Reflüks xəstəliyi baş və boyun xərçənglərinin riskini artıra bilər

ABŞ-da mədə reflüksünün yaşlı şəxslərdə baş və boyun xərçəngi riski yaradıb-yaratmadığını araşdıran nəticələr JAMA Otolaryngology: Head & Neck Surgery adlı jurnalda dərc edildi.
Baş-boyun xərçəngləri beyin şişləri istisna olmaqla baş-boyun nahiyəsində yaranan xərçənglərdir. Bunlara üz və baş dərisi, dodaqlar, yanaqların içi, diş əti, damaq, dil, ağız dibi, udlaq (farinks), tüpürcək vəziləri, badamcıqlar, sinuslar və qırtlaq (larinks) xərçəngi daxildir.
Dünyada hər il təxminən 800.000 şəxsin baş-boyun xərçənglərinə tutulduğu və 360.000-nin bu xərçənglərdən öldüyü hesablanır.
Turşu reflüksünün səbəbləri, risk amilləri və mümkün xərçəng riski ilə bağlı yeni araşdırmanın məlumatlarını bu yazıda tapa bilərsiniz.
Reflüks xəstəliyi nədir?
Mədə girişi ilə qida borusunun birləşməsində aşağı özofageal sfinkter adlı halqavari anatomik struktur var. Normalda qidalar qida borusundan mədəyə keçdikdən sonra bu keçid bağlanır. Bağlanmazsa və ya çox tez-tez açılarsa, mədə turşusu qida borusuna doğru qalxa bilər. Bu, döş qəfəsi ağrısı/yanması və mədə qıcqırması kimi şikayətlərə səbəb ola bilər. Reflüks əlamətləri həftədə iki dəfədən çox olarsa, qastroezofageal reflüks kimi də tanınan turşu reflüksü xəstəliyi yarana bilər.
Reflüks xəstəliyi niyə yaranır?
Reflüks xəstəliyi mədə girişindəki anormallığa bağlı yaranır. Normalda diafraqma əzələsi turşunu mədədə saxlamağa kömək edir. Lakin hiatal (diafraqma) yırtıq olarsa, turşu qida borusuna qalxa və reflüks xəstəliyinə bağlı əlamət və şikayətlər yarada bilər.
Mədə reflüksü riskini artıran amillər nələrdir?
- Böyük porsiyalar yemək və yeməkdən dərhal sonra uzanmaq
- Artıq çəkili və ya piylənmiş olmaq
- Yatmazdan əvvəl qəlyanaltı etmək
- Sitrus meyvələri, pomidor, şokolad, nanə, sarımsaq, soğan, ədviyyatlı və ya yağlı qidalar kimi müəyyən yeməkləri çox istehlak etmək
- Alkoqol, qazlı içkilər, qəhvə və ya çay kimi bəzi içkiləri içmək
- Siqaret istifadəsi
- Hamilə olmaq
- Aspirin, əzələ boşaldıcılar və ya bəzi təzyiq dərmanlarının istifadəsi
Piylənmə göstəriciləri yüksək olan ABŞ-da turşu reflüksü xəstəliyinin ümumi əhalinin təxminən %20-nə təsir etdiyi hesab edilir. Araşdırmalarda xüsusilə piylənməsi olan yetkinlərin və yaşlıların bu vəziyyətə daha meyilli olduğu tapılmışdır.
Reflüks xəstəliyi larinks (qırtlaq) xərçəngi riskini artıra bilər
Reflüks xəstəliyi ilə baş-boyun xərçəngləri arasındakı əlaqəni araşdıran əvvəlki tədqiqatların nəticələri ziddiyyətli idi.
Baş-boyun xərçəngi ilə reflüks arasındakı əlaqəni araşdıran bu yeni tədqiqatda 66 yaş və yuxarı baş-boyun xərçəngi diaqnozu almış 13.850 şəxsin məlumatı araşdırılmışdır.
3.418-i qadın olan bu xəstələrə larinks (qırtlaq), hipofarinks (aşağı udlaq), orofarinks (udlaq), badamcıq, nazofarinks (burun-udlaq) və paranazal sinus xərçəngi diaqnozu qoyulmuşdur. Bu xərçənglər arasında ən çox larinks xərçəngi müşahidə edilmişdir (xəstələrin %60-dan çoxu).
Araşdırmanın nəticəsində mədə reflüksü ilə boğaz, badamcıq və paranazal sinus xərçəngi arasında güclü əlaqə olduğu göstərilmişdir. Bununla belə, reflükslə ən güclü əlaqə larinks (qırtlaq) xərçəngi arasında tapılmışdır.
Bu məlumatlar ABŞ-da mədə reflüksü olan və larinks, hipofarinks, orofarinks və badamcıq xərçəngi diaqnozu alacaq şəxslərdə reflüksü olmayanlarla müqayisədə xərçəng yaranma riskinin müvafiq olaraq 3.47, 3.23, 2.88 və 2.37 dəfə yüksək olduğunu göstərir.
Araşdırmanın bəzi zəif tərəfləri var. Tədqiqat müşahidə xarakterli olduğundan dəqiq səbəb əlaqəsi qurulmur. Yəni “mədə reflüksü baş-boyun xərçənglərinin səbəbidir” demək olmaz; “mədə reflüksü baş-boyun xərçənglərinin riskini artıra bilər” demək olar. Nəticələri təsdiqləmək üçün daha gənc nümunə qrupunun daxil edilməsi və irəliyə yönəlmiş (prospektiv) araşdırma çərçivəsində izlənməsi lazımdır.
Mənbələr
Association of Gastroesophageal Reflux With Malignancy of the Upper Aerodigestive Tract in Elderly Patients.
JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. December 2017.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.