HPV vaksini xərçəngləşmə riski daşıyan uşaqlıq boynu (serviks) lezyonlarında müalicə məqsədilə istifadə oluna bilərmi?

Uşaqlıq boynu (serviks) xərçəngi xüsusilə inkişaf etmiş ölkələrdəki ən mühüm onkoloji problemlərdən biridir. Son illərdə aparılan tədqiqatlar uşaqlıq boynu xərçənginin ən böyük səbəbinin Human PapillomaVirus (HPV) infeksiyası olduğunu göstərmişdir. Uşaqlıq boynu xərçənginin inkişafının ilk pilləsi olan, öncül hüceyrələr dediyimiz in situ xərçəng və ya servikal uşaqlıq boynu neoplaziyası adlandırdığımız xərçəngin inkişaf etməyə başladığı ilk mərhələlər aşkarlandıqda bu gün üçün tətbiq ediləcək müalicələr son dərəcə məhduddur. Belə halları daha çox həmin nahiyənin qismən rezeksiyası və ya dondurulması kimi prosedurlarla həll etməyə çalışırlar. Lakin izlənilən xəstələrin ciddi nisbətdə bir hissəsində xərçəngin təkrarlandığı görülür.

İndiyədək aparılmış tədqiqatlarda xərçəngləşməyə başlamış hüceyrələrin geri dönüşünü təmin edən hər hansı tibbi müalicə mövzusunda çox az yol qət edilmişdir. Dünyada ilk dəfə HPV-yə qarşı terapevtik dediyimiz müalicəvi vaksin hazırlanmış, Lancet jurnalında dərc edilmiş tədqiqatla uğurlu tətbiqin nəticəsi bildirilmişdir. Bu, onkologiya ictimaiyyəti və qadınlar üçün son dərəcə sevindirici haldır. Çünki tibbi vaksin tətbiqi ilə xərçəngləşmə prosesinin dayandırılıb gerilədilməsi mümkündür ki, bu da gələcəkdə uşaqlıq xərçənginin rastgəlmə tezliyi baxımından çox vacibdir.

Son illərdə uşaqlıq boynu xərçəngi üçün hazırlanmış HPV vaksinləri olduqca məşhurlaşmış və inkişaf etmiş ölkələrdə demək olar profilaktik müalicələr arasında yer almışdır

Uşaqlıq boynu (serviks) xərçəngi dünyada ən çox görülən 11-ci, həyat itkisinə səbəb olan 9-cu xərçəng növüdür. Xərçəngin qarşısının alına bilməsi son dərəcə vacibdir. Artıq uşaqlıq yaşlarında edilən vaksinlərlə uşaqlıq boynu xərçənginin təxminən % 70-80 nisbətində qarşısı alına bilir. Bu vaksinlənmə prosesindən keçmiş şəxslərdə ortaya çıxan servikal intraepitelial neoplaziya (SİN və ya CIN kimi də tanınır) dediyimiz, uşaqlıq boynu xərçənginə keçid mərhələsinin ilk pilləsi olan hal müəyyən edildikdə onun müalicəvi vaksinlə gerilədilməsi son dərəcə vacibdir.

Tədqiqata 167 şəxs daxil edilmişdir. Bunların 125-nə VGX-3100 adlı uşaqlıq boynu xərçəngi vaksini tətbiq edilərkən 42-nə bu vaksin verilməmişdir. Nəticələrə baxıldıqda digər qrupla müqayisədə demək olar aydın şəkildə onkologiya ictimaiyyətini qane edəcək səviyyədə fərq var. Əldə olunan məlumatlar bu sahədə inkişafın ilk xəbərçisidir. Xüsusilə uşaqlıq boynu xərçənginə ən çox səbəb olan HPV 16 və 18-ə qarşı hazırlanmış bu terapevtik vaksin gələcək üçün son dərəcə ümidvericidir.

Tədqiqatda uşaqlıq boynu xərçənginin gələcəkdə qarşısının alınması üçün ən mühüm tətbiqin müalicə vaksinindən əvvəl qoruyucu vaksin olduğu vurğulanır. Xüsusilə 10 yaşdan sonra uşaqların və gənc qızların, hətta bu gün oğlan uşaqlarının vaksinlənməsi irəli yaşlarda yarana biləcək xərçəng növünün qarşısını ala bilər.