წარმოადგენს თუ არა 5G ტექნოლოგია ჯანმრთელობის რისკს და აქვს თუ არა როლი კორონავირუსის ეპიდემიაში?

5G მობილური ქსელის გამოყენება მსოფლიოს ზოგიერთ ქალაქში 2019 წელს დაიწყო და განსაკუთრებით ახალი ტიპის კორონავირუსის ეპიდემიასთან ერთად გააჩინა კითხვები, წარმოადგენს თუ არა ეს ახალი ტექნოლოგია ჯანმრთელობისთვის რისკს. ამჟამად ტექნოლოგია აქტიურად გამოიყენება ევროპის დაახლოებით 40 ქალაქში, აშშ-ის მრავალ ქალაქში, ჩინეთში, სამხრეთ კორეაში, სამხრეთ აფრიკასა და ავსტრალიაში, სულ 34 სხვადასხვა ქვეყანაში. ჩვენს ქვეყანაში კი ინფრასტრუქტურული სამუშაოები გრძელდება.
რა შეშფოთება არსებობს 5G-ის ჯანმრთელობაზე გავლენის შესახებ და არის თუ არა ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება?
რით განსხვავდება 5G მობილური ქსელის ტექნოლოგია?
როგორც წინა ფიჭური ტექნოლოგიების შემთხვევაში, 5G ქსელებიც საბაზო სადგურსა და თქვენს ტელეფონს შორის გადაცემული რადიოსიხშირული ტალღების (ელექტრომაგნიტური სპექტრის ნაწილის) მიერ გადატანილ სიგნალებს ეფუძნება.
ცხოვრებაში მუდმივად ელექტრომაგნიტური გამოსხივებით ვართ გარემოცული: იგი მოდის ტელევიზიისა და რადიოს სიგნალებიდან, ყველა ტექნოლოგიიდან, მათ შორის მობილური ტელეფონებიდან, და ბუნებრივი წყაროებიდან, მაგალითად მზის სინათლიდან.
5G წინა მობილურ ქსელებზე უფრო მაღალი სიხშირის ტალღებს იყენებს და მეტ მოწყობილობას ინტერნეტთან ერთდროულად, უფრო მაღალი სიჩქარით წვდომის საშუალებას აძლევს.
ეს ტალღები ქალაქებში უფრო მოკლე მანძილს გადის, ამიტომ 5G ქსელებს წინა ტექნოლოგიებზე მეტი გადამცემი ანძა (საბაზო სადგური) სჭირდება, რომლებიც მიწის დონესთან უფრო ახლოსაა განლაგებული.
ელექტრომაგნიტური ტალღების სპექტრი და რადიოსიხშირული გამოსხივება
სამყაროს ნებისმიერ ადგილას ფიზიკის კანონებით შესაძლებელი გამოსხივების ყველა განსხვავებული სახეობა, ტალღის სიგრძეების ან სიხშირეების მიხედვით ელექტრომაგნიტური ტალღების სპექტრს ქმნის. სამყაროში არსებული გამოსხივების მხოლოდ ძალიან მცირე ნაწილს აღიქვამს ადამიანის თვალი და მას ხილულ სინათლეს უწოდებენ. დიახ, ყველა ხილული და უხილავი გამოსხივება რადიაციის მაგალითია, თუმცა ტერმინი რადიაცია ბევრად მეტს მოიცავს, ვიდრე რადიოთერაპიაში გამოყენებული რენტგენის სხივები. რადიოთერაპიისა თუ რენტგენოგრაფიის დროს გამოყენებული რენტგენის სხივები იონიზებელი, ანუ DNA-ის დამაზიანებელი, მოკლე ტალღის სიგრძისა და მაღალი სიხშირის გამოსხივებაა.

რადიაციასა და კიბოზე საუბრისას მრავალი ადამიანი გამოსხივების განსაკუთრებულ სახეებს წარმოიდგენს, მაგალითად რენტგენის სხივებს ან ბირთვული რეაქტორების მიერ წარმოქმნილ რადიაციას. თუმცა არსებობს სხვაგვარად მოქმედი გამოსხივების სხვა სახეებიც.
გამოსხივება ელექტრომაგნიტურ სპექტრში მოიცავს დიაპაზონს ძალიან მაღალი ენერგიის (მაღალი სიხშირის) გამოსხივებიდან ძალიან დაბალი ენერგიის (დაბალი სიხშირის) გამოსხივებამდე.
რენტგენის სხივებს, გამა-სხივებსა და ზოგიერთ მაღალენერგიულ ულტრაიისფერ (UV) სხივს იონიზებელ გამოსხივებას იმიტომ უწოდებენ, რომ მათ ატომიდან ან მოლეკულიდან ელექტრონის მოსაცილებლად საკმარისი ენერგია აქვთ. ამან შეიძლება უჯრედებში DNA დააზიანოს და შედეგად კიბო გამოიწვიოს.
რადიოსიხშირული (RF) გამოსხივება, რომელიც რადიოტალღებს, მობილური ტელეფონების ტალღებსა და მიკროტალღებს მოიცავს, ელექტრომაგნიტური სპექტრის დაბალენერგიულ ბოლოშია. იგი არაიონიზებელი გამოსხივებაა. არაიონიზებელ გამოსხივებას მოლეკულის ატომების ასამოძრავებლად ან ასარხევად საკმარისი ენერგია აქვს, მაგრამ დამუხტული ნაწილაკების, მაგალითად ელექტრონების, იონიზებისთვის საკმარისი არ არის. რადიოსიხშირულ გამოსხივებას სხვა არაიონიზებელ სახეებზე, მაგალითად ხილულ სინათლესა და ინფრაწითელ გამოსხივებაზე ნაკლები ენერგია აქვს, თუმცა უკიდურესად დაბალი სიხშირის გამოსხივებაზე მეტი.
რა შეშფოთება არსებობს 5G-ის შესახებ?
ყველა მობილური ტელეფონის ტექნოლოგიაში გამოყენებულმა ელექტრომაგნიტურმა გამოსხივებამ ზოგიერთ ადამიანს ჯანმრთელობის გაზრდილი რისკების, მათ შორის კიბოს გარკვეული ტიპების განვითარების გამო შეშფოთება გაუჩინა.
2014 წელს ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (DSÖ) განაცხადა, რომ „მობილური ტელეფონის გამოყენებით გამოწვეული ჯანმრთელობაზე უარყოფითი გავლენა არ გამოვლენილა“.
ამასთან, DSÖ-მ კიბოს კვლევის საერთაშორისო სააგენტოსთან (IARC) ერთად ყველა რადიოსიხშირული ტალღა (მობილური სიგნალების ნაწილის ჩათვლით) ჯგუფის 2B კანცეროგენად (ადამიანისთვის შესაძლოა კანცეროგენული - possibly carcinogenic to humans - შესაძლოა კიბოს გამომწვევი) დაახარისხა. შეგახსენებთ, რომ ყავა, ტალკის ფხვნილი და დამწნილებული საკვებიც ჯგუფის 2B კანცეროგენების კლასშია. ჯგუფის 2B კანცეროგენის მნიშვნელობა ასეთია: ადამიანებში კიბოს გამოწვევის მტკიცებულებები ძალიან მცირეა, ცხოველებისთვის კი არასაკმარისი.
ალკოჰოლური სასმელები და გადამუშავებული ხორცი უფრო მაღალ კატეგორიაშია (ჯგუფის 1 კანცეროგენი), რადგან მტკიცებულებები უფრო ძლიერია.
აშშ-ში 2018 წელს გამოქვეყნებულმა ტოქსიკოლოგიურმა ანგარიშმა, რომელსაც 5G-ის რისკებით შეშფოთებული ადამიანები მიუთითებენ, აჩვენა, რომ რადიოსიხშირული ტალღების მაღალი დოზების ზემოქმედების ქვეშ მყოფ მამრ ვირთაგვებში გულის ერთ-ერთი სახის სიმსივნე უფრო ხშირად ვითარდებოდა.
ამ კვლევაში ვირთაგვების მთელი სხეული დაბადებიდან ორი წლის განმავლობაში დღეში ცხრა საათით ექვემდებარებოდა მობილური ტელეფონის ტალღების ზემოქმედებას.
მდედრ ვირთაგვებში კიბოსთან კავშირი არ გამოვლენილა. ასევე, საკმაოდ საპირისპირო და საყურადღებო აღმოჩნდა, რომ გამოსხივების ზემოქმედების ქვეშ მყოფი ვირთაგვები საკონტროლო ჯგუფზე მეტხანს ცხოვრობდნენ. ეს დაფიქსირდა.
კვლევის ერთ-ერთმა წამყვანმა ავტორმა „კვლევებში გამოყენებული ზემოქმედება უშუალოდ ვერ შეედრება იმ ზემოქმედებას, რომელსაც ადამიანები მობილური ტელეფონების გამოყენებისას განიცდიან“, განაცხადა. ვირთაგვები სხეულის ზედაპირის ფართობთან შედარებით მობილური ტელეფონის რადიოსიხშირული ტალღების საკმაოდ მაღალ დოზებს ექვემდებარებოდნენ.
მიუხედავად იმისა, რომ მობილური ტელეფონის რადიოსიხშირული ტალღების ჯანმრთელობის რისკის შესახებ მრავალმა კვლევამ უარყოფითი მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა, არსებობს მეცნიერთა და ექიმთა ჯგუფი, რომელიც, მაგალითად ევროკავშირში (AB), 5G-ის გამოყენების შეჩერებას ითხოვს.
მობილური ტელეფონის რადიოსიხშირული ტალღები იონიზებელი არ არის
5G-ის ჩათვლით ყველა მობილური ქსელისთვის გამოყენებული რადიოსიხშირული ტალღა არაიონიზებელია, ანუ DNA-ისდასაშლელად და უჯრედული დაზიანების გამოსაწვევად საკმარისი ენერგია არ გააჩნია.
როგორც ზემოთ მოცემულ სურათზეც ჩანს, როდესაც გამოსხივების ტალღის სიგრძე მცირდება და სიხშირე იზრდება, იგი ელექტრომაგნიტურ სპექტრში მარჯვნივ განლაგებულ იონიზებელ გამოსხივების კატეგორიაში გადადის და ჯანმრთელობის მკაფიო რისკებს ქმნის.
მზის ულტრაიისფერი სხივებიც ამ მავნე კატეგორიას მიეკუთვნება და კანის კიბო შეიძლება გამოიწვიოს.
რაც შეეხება უფრო მაღალენერგიული გამოსხივების, მაგალითად რენტგენისა და გამა-სხივების ზემოქმედებას, ორივეს აქვს ექსპოზიციის ზღვრები, რომლებმაც ადამიანის ორგანიზმში მავნე ეფექტები შეიძლება გამოიწვიოს.
ადამიანებს აშფოთებთ, რომ რადიოსიხშირულმა ტალღებმა შეიძლება კიბოსა თუ სხვა დაავადებების რისკი გაზარდოს, თუმცა მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ მათ ყოველდღიურად მიღებულ ხილულ სინათლეზეც გაცილებით ნაკლები ენერგია აქვთ.
უნდა გვაშფოთებდეს 5G საბაზო სადგურები?
5G ტექნოლოგიას მრავალი ახალი საბაზო სადგური სჭირდება — ეს ანძებია, რომლებიც მობილური ტელეფონის სიგნალებს გადასცემს და იღებს.
თუმცა ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ მეტი გადამცემის არსებობის გამო თითოეულს შეუძლია წინა 4G ტექნოლოგიაზე ნაკლები სიმძლავრით მუშაობა, რაც ნიშნავს, რომ 5G ანტენების გამოსხივების ზემოქმედების დონე უფრო დაბალი იქნება.
აქამდე ვაჩვენეთ, რომ 5G ტექნოლოგია იონიზებელ გამოსხივებას არ წარმოქმნის და ჯერჯერობით ჯანმრთელობის მკაფიო რისკი არ შეუქმნია. მაშ, საიდან მოდის COVID-19 პანდემიის5G ტექნოლოგიის შედეგად წარმოშობის შესახებ გავრცელებული ქალაქური ლეგენდა?
ვუჰანისა და 5G-ის კავშირი და მტკიცებები
მრავალი ქალაქური ლეგენდისა / ცრურწმენის მსგავსად, ამის წყაროც ზუსტად ცნობილი არ არის, თუმცა ამ მტკიცების ერთ-ერთი საყრდენია განცხადება, თითქოს ჩინეთის ქალაქი ვუჰანი, სადაც ეპიდემია დაიწყო, „მსოფლიოში პირველი ქალაქია, რომელმაც 5G მობილური ქსელის გამოყენება დაიწყო“. პირდაპირ ვთქვათ: არც ეს არის სწორი. ჩინეთის მრავალ ქალაქში 5G ერთდროულად ამოქმედდა, მეტიც, 5G-ის პირველი და ყველაზე ფართო მომხმარებელი ქალაქი შანხაი იყო.
საიდან გაჩნდა ახალი ტიპის კორონავირუსი?

ადამიანებში ახალი ტიპის კორონავირუსის (SARS-CoV-2) წარმოშობასთან დაკავშირებით მეცნიერები 2 შესაძლო სცენარს გვთავაზობენ:
- პირველი სცენარიიმეორებს იმ კორონავირუსების წყაროების ისტორიას, რომლებსაც მანამდე ადამიანებში მძიმე დაავადებები გამოუწვევიათ. SARS-ისთვის ციბეტები, MERS-ისთვის კი აქლემები იყო წყარო; აქაც ვარაუდობენ, რომ ახალი ტიპის კორონავირუსი ცხოველისგან მივიღეთ. მკვლევრები ფიქრობენ, რომ საწყისი ცხოველი ღამურა იყო და ღამურებმა ვირუსი შუალედურ ცხოველს გადასდეს, რომელმაც ადამიანებზე მისი გადატანა გამოიწვია (ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, სავარაუდოდ ძუძუმწოვარს, სახელად პანგოლინს (ჭიანჭველაჭამიას)). ამ შესაძლო სცენარში მუტაციები, რომლებმაც კორონავირუსი ადამიანის უჯრედების ინფიცირებაში განსაკუთრებით წარმატებული გახადა, ვირუსის ადამიანებზე გადასვლამდე უნდა მომხდარიყო.
- მეორე სცენარში კიდაავადების გამომწვევი უნარის მიმნიჭებელი მუტაციები გადამტანი ცხოველიდან ადამიანზე გადასვლისთანავე უნდა მომხდარიყო. პანგოლინებში არსებული კორონავირუსის ტიპების წვეტოვან ცილებში SARS-CoV2-ის მსგავსი კაუჭის სტრუქტურაა. ამ გზით პანგოლინის ვირუსმა პირდაპირი ან არაპირდაპირი გზით ადამიანის მასპინძელში გადასვლა შეძლო. შემდეგ ვირუსს ადამიანის ორგანიზმში უნდა განეცადა მუტაცია, რომლითაც სხვა ფარულ იარაღს შეიძენდა — გახლეჩის უბანს, რომელიც ადამიანის უჯრედებში გენეტიკური მასალის ადვილად შეღწევას უზრუნველყოფს. როგორც კი ვირუსმა ეს უნარი შეიძინა, ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემის თვისებაც გაიზარდა.
კიდევ ერთი ფაქტია,რომ ვუჰანიდან მსოფლიოში გავრცელებულმა კორონავირუსმა უკვე მრავალი მუტაციით ცვლილება დაიწყო და ამ მუტაციების მთავარი გამომწვევი ფაქტორებია ადამიანიდან ადამიანზე გავრცელება და გამოყენებული წამლები, გავრცელებული შეხედულების საპირისპიროდ კი არა 5G.
„გადაცემის ქსელებით“ ჩვენება, რომ ახალი კორონავირუსი ჩინეთიდან გავრცელებული ვირუსისგან უკვე განსხვავდება
პათოგენები მასპინძელში სწრაფი გამრავლების შემდეგ სხვა მასპინძელზე გადადიან და ვრცელდებიან. ერთი ეპიდემიის დაწყება მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი, თუ შემდგომ პროცესში ერთი ინფექცია ერთზე მეტ ინფექციას იწვევს.
პათოგენის გამრავლებისა და გავრცელების დროს მისი გენომიც მრავალჯერ უნდა გამრავლდეს (რეპლიკაცია) და ამ პროცესის ბუნებრივი შედეგის სახით გენომში მრავალი შემთხვევითი მუტაცია გროვდება. ეს შემთხვევითი მუტაციები ძალიან სასარგებლო შეიძლება იყოს პათოგენის გავრცელებისთვის თვალის მისადევნებლად და გადაცემის გზებისა თუ დინამიკის შესახებ წარმოდგენის შესაქმნელად.

ზემოთ მოცემული სურათიარის COVID-19-ის გამომწვევი ვირუსის, SARS-CoV-2-ის, საჯაროდ გაზიარებული პირველი 169 ტიპის (შტამის) ფილოგენეტიკური ხის სტრუქტურა. ქვემოთახალი კორონავირუსის გადაცემის ქსელების ნახვა შეიძლება.

- დაკავშირებული თემა: კორონავირუსი ლაბორატორიიდან არ გაქცეულა და ადამიანებზე არ გადასულა! ის ბუნებრივი ევოლუციური პროცესების პროდუქტია
რა ხდება 5G-ის გათბობის საფრთხეებთან დაკავშირებით?
საერთაშორისო სახელმძღვანელოებით დაშვებული 5G სპექტრის ნაწილი მიკროტალღურ ზოლშია. მიკროტალღები წარმოქმნის სითბოს იმ საგნებში, რომლებშიც გადის. თუმცა არაიონიზებელი გამოსხივებისგან დაცვის საერთაშორისო კომისიის (ICNIRP) მრჩეველი პროფესორი Rodney Croft ამბობს, რომ 5G-სთვის (და წინა მობილური ტექნოლოგიებისთვის) გამოყენებულ დონეებზე გათბობის ეფექტები მავნე არ არის: „რადიოსიხშირის მაქსიმალური დონე, რომლის ზემოქმედებაც საზოგადოების წევრმა 5G-დან (ან საერთო საზოგადოებრივ სივრცეებში არსებული ნებისმიერი სიგნალიდან) შეიძლება მიიღოს, იმდენად მცირეა, რომ დღემდე ტემპერატურის ზრდა არ დაფიქსირებულა.“
დასკვნა
მიუხედავად იმისა, რომ არსებული მობილური და უსადენო ქსელებისთვის 5G-ის დამატებისას რადიოსიხშირული ტალღების ზემოქმედება მცირედ შეიძლება გაიზარდოს, გათვლებით საერთო ზემოქმედება დაბალია. 5G სიგნალების სიხშირის დიაპაზონი ელექტრომაგნიტური სპექტრის არაიონიზებელ ზოლშია და მავნედ მიჩნეულ დონეებზე გაცილებით დაბალია.
ყველა ჩვენი სტატია კორონავირუსის შესახებ
წყაროები
American Cancer Society website cancer.org - Last Revised: May 31, 2016.
2. By Reality Check team
Does 5G pose health risks?
BBC News - 15 July 2019.
3. The Wuhan coronavirus has nothing to do with 5G.
fullfact.org - 29 Jan 2020
4. Kristian G. Andersen, Andrew Rambaut, W. Ian Lipkin, Edward C. Holmes & Robert F. Garry
The proximal origin of SARS-CoV-2
Nature Medicine (2020)
5. Genomic epidemiology of novel coronavirus (hCoV-19)
nextstrain.org - 3 Nisan 2020
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.