედები დააზიანოს.
• ლიმფური კვანძების მოცილება: ამ პროცედურისას, რომელსაც ლიმფური კვანძების დისექცია ან ლიმფადენექტომიაც ეწოდება, ქირურგი კვანძებს იღებს და კიბოს ნიშნებზე ამოწმებს. ოპერაციამ შეიძლება იმოქმედოს ახლომდებარე ნერვებსა და სტრუქტურებზე, რომლებიც სათესლე სითხის გამოყოფასა და ეაკულაციაში მონაწილეობს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს რეტროგრადული ეაკულაცია — სათესლე სითხის უკუმიმართულებით, შარდის ბუშტში გადასვლა — ან ანეაკულაცია, როდესაც ადამიანს ეაკულაცია არ შეუძლია.
• სათესლე ჯირკვლების ამოკვეთა: ოპერაციისას მხოლოდ ერთი სათესლე ჯირკვლის ამოკვეთა, ჩვეულებრივ, ადამიანის სექსუალურ უნარზე არ მოქმედებს. თუმცა ორივე ჯირკვლის ამოკვეთა ნიშნავს, რომ ადამიანს სპერმის გამომუშავება აღარ შეეძლება და უნაყოფო გახდება. ამ შემთხვევაში ტესტოსტერონსაც ვეღარ გამოიმუშავებს. ამან შეიძლება ერექციის უნარისა და სექსუალური სურვილის დაქვეითება გამოიწვიოს. 

სათესლე ჯირკვლის კიბო და სექსუალური ცხოვრება

სათესლე ჯირკვლის კიბოს სექსუალურ აქტივობაზე სხვადასხვა გზით მოქმედება შეუძლია. ეს შეიძლება იყოს კიბოთი ან მკურნალობით უშუალოდ გამოწვეული ფიზიკური ეფექტები, ან ფსიქიკური და ემოციური სირთულეები.

სათესლე ჯირკვლის კიბო ადამიანში შემდეგზე მოქმედებს:

• ერექციის უნარზე
• ეაკულაციის უნარზე
• სექსუალურ სურვილზე
• თავდაჯერებულობასა და თვითშეფასებაზე
• სექსუალურ აქტივობასთან დაკავშირებული შფოთვის დონეზე

მკურნალობის დაწყებამდე ექიმთან სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შესახებ შეშფოთების გაზიარება პროცესის ჯანსაღად წარმართვისთვის სასარგებლოა. ამასთან, პარტნიორთან ურთიერთობა სიახლოვის გაზრდასა და სექსუალურ აქტივობასთან დაკავშირებული შფოთვის შემცირებას უწყობს ხელს. შვილის ყოლის მსურველებს ასევე შეუძლიათ მკურნალობამდე სპერმის ბანკში შენახვის საკითხი განიხილონ. 

მკურნალობის შემდეგ აღდგენის ხანგრძლივობა

სათესლე ჯირკვლის კიბოს მქონე ადამიანებმა ექიმებთან უნდა განიხილონ, რამდენ ხანს უნდა მოიცადონ მკურნალობის შემდეგ შვილის ყოლამდე. 

კვლევების მიხედვით, სათესლე ჯირკვლის კიბოს მკურნალობით გამოწვეული უნაყოფობის შესახებ შეშფოთების უმეტესობა დაახლოებით 2 წლის შემდეგ წყდება. სპეციალისტები, ჩვეულებრივ, შვილის ყოლის მცდელობამდე 6 თვიდან 2 წლამდე მოცდას ურჩევენ. ასევე, მკურნალობის მიმღებ ადამიანებს მკურნალობისას და გარკვეული პერიოდის შემდეგაც კონტრაცეფციის გამოყენებას ურჩევენ.

არის თანდაყოლილი ანომალიების რისკი?

სათესლე ჯირკვლის კიბოს დროს თანდაყოლილი ანომალიების რისკი დაბალია. 2019 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ სათესლე ჯირკვლის ჩანასახოვანი უჯრედების კიბოს (TGCC) მქონე კაცების შვილებში თანდაყოლილი ანომალიები სხვა ბავშვებთან შედარებით დაახლოებით 30%-ით უფრო ხშირი იყო. თუმცა TGCC-ის გამო რადიოთერაპიის ან ქიმიოთერაპიის მიმღებთა შვილებში თანდაყოლილი ანომალიების მომატებული რისკი არ გამოვლენილა. ეს ნიშნავს, რომ ანომალიების რადიოთერაპიის ან ქიმიოთერაპიის ეფექტებთან კავშირის ალბათობა დაბალია. 

ადამიანებს, რომლებიც თანდაყოლილ ანომალიებსა და შვილის ყოლაზე ღელავენ, შესაბამისი კონკრეტული რისკების შესახებ სპეციალისტთან მიმართვა შეუძლიათ.

სპერმის ბანკი

სპერმის შენახვა, ანუ სპერმის ბანკის გამოყენება, რეპროდუქციული უფლების დაცვაში შეიძლება დაგეხმაროთ. თუ დაგეგმილმა მკურნალობამ შესაძლოა სპერმა ან სექსუალური უნარი დააზიანოს, ადამიანს შეუძლია მკურნალობამდე სპერმის ბანკში საკუთარი სპერმის შენახვა განიხილოს. 

სპერმის ბანკი იღებს ნიმუშებს, რათა ადამიანის მზადყოფნისას in vitro განაყოფიერებისთვის (IVF) გამოიყენონ. ასე შენახული სპერმა მკურნალობის შემდეგ უნაყოფო ადამიანს მომავალში ბიოლოგიური შვილის ყოლის შესაძლებლობას აძლევს. 

რეპროდუქციული მკურნალობა თერაპიის შემდეგ

სათესლე ჯირკვლის კიბო უმეტესად ერთ ჯირკვალში ვითარდება, მეორე კი, ჩვეულებრივ, ტესტოსტერონის საკმარის რაოდენობას უზრუნველყოფს. თუ კიბო ორივე ჯირკვალშია, ადამიანს ტესტოსტერონით მკურნალობა შეიძლება დასჭირდეს. ეს შეიძლება მოიცავდეს ტესტოსტერონის ყოველთვიურ ინექციებს, ცხვირის სპრეებს, გელებს, პლასტირებს ან დასალევ აბებს. ასეთი მკურნალობა ორივე სათესლე ჯირკვლის ამოკვეთის შემდეგ რეპროდუქციულ უნარს კი არ აღადგენს, არამედ ჯანმრთელობის საერთო მდგომარეობის გაუმჯობესებას უწყობს ხელს. შვილის ყოლის შესაძლებლობის შენარჩუნების ყველაზე ეფექტიანი გზა მკურნალობამდე სპერმის ნიმუშების სპერმის ბანკში შენახვაა.

სათესლე ჯირკვლის კიბო გენეტიკურია? მკურნალობა ხანგრძლივად ეფექტიანია?

სათესლე ჯირკვლის კიბოს მქონე ადამიანების უმეტესობას დაავადების ოჯახური ისტორია არ აქვს. თუმცა ამ კიბოს მქონე ოჯახის წევრის არსებობამ შეიძლება ადამიანის დაავადების რისკი გაზარდოს. 

ამასთან, სათესლე ჯირკვლის კიბოს მკურნალობა ძალიან ეფექტიანია და მისი ეფექტი შეიძლება დიდხანს გაგრძელდეს.

შეჯამება: შეუძლიათ სათესლე ჯირკვლის კიბოს მქონე ადამიანებს მოგვიანებით შვილის ყოლა?

სათესლე ჯირკვლის კიბომ და მისმა მკურნალობამ შეიძლება რეპროდუქციულ უნარზე იმოქმედოს. რადიოთერაპიისა და ქიმიოთერაპიის მსგავსმა მეთოდებმა შეიძლება სპერმა და სპერმის წარმომქმნელი უჯრედები დააზიანოს. ჩვეულებრივ, მათ, ვინც რადიოთერაპიას ან ქიმიოთერაპიას იღებს, პარტნიორთან ერთად შვილის ყოლის მცდელობამდე სპეციალისტთან კონსულტაციასა და მოცდას ურჩევენ.

მკურნალობამდე სპერმის ბანკში შენახვა მშობლობის უფლების დაცვის ეფექტიანი გზა შეიძლება იყოს. დიაგნოზის დასმიდანვე ადამიანებმა კიბოს მკურნალობის გუნდთან სექსუალურ და რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე საუბარს თავი არ უნდა აარიდონ.