Elektron siqaret əleyhinə ilk TV reklamını FDA yayımladı!

22 iyul 2019 tarixində FDA (Food and Drug Administration – ABŞ Qida və Dərman İdarəsi) açıqlamalarında sevindirici xəbərə yer verdi. Siqaret çəkməyi təqlid edən elektron cihazlar olan elektron siqaretlər barədə açıqlamasında FDA gəncləri qorumağa yönəlmiş TV reklamlarına başladığını bildirdi. Bunun ən mühüm səbəbi 2017-ci ildə lisey şagirdləri arasında elektron siqaret istifadəsinin % 11.7-dən, 2018-ci ilə qədərki qısa müddətdə yüzdə 78 artaraq % 20.8 səviyyəsinə çatması idi.

ABŞ-da əvvəllər elektron siqareti sınamış və ya sınamağa açıq olan, yaşları 12-17 arasında təxminən 10.7 milyon şagird var!

Elektron siqaret istifadəsinin və bununla əlaqədar adi siqaret istifadəsinin artmasının qarşısını almaq üçün ABŞ ilk dəfə 2018-ci ilin sentyabrında ictimai maarifləndirməyə başlamışdı. Rəqəmsal platformalarda və sosial mediada elektron siqaret əleyhinə mesajlar yayımlanırdı. Kampaniyanın ildönümü yaxınlaşarkən FDA TV reklamlarının da əlavə olunaraq əhatəsinin genişləndirilməsini düşündü. Yaşları 12-17 arasında olan 10.7 milyon gəncə çatmağı hədəfləyən reklamlarda yaddaqalan üsul seçmək üçün məşhur küçə sehrbazı Julius Dein ilə razılaşdı. Videolarda Dein elektron siqareti həqiqi siqaretə çevirir və elektron siqaretdən adi siqaretə keçidi bu sözlərlə ifadə edir: “Bu sehr deyil, bu statistikadır...”

Qeyd: Videoda türkcə altyazı seçimi mövcuddur.

Hətta orta məktəb şagirdlərində istifadə nisbəti %5-ə yaxınlaşıb

Tədqiqatlar elektron siqaret istifadə edən gənclərin və böyüklərin sonrakı dövrdə adi siqaretlərə keçid nisbətinin yüksək olduğunu göstərir. Yəni 20-ci əsrdən bəri siqaretlə mübarizə və irəliləyiş silinmək təhlükəsi ilə üzləşir. JAMA kimi aparıcı tibb jurnallarında və Milli Elmlər, Mühəndislik və Tibb Akademiyasının 2018-ci il hesabatında yer alan nəticələrə görə elektron siqaret istifadə edən gənclərin nikotin asılılığı nəticəsində adi siqaretə keçmə ehtimalının yüksək olması FDA-nı tədbir görməyə məcbur etdi. 2017-ci ildə orta məktəb şagirdlərinin % 3.3-ü elektron siqaret istifadə edirdi. 2018-ci ildə bu nisbət yüzdə 48 artaraq % 4.9-a yüksəldi. Lisey şagirdlərində artım daha təəccüblü idi: 2017-ci ildə % 11.7 olan istifadə yüzdə 78 artdı və % 20.8 oldu. Xüsusilə elektron siqaretlərdə dadlandırıcı aromalardan istifadə lisey şagirdlərindəki artımın əsasını təşkil edirdi.

Elektron siqaret adi siqaretin rəqibi deyil, dəstəkçisidir

Elektron siqaretin ümumi tütün məmulatı istifadəsini azaldacağına dair yanlış iddialar və inanclar var. Təəssüf ki, 2018-ci ildə lisey şagirdləri arasında ümumi istifadə %27.1 səviyyəsindədir. Yəni amerikalı gənclər CDC-nin (Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzi) 2011-ci ildən bəri müntəzəm dərc etdiyi tütün istifadəsi göstəricilərinin zirvəsindədir.

Kim öz sağlamlığı üçün övladlarının sağlamlığını təhlükəyə atar?!

Elektron siqaret “daha az zərərli” kimi “satılır” və istifadəçilərin çoxu buna inanıb. Daha az zərərli sayılan bu yeni nəsil tütün və nikotin məhsullarının daha geniş və erkən yaşlarda istifadəsinin birbaşa uşaqlarımızın sağlamlığını hədəfə aldığının fərqindəyikmi?

Uşaq və gənclərin elektron siqaretlə erkən tanışlığını niyə çox təhlükəli sayırıq?

Çünki nikotin xüsusilə inkişaf edən beyində asılılığı çox asan yaradır. Bundan əlavə, elektron siqaretlərdəki təhlükəli kimyəvi maddələr, məsələn akrolein geri dönməyən ağciyər zədəsinə səbəb olur. Nikel, qurğuşun və xrom kimi zəhərli metal hissəcikləri elektron siqaret istifadəsi ilə birbaşa ağciyərlərə ötürülür. Tərkibindəki formaldehid isə bir kanserogendir.

ABŞ həmçinin 2019-2020 tədris dövründə məktəblərdə istifadə üçün elektron siqaret əleyhinə dərslər və maarifləndirmə materialları hazırlamağı planlaşdırır. Sadə hesablamaya görə, Gənclər üçün Elektron Siqaretin Qarşısının Alınması Kampaniyasına 60 milyon dollar xərclənsə də, siqaretə başlaması gözlənilən 350,000 gəncin qarşısı alındıqda erkən ölüm, aşağı məhsuldarlıq və əlillik kimi siqaretlə bağlı xərclərin azalması ailələr və ölkə üçün 31 milyard dollardan artıq vəsaiti qoruyur.