Süd vəzi xərçənginin müalicəsində yeniliklər və St Gallen Süd Vəzi Xərçəngi Konfransı

105 ölkədən süd vəzi xərçəngi ilə məşğul olan, öz sahəsində ixtisaslaşmış 2000-ə yaxın həkimin iştirakı ilə keçirilən St. Gallen Süd Vəzi Xərçəngi Konfransının bu il 17-cisi təşkil olundu.
1987-ci ildə təhsil və süd vəzi xərçəngində ortaq razılaşma yaratmaq məqsədilə İsveçrənin St. Gallen şəhərində St. Gallen Onkologiya Konfransı fond kimi yaradıldı. St. Gallen Süd Vəzi Xərçəngi Konfransı o vaxtdan həm süd vəzi xərçəngi məlumatlarını yeniləmək, həm də erkən mərhələli süd vəzi xərçəngində beynəlxalq ortaq müalicə yanaşması göstərmək məqsədilə iki ildən bir keçirilir. Bu ilki toplantı ilk dəfə Vyanada oldu.
4-cü mərhələ süd vəzi xərçənginin müalicəsində yeni dərman
Toplantının ilk sessiyasına metastatik süd vəzi xərçəngində xəstəliksiz müddəti ikiqat artıran CDK 4/6 basdırıcısı Ribosiklib-in FDA təsdiqi xəbəri damğa vurdu.
Hüceyrələrimiz çoxalma zamanı müxtəlif mərhələlərdən keçir. Hüceyrəni iki bacı hüceyrəyə bölünməyə hazırlayan bu hadisələr ardıcıllığı hüceyrə sikli adlandırılır. İlk dəfə 1980-ci ildə amerikalı alim Dr. Leland H. hartwell və komandası hüceyrə çoxalmasının nəzarət pilləsi olan siklin adlı zülalları kəşf etdi. Bu kəşf Dr. Hartwell-ə 2001-ci ildə Nobel mükafatı qazandırdı. Siklin zülallarının xərçəng hüceyrəsində təsiri müəyyən edildikdən sonra bu zülala qarşı dərman hazırlanması prosesi də həmin dövrdə başlamışdır.

Bu çoxalmanın nəzarət mexanizmlərindən olan CDK 4/6 adlandırılan zülallar hormon reseptoru müsbət süd vəzi xərçəngində həddən artıq aktivlik göstərərək xərçəng hüceyrəsinin həddən artıq çoxalmasına səbəb ola bilir. Bu zülalları basdıran dərmanlardan Ribosiklibin həyəcanla gözlənilən nəticələri Avropa Xərçəng Konqresi ESMO 2016-da bildirilmişdi. Əvvəllər müalicə almamış, hormon reseptoru müsbət, HER2 reseptoru mənfi, bədənə yayılmış süd vəzi xərçəngində xəstəliyin artmasına qədər keçən vaxtı ikiqat artıraraq uğurunu göstərən Ribosiklibin Letrozol adlı hormon basdırıcı dərmanla kombinasiyası Amerika Dərman İdarəsi FDA tərəfindən təsdiqləndi. Bu toplantının ilk günündə müzakirə mövzusu olan bu agentlər barədə iki mühüm sual gündəmə gəldi.
Birincisi: hormona həssas, bədənə yayılmış xəstəliyi olanlarda bu müalicəni ilk seçim kimi verməliyikmi?
Hormona həssas və HER2 reseptoru olmayan xəstələr bütün süd vəzi xərçəngi xəstələrinin təxminən %70-ni təşkil edir. 4-cü mərhələ xəstəlikdə məqsədimiz xəstəliyi nəzarət altına almaqdır. Müalicəni uzunmüddətli planlaşdırmaq lazım olduğundan bu müalicəni daha sonrakı xətdə istifadə edə biləcəyimiz xəstələr var. Əvvəlki tədqiqatlarda uğurunu göstərmiş estrogen reseptoru basdırıcısı fulvestrantın yalnız sümüyə metastaz vermiş xəstələrdə töhfəsi ribosiklib və letrozol ikilisinin birgə istifadəsinə yaxındır. Buna görə yalnız sümüyə yayılmış, çox geniş olmayan xəstəliyi olanlarda əvvəlcə fulvestrant düşünülə bilər; orqanlara yayılmış xəstəlikdə isə ribosiklib və letrozolun birlikdə istifadəsi ön planda nəzərdən keçirilməlidir.
İkinci sual isə: bədənə yayılmış xəstəlikdə bu qədər uğurlu dərman əməliyyat olunmuş xəstələrdə qoruyucu (adjuvant) müalicədə effektiv olacaqmı?
Təəssüf ki, bu gün bu sualın cavabını bilmirik. Hazırda bu mövzuda çoxsaylı tədqiqatlar davam etsə də, nəticələnməsi vaxt aparacaq kimi görünür; çünki adjuvant müalicə alan xəstələrdə nəticələr üçün beş və daha uzun izləmə müddətlərinə ehtiyac var. Bu qoruyucu müalicə kimi, əməliyyatdan əvvəlki kiçildici (neoadjuvant) müalicələrin effektivliyini araşdıran tədqiqatlar da davam edir.
4-cü mərhələ xəstələrimiz üçün tətbiq olunan müalicənin ömür müddətinə töhfəsi qədər əlavə təsirlərinin az olması da çox vacibdir. Uzunmüddətli müalicə planlaşdırdığımız üçün xəstə müalicəyə asan dözməli, həyat keyfiyyəti pozulmamalıdır. CDK 4\6 basdırıcılarının əlavə təsirlərinə baxsaq, ən çox rast gəlinən əlavə təsir immun sisteminin əsas ünsürləri olan ağ qan hüceyrələrinin (neytrofillərin) sayının azalmasıdır.
Bu dərmanlar çoxalan hüceyrələri basdırdığı üçün həmin hüceyrələrin istehsalının dayanmasına səbəb olur. Bu, idarə edilə bilən əlavə təsirdir. Dərmanı kəsdikdən sonra bir neçə gün içində geri dönən təsir olması və xəstələrin yalnız % 3-ündə infeksiyalı (neytropenik) qızdırma yaratması dərmanın istifadəsini asanlaşdırmışdır. Digər əlavə təsirlər baxımından bu dərmanların asan dözülən, təhlükəsiz dərmanlar olduğu tədqiqatlarla göstərilmişdir. Bu CDK 4\6 basdırıcı agentlərin hormona həssas, bədənə yayılmış xəstəliyi olanlarda işə yaradığı aydın olsa da, müalicə verəcəyimiz xəstə qrupunu yaxşı seçməliyik. Əlavə olaraq kimə daha çox fayda verdiyini göstərəcək bioloji marker tədqiqatlarına ehtiyac var.
Bu yeni hazırlanmış agentlərlə artıq bədənə yayılmış süd vəzi xərçəngində uzun müddət istifadə edə biləcəyimiz çoxsaylı müalicə alternativlərimiz yarandı. Sizin üçün ən düzgün müalicə seçimini həkiminiz müəyyən edəcək.
Mənbələr
2. Hortobagyi GN, et al. N Engl J Med. 2016;37 5:1738-1748
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.




Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.