Döş xərçəngi olan xəstələr konqresi alimlərlə xəstələri bir araya gətirərək çox mühüm sosial məsuliyyət layihəsinə imza atdı! 3

Xərçəng xəstəliyi ilə bağlı beynəlxalq aktual məlumatlara xəstələrin birbaşa çıxışını təmin etməyi hədəfləyən “Döş Xərçəngi Olan Xəstələr Konqresi” 28-29 iyun tarixlərində Antalyada keçirildi.

“Döş Xərçəngi Olan Xəstələr Konqresi”ndə dəyərli mütəxəssis həkimlərimiz tərəfindən təqdim olunan məlumatları əhatə edən xəbərlər veb-saytımızda 5 bölmə kimi yayımlanacaq. Yazılarımızı veb-saytımızın “xərçəng xəbərləri” bölməsindən izləyə bilərsiniz.

İndi gəlin, döş xərçənginə qarşı cəmiyyətin məlumatlılığını artırmaq üçün təşkil olunan bu çox dəyərli konqresin yazı silsiləsində ikinci günə damğasını vuran digər məqamların nələr olduğuna birlikdə nəzər salaq..

Konqresin ikinci günündə günortadan əvvəlki son panelə Hacettepe Universitetinin tibbi onkologiya mütəxəssisi Prof. Dr. Erdem Göker moderatorluq etdi. “İrəliləmiş mərhələdə döş xərçəngində yeniliklər” mövzusunda ikinci panelin ilk məruzəçisi kimi kürsüyə dəvət olunan Acıbadem Xəstəxanasının tibbi onkologiya şöbəsindən Prof. Dr. Gökhan Demir irəliləmiş mərhələdə döş xərçənginin müalicəsində hormonal müalicə və kimyaterapiya haqqında məlumat verdi.

Çıxışının əvvəlində xərçəngin getdikcə mühüm problemə çevrildiyini vurğulayan Prof. Dr. Demir də digər məruzəçilər kimi kişilərdə ən çox rast gəlinən xərçəng növünün ağciyər, qadınlarda isə döş xərçəngi olduğunu söylədi və xərçəngi erkən mərhələdə aşkar etmək istədiklərini əlavə etdi.

“İrəliləmiş mərhələdə qarşımıza çıxan döş xərçəngini xroniki xəstəlik kimi nəzarətdə saxlaya bilirik”

Prof. Dr. Gökhan Demir, “İrəliləmiş mərhələdə qarşımıza çıxan döş xərçəngini xroniki xəstəlik kimi nəzarətdə saxlaya bilirik. Xəstənin vəziyyətinə və şişin quruluşuna görə hormonal müalicələrlə həyat keyfiyyətini yüksəldə bilirik. Bunu edərkən müalicə ilə bağlı yan təsirləri də nəzarət altına alırıq”, dedi.

İrəliləmiş mərhələdə döş xərçəngində hormonal müalicə, kimyaterapiya və sümüyə yönəlik müalicələrlə xəstəliyin nəzarətdə saxlanıla bildiyini söyləyən Prof. Dr. Demir, “tamoksifen, aromataz inhibitorları, fulvestrant kimi hormonal müalicələr DNT daxilində təsir göstərir və reseptoru aktivləşdirir”, dedi. O, həmçinin tamoksifen əvəzinə estrogeni bloklayan aromataz inhibitorlarının menopauzadan sonrakı irəliləmiş mərhələdə döş xərçəngi olan qadınlarda daha effektiv qorunma təmin etdiyini qeyd etdi.

Çoxsaylı kimyaterapiya preparatlarının arsenalında olduğunu söyləyən Prof. Dr. Demir qoruyucu müalicələrin xəstəliyə nəzarətdə effektivliyi artırdığını bildirdi. Prof. Dr. Demir, “müntəzəm olaraq bol tərəvəz və meyvə əsaslı qidalanaraq, idman edərək və ideal çəkinizi qoruyaraq qoruyucu müalicəyə töhfə verməlisiniz”, dedi.

“Xərçəng hüceyrəsi o qədər də ağıllı deyil. Ona böyümə siqnalının göndərilməsinin qarşısını alaraq özünü məhv etməsini təmin edə bilərik..”

İkinci məruzəçi kimi dəvət olunan Ege Universitetinin onkologiya şöbəsindən Prof. Dr. Bülent Karabulut irəliləmiş mərhələdə döş xərçəngində hədəfə yönəlik dərmanlar haqqında məlumat verdi.

Prof. Dr. Karabulut “xərçəng hüceyrəsini tanıyaraq xəstənin şişinə xas müalicələr tətbiq etdik. Hədəfi müəyyənləşdirərək dəqiq zərbə vurduq”, dedi. Hələ çox böyük məsafə qət edilmədiyini vurğulayan Prof. Dr. Karabulut gələcəyə ümidlə baxdığını söylədi. İrəliləmiş mərhələdə döş xərçənginin müalicəsində müsbət nəticələr əldə etmək, xəstənin yaşam müddətini və keyfiyyətini artırmaq üçün hədəfin müəyyənləşdirilməsinin vacib olduğunu bildirdi. Hədəfi müəyyənləşdirərkən xərçəngin əsas yollarının bloklanmasının müalicədə uğur qazandıracağını söyləyən Prof. Dr. Karabulut, “xərçəng hüceyrəsi o qədər də ağıllı deyil. Ona böyümə siqnalı göndərməyərək özünü məhv etməsini təmin edə bilərik. Aktiv olan hüceyrələri və ya zülalları bloklaya bilərik”, deyə danışdı.

Keçirici damarlarda toplanan mayenin təzyiqi artıraraq dərman müalicəsini çətinləşdirdiyini bildirən Prof. Dr. Karabulut, “şişin qidalanmaq üçün yaratdığı damarların qarşısını alaraq xərçəngin inkişafına mane ola bilərik”, dedi.

Çıxışında HER2 geninə də toxunan Prof. Dr. Karabulut normal hüceyrədə bu genin 2 nüsxəsinin olduğunu və ömrünü tamamlayan genlərin daha sonra öldüyünü söylədi. Xərçəng hüceyrəsində isə HER2 gen nüsxəsinin daha çox olduğunu bildirərək, “hər 4 döş xərçəngi xəstəsindən birinin HER2-pozitiv olduğunu görürük və bu genin aqressiv quruluşa malik olduğunu bilirik. Ağıllı dərman kimi istifadə olunan trastuzumab reseptorları bloklayaraq HER2-pozitiv şişin böyüməsinin qarşısını alır və onu məhv edir”, dedi. O, trastuzumabın HER2 geni daşıyan xəstələrdə xərçəng daha ağır olmasına baxmayaraq müsbət nəticələr verdiyini söylədi.

Prof. Dr. Karabulut, “trastuzumab ilə aqressiv geni dayandırmağa nail olduq. Bunun sayəsində HER2-pozitiv xəstələrin taleyi dəyişdi. Trastuzumab irəliləmiş mərhələdə döş xərçənginin xroniki xəstəliyə çevrilməsi istiqamətində atılan ən mühüm addımdır”, deyərək çıxışını yekunlaşdırdı.

“Kriyoprezervasiya, yəni yumurta, embrion və ya spermanın dondurulması üsulları ilə xərçəng xəstəsinin müalicədən sonra övlad sahibi olması mümkündür”

Döş xərçəngi olan xəstələr konqresinin ikinci günündə günortadan əvvəlki son məruzəçi Ege Universitetinin Ailə Planlaşdırılması və Sonsuzluğun Tətbiqi və Tədqiqi Mərkəzinin direktoru, ginekoloq Prof. Dr. Ege Göker döş xərçəngi olan xəstələrin fertilliyi barədə iştirakçıları məlumatlandırdı.

Dünyada cütlüklərin %10-15-inin köməkçi dəstəklə övlad sahibi olduğunu söyləyərək çıxışına başlayan Prof. Dr. Göker dünyada ilk sınaq şüşəsində mayalanmanın 1978-ci ildə həyata keçirildiyini, 1989-ci ildə isə ilk süni mayalanma mərkəzinin yaradıldığını bildirdi. O, hələ övlad sahibi olmadan döş xərçənginə tutulan xəstələrin övlad sahibi olmaq istəklərinin olduğunu da əlavə etdi.

İntensiv xərçəng müalicələrinin və istifadə olunan kimyaterapiya preparatlarının yumurtlamaya toksik təsir göstərdiyini söyləyən Prof. Dr. Göker döş xərçəngi olan xəstələrdə fertilliyi qoruyucu tədbirlərin görülə biləcəyini, bunun tətbiqinin isə xəstənin yaşı, yumurtalıq ehtiyatı, xəstəliyin gedişi və şişin tipi kimi müəyyənedici amillərdən asılı olduğunu vurğuladı. Xərçəng xəstələrinə müalicədən əvvəl yumurtalıqların və embrionların dondurulması üsullarının tövsiyə edildiyini bildirərək, “bu intensiv xərçəng müalicələri səbəbindən aybaşı dövrünün nizamsız olması və yumurtlama funksiyalarının azalması övlad sahibi olmağa mane olan amillərdir. Buna görə kriyoprezervasiya, yəni yumurta, embrion və ya spermanın dondurulması üsulları ilə xərçəng xəstəsinin müalicədən sonra övlad sahibi olması mümkündür”, dedi.

Ölkəmizdə dondurulmuş yumurta, embrion və ya spermanın saxlanma müddətinin 5 illə məhdud olduğunu söyləyən Prof. Dr. Göker, “tətbiq üçün şəxslərin xərçəng müalicəsini tamamlamış və xəstəliksiz olduqları sübut edilmiş olmalıdır. Burada ən vacib məqam sağlam anaya və körpəyə sahib olmaqdır”, deyə danışdı.