Bir kraliçanın çürüməsi: Avstriyalı Anna, arsen pudrası və sarayda xərçəng
Bu məqalədə
56. gün (365 gündə xərçəng tarixi silsiləsi)
Günəş Kralın anasının süd vəzi xərçəngi ilə faciəli sınağı və onkologiya tarixini zəhərli pastalara məhkum edən Pierre Alliot hadisəsi.
Döşdəki ölümcül düyün və “Val-de-Grâce” qorxusu
May 1664-də kraliça Anna sol süd vəzisində kiçik kütlə hiss etdi. Başlanğıcda dünyanın ən qüdrətli qadınlarından biri olmağın verdiyi özünəinamla bunu görməzliyə vurmağa çalışdı. Lakin kütlə böyüdü və oktyabrda kraliçanın dərisi “mumabənzər, solğun rəng” aldı.
Kraliçanı əsl dəhşətə salan himayəsindəki Val-de-Grâce monastırının rahibələrinin əvvəllər xərçəngə tutulmasını şəxsən görməsi idi. Bu qadınların “tamamilə çürüyərək” can verməsi kraliçanın ən böyük kabusu idi. Artıq dünyanın ən güclü qadını öz bədənində böyüyən səssiz çürümənin əsiri olmuşdu.
Dövrün tibbi qaydası qəti idi: “Mənə toxunma”. Dərinlərə yayılmış xərçəngləri əməliyyat etməkdən qorxan həkimlər kraliçaya yalnız hicama və baldıran otu məlhəmləri tətbiq edə bilirdilər.
Zəif müdaxilələr şişi daha da qəzəbləndirdi. Xərçəng dərini deşib çölə çıxdı (xoralaşdı), pisqoxulu abseslərə və dayandırıla bilməyən qanaxmalara çevrildi.
Cəlladın gəlişi: Pierre Alliot və gizli arsen pudrası
Sarayda təşviş başlayanda xərçəngi “bıçaq istifadə etmədən” sağalda biləcəyini iddia edən lotaringiyalı həkim Pierre Alliot (1610-1685) səhnəyə çıxdı. Əlində tərkibini sirr kimi saxladığı “Alliot pudrası” vardı.
Kimyəvi edam: Qırmızı arsen sulfid (realqar)
Alliot-nun həmin “möcüzəvi” tozu əslində son dərəcə yandırıcı və zəhərli maddə olan arsen idi. Paracelsus-un “zəhəri zəhərlə vurmaq” fəlsəfəsindən ilhamlanan bu üsul xərçəngli toxumanı kimyəvi yolla yandırıb öldürməyi (mortifikasiya) hədəfləyirdi. Kraliça Anna bu adamın üsullarını eşidəndə tarixə düşən o cümləni söylədi: “O, məni sağaltmağa deyil, mənim cəlladım olmağa gəlib.”
Sarayda vəhşi müalicə ayini və acı son
Avqust 1665-də kraliça üçün cəhənnəm əzabı başladı. Doktor Alliot hər gün kraliçanın açıq xərçəng yarasına bu yandırıcı arsen pastasını basır, sonra ülgüclə ölü, kömürləşmiş ət parçalarını anesteziyasız, diri-diri kəsib atırdı.
Kraliça həftələrlə qışqıraraq və dua edərək bu ağrıya dözdü. Başlanğıcda ölü toxumalar təmizləndikcə yara sağalırmış kimi göründü (bu, yanılma idi). Lakin arsen təkcə xərçəngi deyil, sağlam toxumaları da məhv edir və kraliçanı yavaş-yavaş sistemli şəkildə zəhərləyirdi.
Bioloji bərpanın etik sərhədi
Kraliça Annanın hekayəsi onkologiyada “dəqiq istiqamətləndirmə” etmədikdə müalicənin özünün necə cəllada çevrilə biləcəyinin ən qaranlıq nümunəsidir. Tibb tarixində çarəsizlik çox vaxt arsen kimi zəhərli “möcüzələrin” qapısını aralayıb.
Bioloji bərpa fəlsəfəsi bədəni döyüş meydanı kimi görüb yandırıb dağıtmaq (dağlamaq) deyil, hüceyrənin və həyatın tarazlığına hörmət edərək ən yumşaq və effektiv yolu tapmaqdır. Kraliçanı öldürən təkcə xərçəng deyil, həm də o dövr təbabətinin “yandırıcı” cəhaləti idi. Gələcəyin onkologiyası xəstəni əzmədən sağaldan elmin şəfqətli əllərində qurulmalıdır.
Tarixi və elmi mənbələr
- 1. Karamanou M, et al. "Arsenic powder in the treatment of cancer: Pierre Alliot (1610-1685)." Journal of BUON, 2019;24(6):2583-2586.
- 2. Androutsos G. "Anne of Austria (1601-1666), queen of France: died of breast cancer." Journal of BUON, 2005.
- 3. Mukherjee S. The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. Scribner, 2010.
- 4. Kowalski S. "Cancer of the Breast In the 17th Century: Anne of Austria." University of Alberta Historical Review.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.