სტატინები 1973 – ქოლესტერინის წამლების აღმოჩენა
ჟურნალისტი Peter Landers წერს:
"Akira Endo-ს ქოლესტერინის შემამცირებელი ნივთიერების პოვნა ორი წელი და ათასობით ობიანი საკვები არე დაუჯდა. ფორთოხალზე გაზრდილი ობის მსგავსი სოკოსგან მიღებული მისი დიდი აღმოჩენა ფარმაცევტული კომპანიებისთვის წლიურად (2006 წელს) 25 მილიარდი დოლარის შემომტანი კლასის პირველი გახდა”
ქოლესტერინი სხეულის ყველა უჯრედის მუშაობისთვის მნიშვნელოვანია, თუმცა ის ასევე იწვევს არტერიის კედლის შიგნით ქოლესტერინის შემცველი დანალექების დაგროვებით განვითარებულ ათეროსკლეროზს . ეს დანალექები ანუ ფოლაქები შეიძლება გასკდეს და სისხლის შედედება გამოიწვიოს. ფოლაქებმა ან თრომბებმა შესაძლოა სისხლის ნაკადი შეამციროს. კორონარული არტერიების დახშობამ კი სტენოკარდია (გულმკერდის ტკივილი) ან გულის შეტევა გამოიწვიოს. ათეროსკლეროზი არტერიის კედლის ანთებასაც უკავშირდება.
- სტატინები ქოლესტერინის დონის შესამცირებელი წამლების კლასია. ისინი თრგუნავს ფერმენტ HMG-CoA რედუქტაზას, რომელსაც ღვიძლი ქოლესტერინის წარმოსაქმნელად იყენებს. 1973 წელს იაპონელმა ბიოქიმიკოსმა Akira Endo-მ Penicillium citrinum სოკოდან გამოყოფილი პირველი ქოლესტერინის საწინააღმდეგო სტატინი, მევასტატინი აღმოაჩინა. ამერიკული ფარმაცევტული კომპანია Merck & Co., Endo-ს ნამუშევრებით შთაგონებული, 1978 წელს Aspergillus terreus სოკოდან სხვა სტატინი გამოყო. იგი პირველად 1987 წელს Mevacor სახელით გამოვიდა ბაზარზე.
როგორც ჩანს, სტატინებს ბევრი სარგებელი აქვს. მაგალითად;
- ისინი ამცირებს LDL ქოლესტერინს (დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინის ქოლესტერინს — მის „ცუდ“ ფორმას, რომელიც არტერიებში ფოლაქის გაჩენას უწყობს ხელს) და ანთებას, ფოლაქის სტაბილურობის შენარჩუნებით.
- გარდა ამისა, როცა ღვიძლის უჯრედები სტატინებით გამოწვეულ ქოლესტერინის კლებას ამოიცნობს, LDL-ის ათვისებას ზრდის და ამას LDL რეცეპტორების წარმოქმნით ანაზღაურებს, რომლებიც ქოლესტერინს საერთო სისხლის მიმოქცევიდან იღებს.
- ზოგადად აღიარებულია, რომ სტატინები უკვე გულ-სისხლძარღვთა დაავადების მქონე და მაღალი რისკის პირებში სიკვდილიანობის შემცირებისთვის სასარგებლოა.
თუმცა შესაძლო უარყოფით გვერდით ეფექტებს შორის არის;
- ღვიძლის ფერმენტების პათოლოგიურად მაღალი დონე
- თირკმლისთვის საზიანო პროდუქტების სისხლის მიმოქცევაში გამოთავისუფლება
- ჩონჩხის კუნთების დაშლა, რამაც თირკმლის უკმარისობა შეიძლება გამოიწვიოს
სტატიის სურათის აღწერა: არტერიაში სისხლის ნაკადის შემზღუდველი ფოლაქი.
ტექსტში ნახსენები ისტორიული პირები: Akira Endo (დაბ. 1933)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.