Şəkərli içki istehlakı öd yolları xərçəngi riskini artıra bilər
Bu məqalədə
Öd yolları xərçəngi öd kisəsi, qaraciyər daxilində və xaricindəki öd yollarının bədxassəli şişlərini əhatə edir. Qan şəkərinin həddən artıq artması, piylənmə, tip 2 diabet, metabolik sindrom kimi halların öd yolları xərçəngi riskini artırdığı sübut edilib. Journal of the National Cancer Institute-də yeni tədqiqatda şəkərli içki istehlakının da riski artıra biləcəyi göstərilib.
Sərinləşdirici içkilər adətən şəkərlə zəngindir. Beləliklə qan qlükozasını və insulin səviyyəsini artırır.
Yüksək qan şəkəri ilə öd kisəsi xərçənginin bioloji əlaqəsi tam sübut edilməyib. Lakin mexanizm barədə nəzəriyyələr var:
- Birincisi, artan insulin və insulinəbənzər böyümə faktoru 1 (IGF–1) ilə bədən hüceyrələrində böyüdücü təsir yaranır. Öd yolları və öd kisəsi karsinomalarında IGF
- 1 reseptorlarının sayı artır.
- İkinci nəzəriyyə öd daşlarının təsirindən qaynaqlanır. Əvvəlki tədqiqatlarda daşların xərçəng riskini artırdığı görünür. Həddən artıq sukroza (saxaroza və ya çay şəkəri) da öd daşı riskini artırır. Beləliklə dolayı xərçəngə səbəb olur. Şəkərlə şirinləşdirilmiş içkilər həmçinin çox çəki artımını tətikləyib tip 2 diabet, piylənmə və metabolik sindroma səbəb olur.
Tədqiqat
Yazımızın mövzusu olan, 13 il sürən tədqiqata 70832 nəfər qatılıb. Onlara siqaret, çəki, bədən kütlə indeksi, ən vacibi pəhriz vərdişləri və şəkərli içki istifadəsi barədə suallar verilib.
Bu şəxslər orta hesabla 13,4 il izlənib, 127 nəfərdə qaraciyərxarici (ekstrahepatik) öd yolları xərçəngi (71-i öd kisəsi), 21 nəfərdə qaraciyərdaxili (intrahepatik) öd yolları xərçəngi yaranıb. Nəticədə gündə 2 stəkan və daha çox şəkərli içki qəbul edənlərdə heç içməyənlərə nisbətən öd kisəsi xərçəngi 2.2 dəfə, qaraciyərxarici öd yolları xərçəngi 1.8 dəfə artıb. Diabetlilərdə vəziyyət daha kritikdir. Eyni miqdarda içkidə diabetsiz xəstələrdə risk %36, diabetlilərdə %74-ə yüksəlir. Tədqiqatda sukroza (çay şəkəri) da qiymətləndirilib və yalnız öd kisəsi xərçəngi ilə əlaqəli, qaraciyərdaxili və xarici öd yolu xərçəngi ilə əlaqəsiz olub. Süni şirinləşdiricili içkilərin də bu xərçənglərdə risk artımı ilə əlaqəli ola biləcəyi bildirilib.
Nəticə olaraq bu tədqiqata görə həddən artıq şəkərli içki və çay şəkəri (sukroza) istehlakı öd kisəsi və öd yolları xərçəngi riskini artıra bilər.
Mənbələr
Teknoloji?: Evet , Hayır TAT?: Evet , Hayır
Beslenme?: Evet , Hayır Egzersiz?: Evet , Hayır İkinci görüş?: Evet , Hayır
Safra yolları kanseri
Şekerli meşrubat tüketimi safra yolları kanseri riskini artırıyor olabilir
Safra yolları kanseri, safra kesesi ile karaciğerin içi ve dışındaki safra yollarının kötü huylu tümörlerini kapsamaktadır. Kan şekerinin aşırı yükselişi, obezite, tip 2 diyabet, metabolik sendrom gibi durumların, safra yolları kanserlerine yakalanma riskini artırdığı kanıtlanmıştır. Journal of the National Cancer Institute’de yayımlanan yeni bir çalışmada ise; şekerli içecek tüketiminin de safra yolları kanseri riskini artırabileceği ortaya konmuştur.
Meşrubatlar genellikle şeker yönünden zengin olan içeceklerdir. Böylece kan glikozunu ve insülin düzeyini yükseltmektedir.
Yükselen kan şekeriyle safra kesesi kanserinin biyolojik ilişkisi tam olarak kanıtlanamamıştır. Ancak bu mekanizmanın oluşumu ile ilgili teoriler vardır:
- Birincisi, yükselen insülin ve insülin benzeri büyüme faktörü 1 (IGF–1) ile vücut hücrelerinde büyütücü bir etki ortaya çıkmaktadır. Safra yolları ve safra kesesi ile ilgili karsinomlarda IGF–1 reseptörü sayısı artmaktadır.
- İkinci teori ise, safra taşlarının etkisinden ileri gelmektedir. Önceki çalışmalarda görülmektedir ki safra taşları, kanser gelişme riskini artırmaktadır. Aşırı sükroz (sakkaroz veya çay şekeri olarak da bilinir) alımı da safra taşı oluşması riskini artırmaktadır. Böylece dolaylı yoldan kansere oluşumuna sebebiyet vermektedir. Bunun yanı sıra şekerle tatlandırılırmış içeceklerin tüketimi aşırı kilo artışını tetiklemekte ve tip 2 diyabete, obeziteye ve metabolik sendroma neden olmaktadır.
Çalışma
Yazımızın konusu olan ve 13 yıl süren çalışmaya 70832 kişi katılmıştır. Katılımcılara sigara kullanımı, kilo, vücut kitle indeksi ve en önemlisi diyet alışkanlıkları ve şekerli içecek kullanımı ile ilgili sorular sorulmuştur.
Bu kişiler ortalama 13,4 yıl takip edilmiş ve 127 kişide karaciğer dışı (eksrahepatik) safra yolları kanseri (bunun 71'i safra kesesi kanseri) ve 21 kişide karaciğer içi (intrahepatik) safra yolları kanseri geliştiği görülmüş. Sonuçta; günde 2 bardak ve daha fazla şekerli meşrubat tüketenlerde hiç tüketmeyenlere kıyasla safra kesesi kanseri 2.2 kat, karaciğer dışı safra yolları kanseri ise 1.8 kat artmıştır. Diyabetik hastalarda ise bu tablo daha da kritikleşmektedir. Aynı miktarda içecek tüketiminde diyabet olmayan hastalarda risk %36 iken, diyabetiklerde %74’lere yükselmektedir. Bu çalışmada katılımcıların sükroz (çay şekeri) alımı da değerlendirilmiş ve sükroz alımının sadece safra kesesi kanseriyle ilişkili olduğu, karaciğer içi ve karaciğer dışı safra yolu kanseriyle ilişkisinin olmadığı görülmüştür. Ayrıca yapay tatlandırıcılı içeceklerin de yine bu kanserlerde risk artışıyla ilişkili olabileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak; bu çalışmaya göre aşırı derecede şekerli içecek ve çay şekeri (sükroz) tüketimi safra kesesi ve safra yolları kanserlerine yakalanma riskini artırıyor olabilir.
Larsson SC. et al.
Sweetened Beverage Consumption and Risk of Biliary Tract and Gallbladder Cancer in a Prospective Study.
J Natl Cancer Inst. 2016 Jun 8;108. pii: djw125
editN
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.