შეგვიძლია თუ არა ცხოვრების წესის შეცვლით კიბოსგან თავის დაცვა?

განვითარებულ და განვითარებად ქვეყნებში კიბო გულის დაავადებების შემდეგ სიკვდილის მეორე მიზეზია. თუმცა ეს მაჩვენებელი წლიდან წლამდე მცირდება. ამის მთავარი ხელშემწყობია კიბოს წინააღმდეგ მიღებული პრევენციული ზომები და მკურნალობის კვლევები. რას ვგულისხმობთ პრევენციაში? განსაკუთრებით ცხოვრების წესის შეცვლა და კიბოს სკრინინგისთვის უპირატესობის მინიჭება ადრეული დიაგნოსტიკისთვის მნიშვნელოვანია.

Jama Oncology-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში განსაკუთრებით ოთხი ჩვევის მიერ კიბოს რისკის გაზრდა დაფიქსირდა. ესენია: მოწევა, ალკოჰოლის მოხმარება, კვების ჩვევები (სიმსუქნე) და უმოძრაობა. ამ 4 ჩვევისგან თავის შემკავებელ ადამიანებს კიბოს დაბალი რისკი აქვთ. ახლა ეს პუნქტები განვიხილოთ:

მოწევა: დადასტურებულია მოწევის კავშირი სულ მცირე 12 ტიპის კიბოსთან. ცხოვრების წესის შეცვლით და განსაკუთრებით მოწევის შეწყვეტით ფილტვის კიბოს %80-90-მდე თავიდან აცილებაა შესაძლებელი. სხვა კიბოების დროს კი კიბოს რისკის %10-დან %70-მდე თავიდან აცილებაა შესაძლებელი.

ალკოჰოლი: ადამიანები, რომლებიც ალკოჰოლს არ იღებენ ან ცოტას იღებენ, დაბალი რისკის ჯგუფში არიან. ალკოჰოლის მოხმარება მსხვილი ნაწლავის (კოლორექტალური), ძუძუს, პირის ღრუს, ფარინქსის (ხახის), ლარინქსის (ხორხის), ეზოფაგუსის (საყლაპავის) და ღვიძლის კიბოს განვითარებაში მონაწილეობს.

კვების ჩვევები: სხეულის მასის ინდექსი (სმი) არის მაჩვენებელი, რომელიც სიმაღლის მიხედვით სხეულის შესაბამის წონას აფასებს. იგი განსაკუთრებით სიმსუქნის გამოსავლენად გამოიყენება და წონის სიმაღლის კვადრატზე გაყოფით გამოითვლება. ჩვენს სტატიაში განხილულ კვლევაში ნაჩვენებია, რომ ამ მაჩვენებლის 18.5 - 27.5 ფარგლებში ყოფნა კიბოს რისკს ამცირებს. სიმსუქნე ზრდის საყლაპავის, კოლორექტალური, ენდომეტრიუმის (საშვილოსნოს), თირკმლის, ღვიძლისა და მენოპაუზის შემდგომი ძუძუს კიბოს რისკს.

ვარჯიში: რეგულარული ვარჯიში კოლორექტალური, ენდომეტრიუმისა და ძუძუს კიბოს რისკს ამცირებს.

სიმსუქნემ და უმოძრაობამ შესაძლოა უფრო აგრესიული კიბოები გამოიწვიოს და კიბოს რისკი გაზარდოს. გარდა ამისა, დაავადების მიმდინარეობისას გარემო ფაქტორების ზემოქმედებისგან გათავისუფლება პროცესის მიმდინარეობას ამსუბუქებს.

ასევე აღმოჩნდა, რომ დაბალი რისკის მქონე ადამიანები საკუთარ ჯანმრთელობაზე მეტად ინფორმირებულები არიან. მათ კიბოს გამოსავლენ ვიზუალიზაციის მეთოდებზე წვდომა უფრო ადვილად აქვთ. მაგალითად, ამ კვლევაში ბოლო 2 წლის განმავლობაში მამოგრაფიის ჩატარების სიხშირე დაბალი რისკის ჯგუფში %83 იყო, მაღალი რისკის ჯგუფში კი %78. ასევე კოლორექტალური კიბოს ენდოსკოპიური გამოკვლევის სიხშირე დაბალი რისკის მქონე ადამიანებში მაღალი რისკის ჯგუფთან შედარებით მეტია.

დასკვნის სახით, მართალია, კიბოს განვითარებაში ღეროვანი უჯრედის გაყოფისას წარმოქმნილ შემთხვევით მუტაციებს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს, მაგრამ ცხოვრების წესის გავლენაც იმდენად დიდია, რომ უგულებელყოფა შეუძლებელია. შემოწმებების ჩატარება, ცხოვრების წესისა და ჩვევების შეცვლის მცდელობა კიბოს წინააღმდეგ მისაღები ზომებია. ამ გზით შეგვიძლია დაავადება თავიდან ავიცილოთ ან მისი მიმდინარეობა შევამსუბუქოთ.