Amerika Qida və Dərman İdarəsi (FDA) irəliləmiş mərhələli (metastatik) yoğun bağırsaq (kolon və rektum) xərçəngi xəstələrinin müalicəsi üçün yeni dərman təsdiqlədi: Lonsurf (trifluridin və tipirasil birləşməsi)

Yoğun bağırsaq xərçəngləri ölkəmizdə həm qadınlarda, həm də kişilərdə ən çox rast gəlinən üçüncü xərçəng növüdür. Əsasən 50 yaşdan sonra görülsə də, xüsusilə inkişaf etmiş cəmiyyətlərdə daha erkən yaşlarda yoğun bağırsaq xərçənginin tezliyi artır. Son illərdə xərçəng skrininq testlərindən biri olan kolonoskopiyanın yayılması ilə yoğun bağırsaq xərçəngi çox erkən mərhələlərdə tanına bilir və bu xəstəliyə bağlı həyat itkisi nisbətləri azalır.

Yazımızın mövzusu olan Lonsurf adlı dərman əvvəllər bir çox müalicə tətbiq edilmiş və artıq müalicəyə cavab alınmayan irəliləmiş mərhələli yoğun bağırsaq xərçəngi xəstələri üçün yeni ümid işığı olmuşdur.

Lonsurf əvvəllər kimyaterapiya və hədəfə yönəlmiş müalicələr tətbiq edilmiş, irəliləmiş mərhələli (metastatik) yoğun bağırsaq xərçəngli 800 xəstədə qiymətləndirilmişdir. Xəstələrin bir hissəsinə Lonsurf və ən yaxşı dəstəkləyici müalicə (best supportive care), digər hissəsinə plasebo (tərkibində təsiredici maddə olmayan saxta dərman) və ən yaxşı dəstəkləyici müalicə verilmişdir. Tədqiqatda ümumi sağqalma və xəstəlik irəliləmədən keçən ömür müddətləri ölçülmüşdür. Nəticədə Lonsurfun bu xəstələrin ümumi ömür müddətlərini orta hesabla 1.8 ay uzatdığı müşahidə edilmişdir.

Dəyərli dostlarım, hazırda yalnız Amerikada istifadəsi təsdiqlənmiş bu yeni dərmanın irəliləmiş mərhələli yoğun bağırsaq xərçəngi üçün hazırlanacaq yeni müalicələr adına çox müsbət addım olduğunu düşünürəm. Yetər ki, ümid etməkdən heç vaxt vaz keçməyək…

Maraqlananlar üçün dərmanın təsir mexanizmi: Lonsurf trifluridin və tipirasil adlı 2 molekulun birləşməsindən ibarətdir. Trifluridin nukleozid analoqu, tiripasil isə timidin fosforilaza inhibitorudur. Trifluridin DNA birləşməsi zamanı DNA-ya daxil olaraq şiş hüceyrəsinin böyüməsini əngəlləyir. Tipirasil isə trifluridinin sürətli metabolizmini və bədənə daxil olduqdan sonra qarşılıqlı təsir artımını önləyir.