آیا با تغییر سبک زندگی می‌توانیم از سرطان پیشگیری کنیم؟

در کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه، سرطان پس از بیماری قلبی دومین علت مرگ است، اما این میزان سال‌به‌سال کاهش می‌یابد. مهم‌ترین عامل آن اقدامات پیشگیری و پژوهش درمان است. منظور از پیشگیری چیست؟ به‌ویژه تغییر سبک زندگی و اولویت دادن به غربالگری در تشخیص زودهنگام مهم‌اند.

در مطالعهٔ منتشرشده در Jama Oncology مشاهده شد که به‌ویژه چهار عادت خطر سرطان را افزایش می‌دهند . این‌ها سیگار، الکل، عادت غذایی (چاقی) و بی‌تحرکی‌اند. افراد دور از این 4 عادت خطر پایینی دارند. نگاهی به آن‌ها بیندازیم:

سیگار: ارتباط دست‌کم 12 سرطان با سیگار ثابت شده است. با تغییر سبک زندگی و به‌ویژه ترک سیگار، سرطان ریه تا %80-90 قابل پیشگیری است. در سرطان‌های دیگر می‌توان از %10 تا %70 خطر را پیشگیری کرد.

الکل: کسانی که الکل نمی‌نوشند یا کم می‌نوشند خطر پایینی دارند. الکل در ایجاد سرطان رودهٔ بزرگ (کولورکتال)، پستان، دهان، حلق، حنجره، مری و کبد نقش دارد.

عادت‌های غذایی: شاخص تودهٔ بدنی (BKİ) معیاری برای ارزیابی وزن مناسب نسبت به قد و به‌ویژه شناسایی چاقی است؛ از وزن تقسیم بر مربع قد محاسبه می‌شود. در مطالعهٔ موضوع نوشته، مقدار 18.5 - 27.5 با کاهش خطر سرطان همراه بود. چاقی خطر سرطان مری، کولورکتال، آندومتر (رحم)، کلیه، کبد و پستان پس از یائسگی را افزایش می‌دهد.

ورزش: ورزش منظم خطر سرطان کولورکتال، آندومتر و پستان را کاهش می‌دهد.

چاقی و بی‌تحرکی می‌توانند سرطان تهاجمی‌تر ایجاد و خطر سرطان را افزایش دهند. همچنین دور شدن از اثر عوامل محیطی هنگام بیماری، سیر آن را سبک‌تر می‌کند.

مشاهده شد افراد کم‌خطر دربارهٔ سلامت آگاه‌ترند و آسان‌تر به روش‌های تصویربرداری سرطان دسترسی دارند. مثلاً در این مطالعه، در 2 سال اخیر میزان ماموگرافی در کم‌خطرها %83 و در پرخطرها %78 بود. تصویربرداری آندوسکوپی کولورکتال نیز در کم‌خطرها بیشتر بود.

در نتیجه، هرچند جهش تصادفی هنگام تقسیم سلول بنیادی در ایجاد سرطان مهم است، اثر سبک زندگی آن‌قدر بزرگ است که نمی‌توان نادیده گرفت. انجام معاینه‌ها و تلاش برای تغییر سبک زندگی و عادت‌ها از اقدامات پیشگیری‌اند؛ می‌توانیم بیماری را پیشگیری یا مسیرش را ملایم‌تر کنیم.