Ağciyər xərçəngi metastazının əlamətləri hansılardır?

Xərçəng orqanizmin müəyyən nahiyəsində yarana və sonra orqanizmin digər nahiyələrinə yayıla bilər. Xərçəngin bu şəkildə orqanizmin digər nahiyələrinə yayılmasına metastaz deyilir; bu halda xəstəlik metastatik xərçəng halını alır.

Marağınızı çəkə bilər: Metastaz nədir? (Ətraflı izah)

Xərçəngin metastaz verməsi ilə bağlı tez-tez qarışdırılan anlayış birincili (primer) və ikincili (sekonder) xərçəng anlayışıdır. Məsələn, ağciyər xərçəngi qaraciyərə yayılmış ola bilər. Buna qaraciyər xərçəngi deyil, qaraciyərə metastaz vermiş ağciyər xərçəngi və ya metastatik ağciyər xərçəngi deyilir. Ağciyərdəki şiş birincili xərçəngdir, qaraciyərdə metastatik şiş yaranması isə ikincili xərçəngdir.

Metastatik xərçəng metastazın olduğu orqandan çox xərçəngin yarandığı orqanla, yəni birincili xərçənglə əlaqəlidir. Çünki metastaz mikroskop altında araşdırıldıqda xərçəng hüceyrələrinin birincili xərçəng xüsusiyyətlərini qorumağa davam etdiyi görünür.

Adətən xəstəyə xərçəngin təkrarlandığı (yenidən yarandığı) deyilirsə, bu, onun birincili xərçənginin geri qayıtdığı demək ola bilər. Məsələn, ağciyər xərçəngində müalicədən sonra xərçəngin ağciyərdə eyni yerdə yenidən yaranması residiv və ya rekurrens adlanan xəstəliyin təkrarlanmasıdır. Əgər ağciyərdə əvvəl təsirlənməmiş sahədə və ya başqa orqanda xərçəng inkişaf edərsə, bu törəmələrə residiv metastatik şiş deyilir.

Ağciyər xərçəngi hansı orqanlara metastaz verir?

Ağciyər xərçəngi yayılarsa, aşağıda sadalanan orqanlara metastaz verməyə meyillidir:

• Böyrəküstü (adrenal) vəzilər
• Sümüklər
• Beyin
• Qaraciyər
• Limfa düyünləri

Nadir hallarda bağırsaqlar, mədə, mədəaltı vəzi və böyrəklərə də ağciyər xərçəngi yayıla bilər.

Xərçəng hüceyrələri qonşu toxumalara doğru böyüyərək və ya birincili şişdən qopub qan və limfa dövranına qoşularaq yayılır.

Metastatik ağciyər xərçənginin əlamətləri

Metastatik ağciyər xərçənginin əlamətləri və səbəb olduğu şikayətlər yayıldığı sahə ilə əlaqəlidir. Lakin həmin əlamətlər çox ümumi və ya başqa səbəblərlə də əlaqəli ola bilər.

Bunu qeyd etmək vacibdir: metastatik xərçəng həmişə əlamət və tapıntılara səbəb olmur.

Ən çox rast gəlinən metastatik ağciyər xərçəngi əlamətləri:

Böyrəküstü (adrenal) vəzilər

Böyrəküstü vəzilərə yayılan xərçəng adətən hər hansı şikayətə səbəb olmur. Lakin adrenalin hormonu azala bilər və bu, halsızlıq və yorğunluq yarada bilər.

Sümüklər

4-cü mərhələ ağciyər xərçəngi olan xəstələrin %40-ında sümük metastazı görülür. Sümüyə metastaz ən çox ağrı şikayətinə səbəb olur. Həmçinin sümüklərin qırılma riski də artır.

Beyin

Kiçikhüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngində daha çox olmaqla (%85), bütün ağciyər xərçənglərində isə orta hesabla %20 ilə %40 nisbətində beyin metastazı inkişaf edir. Beyin metastazlarının səbəb olduğu başlıca şikayətlər baş ağrısı, tarazlığın pozulması, halsızlıq və ürəkbulanmadır.

Qaraciyər

İştahanın azalması, yeməkdən sonra ürəkbulanma, qabırğaların altındakı ağrı ağciyər xərçənginin qaraciyərə metastaz verməsinin əlaməti ola bilər. Dərinin və göz ağının saralması da başqa əlamətdir.

Limfa düyünləri

Qoltuqaltında, körpücük sümüyünün üstündə, boyunda və mədə ətrafında yerləşən limfa düyünləri (nodları) ağciyərin metastaz verməsi ilə böyüyə bilər. Bu nahiyələrdə əllə hiss edilən və ya radioloji görüntüləmə üsullarında aşkarlanan limfa düyünləri ağciyər xərçəngi metastazının əlaməti ola bilər. Bununla belə, limfa düyünləri başda infeksiyalar olmaqla başqa narahatlıqlarda da şişə bilər.

Marağınızı çəkə bilər: Ağciyər xərçənginin əlamətləri